6 người chết ở cái hang mà 3 người Phần Lan xuống rồi lên đủ

Ngày 14 tháng 5, ở Maldives xảy ra một tai nạn lặn hang cực kỳ thảm khốc.

5 người Ý lặn vào một hang ngầm sâu 60 mét, rồi không ai lên.

Điều không ai ngờ tới là trong lúc tìm kiếm, một thợ lặn cứu hộ cũng thiệt mạng.

Con số 6 ấy khiến vụ này trở thành tai nạn lặn hang có số người chết trong một lần nhiều nhất thế giới.

Nhưng 6 người đó không xuống cùng một lúc, cũng không xuống vì cùng một lý do.

Cái hang ấy trong vòng chưa đầy 1 tuần đã được xuống tới 3 lần, bởi 3 nhóm người khác nhau.

Cùng một cửa hang, cùng một độ sâu, cùng những hành lang cát ấy.

Và ba lần xuống cho ra ba kết quả ngược nhau hoàn toàn.

Nơi xảy ra chuyện là Maldives, xứ vẫn được gọi là thiên đường nghỉ dưỡng, một quốc gia gồm hơn một nghìn hòn đảo nhỏ.

Đảo Alimatha thuộc rạn Vaavu là một trong số đó.

Cách đảo chừng 500 mét về phía đông nam có một hang ngầm.

Nó có nhiều tên gọi, nhưng phần lớn dân lặn ở đây gọi nó bằng một cái tên dễ nhớ hơn: hang cá mập.

Lý do là ban ngày trong hang có rất nhiều cá mập trú lại.

Cho tới nay vẫn chưa có bản đồ chính xác của cái hang này.

Những sơ đồ lan truyền trên mạng phần lớn là hình do máy dựng ra, và bản đồ đo đạc tử tế thì còn phải chờ thêm một thời gian nữa.

Thứ chắc chắn nhất hiện có chỉ là mô tả từ những người đã thật sự bơi qua nó.

Cửa hang là một vòm đá, nằm ở độ sâu 55 tới 60 mét.

Con số đó cần được đọc cho đúng ngay từ đầu, vì trong mảng lặn hang người ta rất hay lẫn giữa độ sâu và quãng đường xuyên hang.

Đây là độ sâu thật: cửa hang nằm cách mặt nước 60 mét thẳng đứng.

Miệng hang chỗ rộng nhất 15 mét, chỗ cao nhất 6 mét.

Vào trong là một đại sảnh không đều, gọi tắt là buồng thứ nhất, dài khoảng 60 mét, chỗ rộng nhất cũng 60 mét, chỗ cao nhất 14 mét.

Đáy buồng phủ một lớp cát trắng dày.

Môi trường kiểu này trong nghề lặn được xếp vào vùng còn nhìn thấy ánh sáng tự nhiên hắt vào từ cửa hang.

Đi sâu thêm là một đường hầm dài khoảng 30 mét, rộng chừng 3 mét.

Đường hầm ấy trước cong xuống, rồi đi lên, rồi lại xuống, độ sâu dao động từ 61 tới 66 mét.

Đáy hầm cũng phủ một lớp cát bột màu trắng xám như buồng thứ nhất.

Tới đây thì ánh sáng tự nhiên đã mất hẳn.

Sau đường hầm là buồng thứ hai, chỗ sâu nhất tới 75 mét.

Và có một chi tiết cần nhớ, vì toàn bộ câu chuyện sau này xoay quanh nó.

Ngay cạnh cửa đường hầm dẫn ngược về buồng thứ nhất, có thêm một nhánh hầm đâm chếch lên trên.

Cuối nhánh ấy là một khoang nhỏ.

Theo thông tin hiện có, nhánh đó là một ngõ cụt, không dẫn đi đâu cả.

Một số thợ lặn từng vào hang cá mập còn nói hang có cả buồng thứ ba, rộng hơn và sâu hơn, tổng chiều dài hang gần 260 mét, chỗ sâu nhất 78 mét.

Nếu mô tả của họ chính xác thì cái nhánh cụt kia không phải buồng thứ ba, mà chỉ là một trong nhiều nhánh phụ của hang.

Luật Maldives không cho phép lặn giải trí sâu quá 30 mét, nhất là lặn hang, trừ khi được cấp phép riêng.

Quy định ấy ngoài lý do an toàn còn có một lý do rất thực tế: địa phương thiếu kinh phí, thiếu thợ lặn kỹ thuật, thiếu kinh nghiệm trục vớt trong hang và thiếu thiết bị chuyên dụng.

Họ gần như không có phương tiện xử lý sự cố lặn sâu, và chỉ vài bệnh viện có buồng giảm áp.

Chính điểm này về sau trở thành nguyên nhân chủ yếu khiến vụ tai nạn đẻ ra một tai nạn thứ hai.

Ngày 14 tháng 5, một du thuyền lặn mang tên Duke of York tới vùng nước gần hang cá mập.

Con tàu này chuyên cung cấp chỗ ở và dịch vụ lặn cho khách, kiểu tàu lưu trú dài ngày.

Trên tàu khi ấy có 25 người, gần như toàn bộ là người Ý.

5 người trong số đó đang hoàn tất những khâu chuẩn bị cuối cùng cho một cuộc lặn.

4 người gắn với Đại học Genoa.

Dẫn đầu là bà Monica Montefalcone, phó giáo sư sinh thái biển của trường.

Đi cùng bà là con gái bà, Giorgia Sommacal.

Rồi tới đồng nghiệp kiêm trợ lý Muriel Oddenino, và Federico Gualtieri, học trò cũ của bà.

Người thứ năm là Gianluca Benedetti, 44 tuổi, hướng dẫn viên của cuộc lặn hôm ấy, đồng thời là quản lý vận hành con tàu.

Thật ra còn có người thứ sáu, một nữ sinh viên của bà phó giáo sư.

Không rõ vì lý do gì, ngay trước giờ xuống nước cô quyết định rút lui.

Quyết định đó cứu mạng cô.

Khoảng 11 giờ trưa, 5 người bắt đầu xuống nước.

Cả 5 dùng trang bị lặn giải trí thông thường.

Mỗi người chỉ mang 1 bình khí nén thường 12 lít, không phải loại hỗn hợp khí phù hợp cho độ sâu ấy.

Người hướng dẫn mang thêm 1 bình dự phòng, còn trong bình đó là khí nén thường hay khí giàu oxy thì đến nay vẫn chưa rõ.

Cũng có nguồn nói cả 5 người chỉ có 3 chiếc đèn, nhưng chi tiết này vẫn còn là một dấu hỏi.

Kế hoạch ban đầu là ở dưới nước khoảng 1 giờ.

Hơn 1 giờ trôi qua, không ai nổi lên.

Tới hơn 1 giờ chiều, người trên tàu bắt đầu thấy bất ổn.

13 giờ 45 phút, họ báo động.

Cảnh sát biển và quân đội Maldives lập tức tới hiện trường.

Họ đi thẳng vào hang mà tìm, không mất thời gian rà vùng nước xung quanh.

Chi tiết nhỏ đó nói lên một điều: lực lượng cứu hộ chắc chắn đã hỏi những người ở lại trên tàu, và đã biết 5 người kia định đi đâu.

18 giờ 13 phút, thợ lặn cứu hộ tìm thấy thi thể đầu tiên, trong buồng thứ nhất, ở khu vực gần miệng đường hầm nối sang buồng thứ hai.

Người ấy được xác nhận là Benedetti.

Cả bình 12 lít lẫn bình dự phòng của ông đều đã cạn sạch.

Từ đó gần như có thể khẳng định ông chết vì hết khí thở.

Sau đó đội cứu hộ vượt đường hầm sang buồng thứ hai tìm 4 người còn lại.

Họ không thấy ai cả.

Và trong chính chiến dịch tìm kiếm ấy, tai nạn thứ hai xảy ra.

Thợ lặn cứu hộ của quân đội, Mohamed Mahudhee, sau khi trở lại boong tàu thì xuất hiện triệu chứng bệnh giảm áp.

Ông được chuyển ngay tới bệnh viện ADK ở thủ đô Malé.

Ông không qua khỏi.

Số người chết trong vụ này từ 5 thành 6.

Ông xuống hang không phải để lặn chơi.

Ông xuống để tìm 5 người đã không lên, bằng đúng thứ trang bị mà những người ông đi tìm đã dùng, trong một hệ hang mà nước ông không có đội chuyên trách lẫn thiết bị để làm việc đó.

Cái chết của ông khiến quân đội Maldives hứng rất nhiều chỉ trích.

Tóm lại thành mấy điểm: thiếu kinh nghiệm cứu hộ trong môi trường hang, thiếu người, thiếu thiết bị, và chỉ huy chiến dịch không phải dân chuyên môn.

Ngay sau đó, Maldives lấy lý do thời tiết xấu để tuyên bố tạm dừng tìm kiếm.

Họ đồng thời đưa ra nhận định rằng 4 thi thể còn lại nằm trong buồng thứ ba.

Đúng lúc chiến dịch dừng lại thì cuộc tranh cãi về trách nhiệm bùng lên.

Chồng của bà Montefalcone nói vợ ông và những người kia đều là thợ lặn dày dạn, ngày thường rất cẩn trọng, không đời nào ra một quyết định liều lĩnh.

Phía Maldives thì nói nhóm này không xin phép, và đã vi phạm quy định cấm lặn sâu quá 30 mét.

Đại học Genoa ra thông cáo nói chuyến lặn ấy không nằm trong chương trình khảo sát khoa học của trường, những người tham gia đi với tư cách cá nhân.

Luật sư đại diện cho đơn vị vận hành con tàu nói không ai trong 5 người có chứng chỉ lặn hang đầy đủ, phía họ hoàn toàn không biết về chuyến lặn hang này và sẽ không bao giờ phê duyệt một hoạt động như vậy.

Các phát ngôn ấy gom lại thì đều theo một hướng: chuyến lặn vượt khỏi phạm vi được nhà trường và chính quyền sở tại cho phép, cũng vượt khỏi năng lực vận hành của đơn vị làm dịch vụ.

Con tàu Duke of York bị Maldives đình chỉ hoạt động.

Trong lúc dư luận còn cãi nhau, phía Ý đi liên hệ một đội lặn hang chuyên nghiệp.

Dưới sự tổ chức của DAN Europe, 3 người Phần Lan là Sami, Patrik và Jenni cùng đội của họ lên đường sang Maldives.

Đây là những cái tên kỳ cựu nhất trong mảng lặn hang.

Ngày 17 tháng 5 họ tới nơi.

Thứ họ có trong tay lúc đó chỉ là một sơ đồ hang cực kỳ thô sơ, và phải nói thẳng là rất không chính xác.

Nhưng 8 giờ 30 sáng ngày 18 tháng 5, cuộc tìm kiếm vẫn bắt đầu.

Điều khác biệt không nằm ở lòng dũng cảm, mà nằm ở thứ họ mang xuống nước.

Họ xuống với cấu hình của dân lặn hang kỹ thuật, loại cho phép làm việc ở độ sâu 60 tới 70 mét trong hàng giờ thay vì vài phút.

Xuống tới buồng thứ hai, họ phát hiện trên nền cát có vệt do chân vịt của thợ lặn khuấy lên.

Một tổ vệt dẫn vào một nhánh hầm lạ.

Và nhánh đó không phải đường ra.

Nhóm lập tức lần theo vào trong.

Sâu vài chục mét, trong một khoang nhỏ rộng chừng 2 tới 3 mét, họ tìm thấy cả 4 người còn lại.

3 người chìm dưới đáy, 1 người nổi sát trần khoang.

Ngày 19 và 20 tháng 5, nhóm Phần Lan lần lượt đưa 4 thi thể lên bờ, cùng toàn bộ thiết bị lặn và một chiếc camera GoPro.

Ngày 23 tháng 5, các nạn nhân được đưa về Ý.

Khám nghiệm và xét nghiệm độc lập sau đó kết luận giả thuyết đáng tin nhất về nguyên nhân tử vong là ngạt và đuối nước.

Viện công tố Roma mở điều tra vụ này theo hướng vô ý làm chết người.

Vụ án được khởi tố mà chưa nhắm vào một cá nhân cụ thể nào, tức là tới thời điểm này chưa có bị can.

Mọi kết luận về trách nhiệm đều phải chờ báo cáo chính thức.

Phần còn lại, ở thời điểm hiện tại, mới chỉ là suy đoán dựa trên hiện trường.

Suy đoán chủ lưu như sau.

5 người vào buồng thứ nhất không lâu thì đi dọc đường hầm nối sang buồng thứ hai.

Theo lời một số thợ lặn từng vào hang, trong cả hang cá mập chỉ có đúng đoạn hầm nối 30 mét ấy là có sẵn một sợi dây dẫn đường do thợ lặn khác bố trí từ trước.

Buồng thứ nhất và buồng thứ hai thì không có dây.

Nhóm 5 người nhiều khả năng cũng không mang dây dẫn đường theo.

Điều này suy ra được từ hai chỗ: đội Phần Lan khi trục vớt không tìm thấy dây của họ, và bản thân lượng khí họ mang cũng không cho phép làm việc đó.

Ngoại trừ người hướng dẫn có thêm bình dự phòng, mỗi người chỉ có 1 bình khí nén thường 12 lít.

Nếu tạm gác các vấn đề như ngộ độc khí ở độ sâu lớn, thì với chừng đó khí, ở độ sâu 60 mét họ chỉ ở được nhiều nhất khoảng 10 phút.

Nghĩa là 5 phút để đi từ buồng thứ nhất sang buồng thứ hai, và 5 phút để quay ra.

Đó còn là con số trên lý thuyết.

Chỗ sâu nhất của hang lên tới hơn 70 mét, và nếu vì căng thẳng hoặc vận động mạnh mà nhịp thở nhanh lên, thời gian thực tế còn ngắn hơn nữa.

Với quỹ thời gian như vậy, họ không có đủ phút nào để rải dây dẫn đường.

Và đúng lúc quay ra thì vai trò của sợi dây ấy lộ rõ.

Nhìn vào sơ đồ hang sẽ thấy: cửa đường hầm từ buồng thứ hai quay về buồng thứ nhất là một lối chếch lên trên.

Khối đá rủ xuống ở miệng lối đó, kết hợp với lớp cát dưới đáy, tạo thành một hình dạng rất giống mái hiên.

Thêm vào đó, nhóm đông người, lại ít kinh nghiệm hang, nên lúc bơi vào chắc chắn đã khuấy tung cát bùn, làm tầm nhìn ở khu vực cửa ra giảm xuống.

Khi họ nhìn về phía ấy, thị giác bị đánh lừa.

Chỗ đó trông không giống một cửa hang, mà giống một bức tường.

Còn miệng nhánh cụt ngay bên cạnh thì lại lộ rõ hơn hẳn.

Đoạn phim do một thợ lặn người Nga quay trước đó ở chính khu vực này cho thấy rất rõ điều ấy: chỗ có ánh đèn mới là đường ra đúng, còn chỗ người thợ lặn bơi vào lại là cái nhánh cụt.

5 người bơi vào nhánh cụt một lúc thì bắt đầu thấy không ổn, vì hầm có vẻ không dẫn đi đâu cả.

Cùng lúc đó khí của họ sắp cạn.

Hoảng loạn nổ ra.

Và hoảng loạn ngoài chuyện làm người ta mất khả năng phán đoán, còn đẩy tốc độ tiêu thụ khí lên cao hơn nữa.

Nhiều khả năng cả nhóm đốt hết phần khí còn lại trong một khoảng thời gian rất ngắn.

Riêng người hướng dẫn, nhờ có bình dự phòng, có thêm thời gian quay lại buồng thứ hai và tìm ra được đường ra thật.

Nhưng quãng thời gian tiêu tốn vào việc dò tìm cửa ra, cộng với sức đã kiệt, khiến ông vừa bơi tới buồng thứ nhất là hết sạch khí.

Đó là lý do ông được tìm thấy ở gần cửa, tách khỏi 4 người kia.

Theo cách lý giải này, kể cả khi mỗi người mang 2 bình khí thì kết cục nhiều khả năng vẫn là tai nạn.

Bởi nguyên nhân trực tiếp giết họ là lạc đường trong hang, chứ không đơn thuần là thiếu khí.

Một thợ lặn hang kỳ cựu vẫn có thể ra khỏi cái hang ấy, và người hướng dẫn thì trước đó đã từng vào ra.

Vấn đề là lặn hang có biên độ sai số cực thấp, ở đó người ta không thể đem mạng sống ra cược vào may rủi.

Mà biên độ ấy hiện lên rõ nhất không phải trong lần xuống thứ nhất, mà ở hai lần sau.

Lần thứ hai, một người lính xuống bằng bình đơn để tìm người, và không lên.

Lần thứ ba, 3 người Phần Lan xuống với thiết bị đúng loại cho độ sâu đó, tìm được cả 4 người ngay trong lần lặn đầu tiên, rồi lên bờ đủ người.

Cùng một cái hang, cùng một độ sâu, cùng những hành lang cát ấy.