Sau 72 tiếng, họ xuống hang để đưa một cái xác lên
Hai người trong đoàn khảo sát khoa học bị kẹt trong một hang đá vôi ở Bách Sắc, Quảng Tây. Lực lượng cứu hộ địa phương liều mạng, và sau 73 tiếng đã đưa được cả hai ra ngoài.
Hai người trong đoàn khảo sát khoa học bị kẹt trong một hang đá vôi ở Bách Sắc, Quảng Tây.
Lực lượng cứu hộ địa phương liều mạng, và sau 73 tiếng đã đưa được cả hai ra ngoài.
Đây không chỉ là ca đầu tiên của Trung Quốc, mà còn là một trong số rất ít ca cứu hộ lặn hang thành công trên thế giới.
Chỗ xảy ra chuyện là đầu nguồn sông Hồ Áng, cụ thể là điểm cách thôn Hồ Áng, khu Điền Dương, thành phố Bách Sắc chừng 2,3 km về phía tây nam.
Chỗ đó rất gần trụ sở ủy ban thôn Nạp Nga.
Vùng nước sâu ở đầu nguồn ánh lên màu xanh lam pha lục.
Cuối dòng sông là một hang đá vôi lớn, và nước chính là từ trong hang ấy chảy ra.
Nguồn nước gồm cả nước mặt lẫn nước ngầm.
Vì đây là vùng lấy nước cho nhà máy nước sông Hồ Áng, nên miệng hang có dựng hàng rào chắn.
Nhìn vào chỗ hoen gỉ thì cái rào ấy đã đứng đó chừng hai năm.
Trên rào có biển cảnh báo: cấm trèo, cấm vượt rào, cấm vào trong, ai vi phạm tự chịu hậu quả.
Hang này tới nay vẫn chưa được thăm dò xong.
Người ta mới chỉ có bản vẽ nhìn từ trên xuống và bản vẽ mặt cắt của phần đã dò được.
Từ hai bản vẽ ấy có thể thấy hang chia làm hai phần: khu hang ngoài và khu hang trong.
Khu hang ngoài giống một cái sảnh lớn.
Dưới đáy sảnh là một cái hồ.
Mặt hồ dài khoảng 200 mét, chỗ rộng nhất 80 mét, chỗ sâu nhất 30 mét.
Khoảng cách từ mặt nước lên tới trần hang, chỗ cao nhất cũng là 30 mét.
Dưới sâu trong lòng hồ có hai đường thông nối vào khu hang trong.
Phần đã biết, tính từ hang ngoài ăn vào trong, chiều dài đã vượt quá 300 mét, độ sâu lớn nhất là 38 mét.
Dọc đường phân bố rất nhiều khoang khí.
Vào sâu hơn nữa là gì thì chưa ai biết.
Những đường thông đã dò được đều dài, hẹp và ngoằn ngoèo, các nếp gấp và đứt gãy đan xen vào nhau.
Ở cùng một chỗ, trước sau trái phải trên dưới đều có thể là một lối đi.
Dòng nước bên trong cũng biến đổi phức tạp.
Vì vậy nơi này hợp với lặn kỹ thuật chứ không hợp cho lặn giải trí đi vào.
Ngày 5 tháng 2 năm 2025, mấy người lái xe tới cửa hang.
Suy đoán từ những thông tin đã công bố thì họ có thể là người quen nhau: trong đoàn có một hướng dẫn viên hang động, hai hướng dẫn viên lặn tại địa phương và bốn thầy trò.
Mục đích chuyến đi không phải thám hiểm hang động, mà là thu thập tư liệu ảnh, để bổ sung phần hình ảnh cho bộ sách tra cứu về cá hang Trung Quốc.
Có hai người cần giới thiệu kỹ.
Một người là Chu Thế Bằng, 28 tuổi, thạc sĩ sinh thái học, chuyên nghiên cứu hang động karst và đa dạng sinh học.
Người kia là thầy Chu Giai Tuấn, 36 tuổi, kỹ sư lâm nghiệp, làm công việc điều tra và giám sát đa dạng sinh học.
Trong đội, người ta gọi vắn tắt hai người là "Chu lớn" và "Chu nhỏ".
Chứng chỉ lặn của họ cho phép độ sâu tối đa là 18 mét.
Đó là một đẳng cấp thế nào?
Lấy hệ chứng chỉ PADI làm ví dụ: lặn giải trí chia làm bậc nhập môn và bậc cao cấp, riêng bậc nhập môn lại chia thành hai mức.
Mức thấp nhất là thợ lặn vùng nước mở, gọi tắt là OW, độ sâu tối đa cho phép đúng bằng 18 mét.
Vậy nên OW hẳn là hạng của hai người.
Cao hơn OW một bậc là thợ lặn vùng nước mở nâng cao, gọi tắt là AOW, cho phép xuống tối đa 30 mét.
Nhưng dù OW hay AOW thì cũng chỉ áp dụng cho vùng nước mở.
Muốn lặn hang thì còn phải học thêm nhiều nữa, chẳng hạn khóa chuyên đề lặn hang và các chứng chỉ lặn kỹ thuật.
Bởi vì môi trường trong hang phức tạp hơn và nguy hiểm hơn rất nhiều.
Thậm chí có thể hiểu rằng lặn giải trí và lặn hang hoàn toàn là hai chuyện khác nhau.
Không chỉ khác về kỹ thuật, trang bị của lặn giải trí cũng không hợp để lặn hang.
Ví dụ bình khí: thứ mấy người mang theo hẳn là bình đơn 12 lít, áp suất nạp đầy 280.
Chừng đó dùng dưới nước được bao lâu?
Bình thường thì cứ xuống sâu thêm 10 mét, tốc độ tiêu thụ lại tăng 10%.
Nghĩa là nếu ở độ sâu 10 mét, một bình khí nén ấy lặn được khoảng 45 phút.
Nếu ở 30 mét thì còn khoảng 22 phút.
Nếu người lặn hoảng loạn, hoặc cường độ vận động tăng lên, thì thời gian ấy còn ngắn hơn nữa.
Nên chừng ấy khí rõ ràng không hợp để lặn hang, vì gần như không có phần dự trữ.
Ít nhất cũng phải dùng hệ bình đôi hoặc bình đeo hông, để bảo đảm nguồn khí đủ dùng.
Ngoài ra, lặn hang thì phải có cuộn dây dẫn đường, thiết bị đánh dấu trên mặt nước, đèn dự phòng, đồ bảo hộ, áo phao điều chỉnh độ nổi, áo lặn khô, đồ ăn năng lượng cao dùng khi khẩn cấp, và nhiều thứ khác nữa.
Những thứ ấy họ cũng không có.
Kỹ thuật lẫn trang bị đều không hợp, vậy tại sao vẫn vào?
Người trong cuộc nói trong buổi phỏng vấn rằng thực ra họ không định vào sâu trong hang, chỉ là về sau xảy ra chuyện ngoài ý muốn.
Khoảng 6 giờ chiều ngày 5 tháng 2 năm 2025, hai hướng dẫn viên cùng thầy trò nhà họ Chu, tổng cộng 5 người, xuống nước.
Hai lượt lặn đầu họ đều ở khu hang ngoài, và về cơ bản đã làm xong phần việc quay chụp.
Sau đó họ lặn lượt thứ ba, độ sâu có thể sâu hơn hai lượt trước.
Không rõ được bao lâu thì Chu lớn chợt phát hiện khí của Chu nhỏ chỉ còn khoảng 180, tức là đã dùng mất một nửa.
Theo quy tắc chia ba trong nghề lặn, dù lặn ở đâu, nói cho chặt thì khi khí còn hai phần ba là đã phải quay về.
Chỉ cần không xảy ra chuyện gì thì quay về lúc còn một nửa cũng không sao.
Nhưng đây là hang.
Đúng lúc hai người quyết định đi ra thì tầm nhìn đột ngột tụt xuống.
Vì sao tụt thì cũng không rõ.
Có thể vì họ mải quay chụp nên đã xuống hơi sâu.
Tiếp đó, hai người bơi nhầm vào đường thông dẫn sang khu hang trong.
Tệ hơn nữa, chuyển động của họ và bọt khí họ thở ra làm lớp bùn bám trên vách hang bong ra, khiến tầm nhìn dưới nước tụt thêm nữa.
Rất nhanh, hai người không còn phân biệt được đâu là lối ra.
Việc lạc vào hang trong cũng liên quan tới chuyện chuẩn bị không đủ.
Lúc đó hai người hẳn là không mang dây dẫn đường, vì họ vốn không có ý định vào hang trong.
Hướng dẫn viên lặn thì có thể có mang, nhưng dây họ chỉ rải trong khu hang ngoài, mà hai thầy trò lại không may đã đi xa khỏi chỗ có dây, cộng thêm tầm nhìn quá kém nên không tìm ra.
Ngoài ra, trên mặt nước họ cũng không bố trí nguồn sáng để dẫn hướng.
Hai điểm đó là nguyên nhân chính khiến họ lạc.
Hai người cứ nhằm hướng sai mà bơi sâu vào trong hang.
Bơi được một lúc, Chu lớn phát hiện Chu nhỏ theo sau mình đã biến mất.
Hóa ra đèn của Chu nhỏ hỏng, mà cả hai lại không mang đèn dự phòng, nên khi nguồn sáng duy nhất của Chu nhỏ tắt là hai người lạc nhau ngay lập tức.
Chu lớn cuống cuồng muốn ngoi lên mặt nước, nhưng phía trên toàn là vách đá.
Đây cũng chính là khác biệt lớn nhất giữa vùng nước mở và môi trường hang.
Chu lớn bơi vào trong thêm khoảng 100 mét, và đúng lúc khí sắp cạn thì phát hiện đáy hang bắt đầu dốc ngược lên.
Anh men theo vách hang nổi dần lên, rồi bất ngờ tìm thấy một khoang khí.
Chuyện thở tạm thời được giải quyết.
Lúc này Chu nhỏ vẫn đang bơi trong đường thông phía dưới.
Nhưng vì bơi sai hướng, anh càng lúc càng xa cửa ra, nước cũng càng lúc càng lạnh.
Chu nhỏ giơ tay xem máy tính lặn, thấy áp suất bình chỉ còn 58, tức là khí chỉ còn một phần tư.
Thấp hơn nữa thì có nguy cơ mất nguồn khí.
Ngay khoảnh khắc nguy cấp ấy, Chu nhỏ cũng may mắn tìm được một khoang khí.
Giống Chu lớn, anh chỉ còn cách ở lại đó chờ cứu.
Còn sống ra được hay không thì cả hai đều không chắc.
Vì chuyện tìm được khoang khí rồi vẫn chết thì đã từng xảy ra.
Đó là vụ hang Sterkfontein ở Nam Phi: người thợ lặn ấy lạc trong hang rồi tìm được một khoang khí, và cũng chọn ở đó chờ cứu.
Không ngờ cảnh sát Nam Phi lại xác định anh đã chết, nên sau đó mỗi cuối tuần họ chỉ tới tìm một lượt cho có.
Kết quả tất nhiên là không tìm thấy, và người đàn ông ấy chờ trong khoang khí 20 ngày rồi chết đói.
Nên tìm được khoang khí vẫn chưa đủ.
Sống được hay không còn phải xem có ai tới cứu mình hay không.
Sau khi phát hiện hai thầy trò mất liên lạc, 5 người bên ngoài bắt đầu tìm.
Trước hết họ chèo thuyền trong khu hang ngoài, gõ lên vách đá.
Sau đó hai thợ lặn đi cùng xuống nước tìm.
Lúc vào hang trong, hẳn là họ vừa bơi vừa rải dây dẫn đường.
Đáng tiếc là cả hai bám sát đáy hang mà dò, nên không phát hiện những khoang khí ở phía trên.
Họ bơi một mạch tới ngay bên dưới khoang khí có Chu nhỏ.
Chu nhỏ cũng nhìn thấy ánh đèn của họ.
Nhưng vì đèn của anh hỏng, khoảng cách hai bên lại xa, anh chỉ còn cách đập tay xuống mặt nước, hoặc thả máy ảnh rơi xuống để gây chú ý.
Cuối cùng đều không thành.
Tìm đi tìm lại không có kết quả, rạng sáng họ quyết định báo cảnh sát, lúc ấy là hơn 10 giờ đêm, cách lúc hai thầy trò mắc kẹt ba tiếng rưỡi.
Nhận tin, đội đặc nhiệm thành phố Bách Sắc, tỉnh Quảng Tây cùng đại đội cứu hộ nghiệp vụ trên mặt nước lập tức lên đường tới hiện trường.
Cùng lúc, địa phương cũng lập một đội cứu hộ liên hợp gồm các đơn vị phòng cháy chữa cháy, y tế và nhiều ngành khác.
Đội cứu hộ mặt nước này còn có liên quan tới một nhân vật lớn trong nghề: Hàn Đình, người được gọi là đệ nhất lặn hang Trung Quốc.
Vì trong hai năm 2018 và 2019, tức hai năm đầu sau khi đội này thành lập, chính Hàn Đình phụ trách việc huấn luyện cho họ.
Tám năm qua, đội cứu hộ ấy đã tích lũy được khá nhiều kinh nghiệm thực chiến.
Nhưng với ca này, họ cũng thấy nan giải.
Vì không ai biết bên trong cái hang đá vôi ấy là như thế nào.
Họ vẫn không lùi.
Sau mấy tiếng chuẩn bị, 2 giờ 30 rạng sáng ngày 6 tháng 2, chiến dịch cứu hộ chính thức bắt đầu.
Lúc này hai thầy trò đã mắc kẹt bảy tiếng rưỡi.
Đội cứu hộ cũng bắt đầu từ chiếc xuồng cao su, men theo rìa khu hang ngoài mà gõ lên vách đá.
Gõ hết một vòng, không thu được gì.
3 giờ 30 sáng, đội quyết định tìm kiếm dưới nước.
Lúc này hai người đã mất tích tám tiếng rưỡi.
Mục tiêu hàng đầu của họ chính là những khoang khí kia.
Nhưng vào tới đường thông, họ cũng gặp đúng tình cảnh của hai thầy trò: bùn đất bay lơ lửng khiến tầm nhìn gần như bằng không.
Để tránh lạc, đội cứu hộ dùng tổng cộng năm cuộn dây loại 200 mét để rải dây dẫn đường, trên mặt nước cũng có xuồng nhỏ làm đèn chỉ hướng.
Tầm nhìn thấp, lại phải lần vào từng ngách rẽ để tìm khoang khí, khiến việc tìm kiếm diễn ra cực kỳ chậm và cực kỳ khó.
Cuối cùng, ở lượt xuống nước thứ ba, họ có thu hoạch.
Người cứu hộ chợt nghe thấy tiếng gõ vào bình khí.
Họ lần theo tiếng động mà tìm tới, rồi phát hiện một người trong một khoang khí.
Xác nhận lại thì đó là thầy Chu lớn.
Vị trí khoang khí cách khu hang ngoài khoảng 100 mét, cách cửa hang khoảng 300 mét.
Thời điểm là 4 giờ 30 rạng sáng ngày 6 tháng 2, cách lúc hai người mất liên lạc chín tiếng rưỡi.
6 giờ sáng, sau 11 tiếng mắc kẹt, Chu lớn cuối cùng được cứu sống.
Lên tới bờ, anh liên tục cảm ơn mọi người, thậm chí còn quỳ xuống xin họ đi tìm học trò của mình.
Việc tìm Chu nhỏ tất nhiên không dừng lại.
Nhiều tổ thay phiên nhau tìm sâu trong lòng hang.
Họ vốn nghĩ sẽ tìm ra rất nhanh, nhưng mức độ phức tạp của cái hang vượt xa sức tưởng tượng của họ.
Đến sáng ngày 8 tháng 2, Chu nhỏ vẫn bặt tăm.
Anh đã mất liên lạc hơn 60 tiếng.
Trong khoảng đó, một người cứu hộ vì xuống nước quá nhiều lần nên bị hạ thân nhiệt và bắt đầu sốt.
Họ quyết định nghỉ một chút.
5 giờ 30 chiều, việc tìm kiếm tiếp tục.
Đây là lượt tìm thứ chín, số khoang khí đã rà qua lên tới 11 cái.
Tổ xuống đầu tiên là Hứa Thế Đức và Ngô Tinh Hạo.
Trong lúc họ nghỉ, bùn cát trong nước đã lắng bớt nên tầm nhìn tốt hơn nhiều.
Hai người bơi nối nhau về phía trước.
Rồi đột nhiên ánh đèn của họ chiếu trúng một bàn tay người.
Bàn tay ấy trắng bệch và nhăn nheo vì ngâm nước quá lâu.
Trong bụng hai người khựng lại một cái, vì họ nghĩ đó là bàn tay của người chết.
Đúng lúc họ đang nghĩ xem phải đưa cái xác ra bằng cách nào, thì bàn tay ấy đột nhiên động đậy, như đang vẫy về phía họ.
Chuyện đó lại làm hai người giật mình thêm lần nữa.
Nhưng ngay sau đó, họ nhận ra chủ nhân bàn tay này hẳn là vẫn còn sống.
Họ vội áp sát lại xem, và phát hiện đó chính là Chu nhỏ.
Hóa ra cũng giống như lần trước, Chu nhỏ đã nhiều lần thấy ánh đèn lướt qua dưới mặt nước trong khoang khí của mình.
Nhưng vì kết cấu trong hang khá phức tạp, người cứu hộ mãi không phát hiện ra cái khoang khí anh đang ở.
Chu nhỏ cũng sốt ruột, nên khi ánh đèn lại xuất hiện, anh lặn thẳng xuống nước để chặn đường.
Đúng lúc anh sắp không nhịn thở được nữa thì ánh đèn chiếu trúng bàn tay anh.
Và thế là có cái cảnh rợn người vừa kể.
Sau đó hai thợ lặn kéo Chu nhỏ quay lại khoang khí của anh.
Lúc này là 6 giờ 50 chiều ngày 8 tháng 2, cách lúc Chu nhỏ mất liên lạc 72 tiếng.
Vị trí khoang khí cách cửa hang khoảng 500 mét.
Trong khoang khí ấy, người cứu hộ trấn an anh: đừng vội, ở lại nghỉ, mấy hôm nay bọn tôi vẫn đi qua chỗ này, bọn tôi vẫn đang kiên trì, cứ yên tâm.
Sau đó một người ở lại bầu bạn với Chu nhỏ trong khoang khí, còn Ngô Tinh Hạo bơi ra ngoài hang để mang tin ấy ra.
Đồng thời họ còn phải bàn cho ra một phương án cứu hộ chi tiết.
Như đã nói ở trên, hạng lặn của Chu nhỏ là OW, tức là chỉ được xuống sâu tối đa 18 mét.
Nhưng chỗ sâu nhất trên đường ra lên tới 28 mét.
Chu nhỏ không có kỹ năng và kinh nghiệm để lặn ở độ sâu đó.
Nên rất có thể anh sẽ hoảng loạn mà xảy ra chuyện, hoặc vì giãy đạp quàng quạng mà kéo luôn người thợ lặn vào chỗ nguy hiểm.
Vụ cứu hộ hang động ở Thái Lan trước đây đã từng gặp tình cảnh tương tự.
Khi ấy cách họ chọn là tiêm thuốc mê cho lũ trẻ để chúng ngủ đi.
Nhưng Chu nhỏ là người trưởng thành và có kinh nghiệm lặn hang.
Nên cuối cùng đội cứu hộ quyết định để Ngô Tinh Hạo vừa bám dây vừa dắt tay Chu nhỏ bơi lên trước, còn người kia đi sau bảo vệ.
Nhưng khi bơi tới độ sâu 28 mét, cảnh tượng mà họ lo lắng vẫn cứ xảy ra.
Có thể vì chỗ này nhiệt độ quá thấp, tầm nhìn quá kém, Chu nhỏ bắt đầu run bần bật khắp người.
Tiếp đó, có lẽ vì hoảng loạn, anh đột nhiên buông tay ra, định bơi đi hướng khác.
May mà Ngô Tinh Hạo phát hiện kịp và tóm được anh lại.
Nếu không, xảy ra chuyện ở độ sâu ấy thì hậu quả khó mà lường nổi.
Quãng thời gian sau đó, Ngô Tinh Hạo một tay nắm dây dẫn đường, một tay nắm Chu nhỏ, cứ thế bơi về phía trước.
8 giờ 30 tối ngày 8 tháng 2, sau 73 tiếng mất liên lạc, Chu nhỏ cuối cùng cũng nhô lên khỏi mặt nước ở khu hang ngoài.
Mọi người lập tức kéo anh lên xuồng cao su.
Còn hai người cứu hộ thì mệt tới mức nằm bò ra thở dốc.
Sau này Chu nhỏ kể lại những gì anh thấy ở dưới đó: ngày đầu tiên anh còn nhìn thấy đám mây đen bơi qua bên dưới mình, anh ở trong đó tự đếm và tưởng đã năm ngày trôi qua, về sau thì không còn ánh sáng nữa, anh cứ ở trên ấy mà không còn ánh sáng nào nữa.
Người chỉ huy cứu hộ thì nói đây đúng là kỳ tích, ít nhất trong lịch sử cứu hộ lặn hang của Trung Quốc chưa từng có ca nào như vậy, đây là ca đầu tiên, và ông nhắc đi nhắc lại hai chữ kỳ tích.
Ông nói cả thế giới cũng chẳng có mấy ca như thế.
Ông còn kể một chuyện riêng: cả đời làm nghề cứu hộ dưới nước, đây là người đầu tiên ông cứu được còn sống, vì lần trục vớt đầu tiên của ông là một học sinh tiểu học, còn nhỏ tuổi lắm, rồi suốt bao nhiêu năm sau đó cũng chỉ là trục vớt, trục vớt và trục vớt.
Nên việc người này sống được khiến họ rất mừng.
Kết cục của vụ tai nạn này rất trọn vẹn, và một phần là vì hai người mắc kẹt gặp may, cả hai đều tìm được khoang khí.
Nhưng quan trọng nhất vẫn là những người đi cứu đã không bỏ cuộc.
Lặn hang vì có tỷ lệ tử vong trong tai nạn lên tới 20% đến 50% nên được thừa nhận là loại hình lặn nguy hiểm nhất.
Vì cái nguy của nó không chỉ nằm ở môi trường, mà còn là thử thách đa tầng chạm giới hạn về sinh lý, trang bị và tâm lý.
Chẳng hạn đường đi phức tạp và không thể đảo ngược, tầm nhìn thấp, không thể ngoi thẳng lên, có rủi ro áp suất cao và rủi ro giảm áp, quản lý khí thì ngặt nghèo, thiết bị hỏng dễ kéo theo phản ứng dây chuyền.
Rồi còn dòng ngầm, hiệu ứng xi phông, sập hang, sinh vật trong hang, rủi ro về chất khí trong khoang khí, và quá nhiều thứ khác nữa.
Một sai sót rất nhỏ cũng có thể kéo theo hoảng loạn tâm lý và phản ứng dây chuyền, khiến người lặn mất khả năng suy xét và ra quyết định sai, cuối cùng làm xác suất sống sót của người ấy tụt xuống theo cấp số nhân.
