4 người leo, người chết là người đi đầu suốt cả 3 ngày

Núi Ninh Kim Kháng Sa Phong cao 7.206 mét, là một đỉnh tuyết kỹ thuật cấp 7.000 mét nằm trong địa phận Tây Tạng.

Ngày 15 tháng 10, bốn người chuẩn bị leo không oxy ở đây.

Họ không có đội hỗ trợ, cũng không mang theo oxy.

Leo không oxy nghĩa là leo mà không dựa vào bình oxy hỗ trợ nào.

Đó là lối leo khắc nghiệt nhất trong các lối leo một ngọn núi cấp 7.000 mét.

Ba trong bốn người được biết tới qua biệt danh trên mạng.

Một người có biệt danh Vô Cực.

Một người có biệt danh Vĩnh Bất Ngôn Khí, nghĩa là mãi mãi không nói lời bỏ cuộc.

Một người được gọi là Lão Mạnh.

Người thứ tư mang họ Trịnh.

Cái tên Ninh Kim Kháng Sa Phong thật ra nổi lên trên mạng đúng vào lúc dư luận Trung Quốc đang dõi theo một vụ mất tích khác.

Trước đó không lâu, ở khu vực Ngao Thái lại xảy ra chuyện.

Tới nay đã hơn 4 tháng trôi qua, người họ Hồ mất tích trong vụ Ngao Thái ấy vẫn chưa có tung tích gì.

Chính trong lúc người ta đi tìm người họ Hồ thì Ninh Kim Kháng Sa Phong leo lên bảng tìm kiếm nóng.

Ngày thứ nhất của hành trình là ngày 15 tháng 10.

Ngay trong chiều hôm đó, ở độ cao 5.700 mét, người họ Trịnh thấy trong người không ổn nên quyết định rút lui.

Anh ta sẽ tự đi xuống núi một mình.

Ba người còn lại tiếp tục leo lên.

Từ mốc 5.700 mét trở đi, đoàn chỉ còn ba người.

Trên đường leo, phần lớn thời gian Lão Mạnh đều đi ở vị trí trước nhất.

Và tốc độ của anh rất nhanh.

Đồng đội đã nhắc anh rằng ở vùng độ cao lớn thì phải chú ý hãm nhịp lại cho chậm.

Nhưng lời nhắc đó không được tiếp thu.

Lão Mạnh khi ấy 29 tuổi.

Anh có kinh nghiệm đi bộ đường dài ở vùng cao rất dày dặn.

Nhưng anh không có kinh nghiệm leo không oxy ở cấp độ 7.000 mét.

Đó là hai thứ kinh nghiệm khác nhau, và khoảng cách giữa chúng chính là chỗ mọi chuyện về sau xảy ra.

Muộn hơn trong ngày 15, ba người tới trại C1 ở khoảng độ cao 5.900 mét.

Họ bắt đầu dựng lều nghỉ ở đó.

Nhìn vào những gì Lão Mạnh đăng lên mạng xã hội hôm đó thì có thể biết bữa tối của họ.

Bữa tối ấy họ nấu canh thịt cừu.

Thậm chí còn uống cả rượu nữa.

Rượu ở độ cao lớn không chỉ là một thứ đồ uống.

Nó ức chế phản xạ tăng thông khí khi cơ thể thiếu oxy, và nó làm nặng thêm rối loạn giấc ngủ do độ cao.

Nói cách khác, nó khiến người ta thở ít đi đúng vào lúc cần thở nhiều hơn.

Ngày thứ hai của hành trình là ngày 16 tháng 10.

Hôm đó Lão Mạnh lại đăng thêm một đoạn video.

Trong video, anh nói rằng đêm qua mình hơi bị phản ứng độ cao.

Anh kể là đau đầu, tim đập nhanh, cả đêm ngủ không ngon giấc.

Đây đúng là bộ triệu chứng điển hình của phản ứng độ cao ở mức nhẹ.

Vào đúng thời điểm có những triệu chứng này, cách xử lý đúng nhất là lập tức ngừng tăng độ cao.

Đồng thời là cấm uống rượu.

Và cấm vận động mạnh.

Nhưng Lão Mạnh vẫn quyết định leo tiếp lên trên.

Nhìn trong video quay trên đường leo hôm đó, anh vẫn đang đi ở vị trí đầu tiên.

Đến đây thì có một câu hỏi tự nhiên bật ra.

Người khoẻ nhất đoàn, thể lực tốt nhất đoàn, sao lại là người gục trước.

Câu trả lời ngắn nằm ở chỗ này.

Thích nghi độ cao là một quá trình theo thời gian, không phải một phẩm chất thể chất.

Cơ thể cần nhiều ngày để tăng thông khí, tăng sinh hồng cầu, điều chỉnh phân bố dịch và điều chỉnh áp lực mạch phổi.

Không có bài tập nào rút ngắn được chuỗi phản ứng đó.

Một người chạy marathon dưới 3 giờ và một người bình thường, khi đặt lên cùng một độ cao trong cùng một khoảng thời gian, có cùng một đồng hồ sinh học để thích nghi.

Khác biệt duy nhất là người khoẻ hơn có khả năng leo nhanh hơn.

Và leo nhanh chính là yếu tố nguy cơ hàng đầu.

Tốc độ tăng độ cao, chứ không phải độ cao tuyệt đối, mới là biến số quyết định nguy cơ mắc bệnh do độ cao.

Người khoẻ leo nhanh, nghĩa là cơ thể có ít thời gian hơn để thích nghi ở mỗi mốc độ cao.

Người khoẻ vác được nhiều hơn, nghĩa là tiêu hao nhiều oxy hơn trong lúc oxy đã thiếu.

Người khoẻ đi đầu mở đường trong tuyết, phần việc mệt nhất của cả đoàn, nghĩa là gánh phần tiêu hao lớn nhất.

Mỗi hành động mạnh mẽ của Lão Mạnh đều đang cộng thêm rủi ro cho chính anh.

Còn người đi chậm phía sau, mang ít hơn, dừng nhiều hơn, thở nhiều hơn trên mỗi mét độ cao, thì lại đang vô tình làm đúng phác đồ.

Bệnh do độ cao được chia thành ba dạng.

Dạng thứ nhất là say núi cấp, viết tắt là AMS.

Dạng thứ hai là phù não do độ cao, viết tắt là HACE.

Dạng thứ ba là phù phổi cấp do độ cao, viết tắt là HAPE.

Cả HAPE và HACE đều có thể gây tử vong nếu không được xử trí.

Cái bẫy lớn nhất nằm ở chỗ AMS không phải một bệnh khác với HACE.

Chúng nằm trên cùng một phổ, và HACE thường được hiểu là giai đoạn cuối của AMS.

Nghĩa là đau đầu, mất ngủ, chán ăn, tim đập nhanh không phải một trạng thái an toàn hơn.

Chúng là cửa sổ cảnh báo.

Xử trí đúng khi có AMS là dừng tăng độ cao ngay, nghỉ cho đến khi hết triệu chứng, chỉ vận động nhẹ, kiêng rượu và thuốc an thần.

Điều oái oăm là người thể lực tốt lại có nhiều khả năng bỏ qua bước này nhất.

Vì họ thật sự vẫn thấy mình gánh được.

Cảm giác vẫn gánh được ấy là chính xác về mặt cơ bắp và sai hoàn toàn về mặt sinh lý hô hấp.

Trùng hợp là ngày hôm ấy Lão Mạnh còn đăng một dòng trạng thái nữa.

Trong dòng trạng thái đó, anh gõ nhầm hai chữ "thân thể" thành hai chữ "thi thể".

Chuyện gõ nhầm ấy cũng gián tiếp cho thấy trạng thái của anh khi đó có lẽ đã không còn tốt như trước nữa.

Tối ngày 16, ba người nghỉ đêm ở trại C2, tại độ cao 6.450 mét.

Ngày thứ ba của hành trình là ngày 17 tháng 10.

Tới trưa hôm đó, ba người mới lần lượt tỉnh dậy.

Lúc này Vĩnh Bất Ngôn Khí cũng bắt đầu có phản ứng độ cao.

Còn triệu chứng phản ứng độ cao của Lão Mạnh thì đã nặng thêm một bậc nữa.

Ước chừng nó đã tới giai đoạn trung bình.

Thế là ba người liên lạc với người ở phía Lhasa, nhờ chuyển oxy lên đây cho họ.

Việc chuyển oxy lên tới chỗ họ cần khoảng một ngày.

Và đây là chỗ việc không mang oxy chuyển từ một lựa chọn phong cách thành một bài toán số học.

Oxy không phải thứ làm người ta dễ chịu hơn.

Oxy là thứ mua thời gian.

Một đoàn không mang oxy là một đoàn không có phương án cầm cự.

Khi triệu chứng chuyển nặng, họ chỉ còn hai lựa chọn.

Hoặc là đi xuống.

Hoặc là chờ oxy được chở từ dưới lên.

Oxy chở từ dưới lên độ cao này thì tính bằng ngày.

Còn HAPE và HACE thì tính bằng giờ.

Bỏ oxy và bỏ đội hỗ trợ không phải là bỏ đi trọng lượng.

Đó là bỏ đi thời gian.

Sau khi gọi oxy xong, Vĩnh Bất Ngôn Khí dù đã bị phản ứng độ cao vẫn quyết định tiếp tục leo lên đỉnh.

Còn Vô Cực thì ở lại chăm Lão Mạnh.

Đồng thời anh ở lại để chờ oxy được đưa tới nơi.

Trong lúc chờ đợi buồn chán, Vô Cực còn mở phát trực tiếp ngay tại chỗ.

Trong buổi phát trực tiếp đó, Lão Mạnh cũng có xuất hiện một lát.

Việc phát trực tiếp được ngay tại chỗ có nghĩa là ở trại C2 này vẫn có sóng.

Tin tức từ đây xuống dưới là đi được.

Nếu khi ấy ba người có một đội hỗ trợ ở phía dưới, kết cục của Lão Mạnh có lẽ đã có thể khác đi.

Bởi vì còn một phương án nữa mà từ đầu tới giờ vẫn luôn nằm sẵn ở đó.

Đó là đi xuống.

Hạ độ cao là cách điều trị duy nhất thật sự triệt để.

Vì nó là thứ duy nhất xoá được nguyên nhân gốc, tức là áp suất riêng phần của oxy quá thấp.

Thuốc chỉ kéo dài thời gian.

Oxy cũng chỉ kéo dài thời gian.

Chỉ có độ cao thấp hơn mới chữa được.

Khuyến cáo với người đã có dấu hiệu phù não hoặc phù phổi do độ cao là xuống ngay 600 đến 1.200 mét rồi tới cơ sở y tế.

Với phù phổi, nếu xuống kịp, người bệnh thường hồi phục trong vòng 24 đến 48 giờ.

Nguyên tắc xử trí ở vùng hoang dã còn nói thẳng một điều nữa.

Không trì hoãn để chờ trời sáng.

Không chờ tiếp viện nếu còn tự đi được.

Từ lúc những triệu chứng đầu tiên xuất hiện, con đường xuống núi vẫn luôn ở đó.

Thứ duy nhất cứu được anh lúc đó là mỗi 100 mét độ cao hạ xuống, và thứ đó thì miễn phí suốt cả 3 ngày.

Tối ngày 17, Vô Cực và Lão Mạnh qua đêm ở trại C2.

Còn Vĩnh Bất Ngôn Khí thì đã lên tới đỉnh trót lọt.

Anh ta dựng lều ngủ lại một mình trên đỉnh núi.

Ngày thứ tư của hành trình là ngày 18 tháng 10.

Sáng hôm đó, Lão Mạnh khó thở.

Sắc mặt anh cực kỳ tệ.

Về sau anh không nằm nữa.

Mà anh ngồi thẳng dậy.

Động tác ngồi thẳng dậy này cũng là một biểu hiện cho thấy phản ứng độ cao của anh đang tăng tốc.

Vì ở giai đoạn phản ứng độ cao mức nặng, người ta nằm xuống sẽ thấy khó thở.

Cho nên chỉ còn cách ngồi thẳng người lên.

Y học có một từ riêng cho tình trạng này, và nó không nằm chung nhóm với chữ mệt.

Khi dịch tràn vào phế nang, tư thế nằm khiến dịch dồn về phía phổi đang trao đổi khí, và người bệnh bị ngạt.

Ngồi thẳng lên là cách cơ thể tự giành lấy vài phần trăm diện tích phổi còn dùng được.

Một người ở trên 6.000 mét mà phải ngồi dậy mới thở nổi thì không còn đang ở mức phản ứng độ cao thông thường nữa.

Người đó đang suy hô hấp.

Và quỹ thời gian còn lại của người đó tính bằng giờ.

Vào chính thời điểm ấy, nếu họ nhanh chóng hạ độ cao và cho anh thở oxy dòng cao thì vẫn còn chút hy vọng.

Nhưng cả hai việc đó họ đều không thể làm được.

Họ không có đội hỗ trợ để đưa anh xuống.

Và oxy thì vẫn còn đang trên đường, cách họ khoảng một ngày.

Thế rồi chỉ hơn 1 phút sau đó, Lão Mạnh rơi vào hôn mê.

Vô Cực lập tức báo cảnh sát.

Đồng thời anh báo tin cho Vĩnh Bất Ngôn Khí đang ở trên đỉnh.

Ngay chiều hôm đó, công an, lực lượng cứu hoả và nhân viên cứu hộ đã tới nơi.

Nhưng Lão Mạnh thì đã mất dấu hiệu sinh tồn từ trước khi họ tới.

Từ chi tiết này cũng thấy được một điều đáng chú ý.

Nếu gọi báo cứu, thì dường như chưa tới một ngày là người đã tới nơi.

Nhìn lại cả hành trình thì cửa sổ thời gian của vụ này hẹp đến mức khó tin.

Đêm 15 mới chỉ là đau đầu và ngủ không ngon.

Ngày 17 đã lên mức trung bình.

Sáng 18 đã phải ngồi thẳng mới thở nổi.

Rồi hết.

Khoảng cách giữa lúc một người nhận ra mình cần xuống và lúc người đó không còn tự xuống nổi ngắn hơn nhiều so với người ta vẫn tưởng.

Trong bốn người leo lên ngọn núi ấy, người chết là người đi đầu mở đường suốt cả 3 ngày.

Không phải người bỏ cuộc ở 5.700 mét.

Không phải người đã bị phản ứng độ cao mà vẫn một mình lên đỉnh rồi ngủ lại trên đó.

Mà là người khoẻ nhất, nhanh nhất, người mà cả đoàn đi theo phía sau.

Thực ra phản ứng độ cao thì bất cứ ai cũng có thể gặp phải.

Còn có dẫn tới hậu quả nghiêm trọng hay không thì lại liên quan tới rất nhiều yếu tố.

Chẳng hạn cùng là bị phản ứng độ cao, Vĩnh Bất Ngôn Khí cuối cùng lại chẳng sao cả.

Nhưng người ta không thể đem cơ thể mình ra mà đánh cược.

Càng không nên đem vận may của mình ra đánh cược.

Lỡ cược sai một lần, thì sẽ không bao giờ còn cơ hội nào nữa.