30 đến 50 phần trăm: con số đoàn 11 người không tra trước khi xuống nước

Tuyến Lang Tháp cổ đạo vắt ngang dãy Thiên Sơn, được coi là một trong những tuyến khó nhất, và đã bị đóng cửa cấm xuyên qua.

Ngày 3 tháng 7 năm 2025, một nhóm hẹn nhau qua mạng lén đi tuyến này.

Địa điểm là trấn Tước Nhĩ Câu, huyện Hô Đồ Bích, châu Xương Cát, khu tự trị Tân Cương.

Cái gọi là Lang Tháp C cộng V là một tuyến ghép chạy dọc xuyên Thiên Sơn, và cũng là tuyến được công nhận là có độ khó tổng thể cao.

Nhưng Lang Tháp cổ đạo đã bị quản lý đóng cửa toàn diện từ ngày 26 tháng 6 năm 2024, và bị cấm xuyên qua.

Ngày 3 tháng 7 năm 2025, một người họ Lưu cùng người bạn đồng hành hẹn qua mạng là tiểu Chu vẫn lén lao vào thử thách tuyến này.

Quãng đường họ định đi là gần 200 km.

Họ tính đi trong 10 đến 12 ngày.

Dọc đường, hai người gặp thêm 9 người nữa.

Rồi tất cả hợp lại thành một đội tạm thời gồm 11 người.

Đó là chi tiết đầu tiên cần dừng lại, vì nó quyết định mọi thứ về sau.

Đây không phải một đoàn đã đi với nhau nhiều năm.

Hạt nhân ban đầu chỉ là hai người quen nhau qua một bài đăng tìm bạn đi chung trên mạng.

Chín người còn lại là hai nhóm khác gặp nhau ở giữa núi.

Từ hai thành mười một, và phần lớn trong số đó lần đầu nhìn thấy mặt nhau ở một nơi không có sóng điện thoại.

Chuyện xảy ra vào 2 giờ chiều ngày 6 tháng 7.

Lúc đó đoàn đang chuẩn bị vượt qua sông Thái Phổ Hy Khắc Mã.

Vì đang là mùa tuyết tan của mùa hè, nước trong lòng sông chảy xiết, nhiệt độ nước cũng gần bằng 0 độ.

Đoàn chia làm ba tốp để lội qua.

Kết quả là khi vượt sông, người họ Lưu cùng tiểu Chu cùng lúc hụt chân ngã xuống nước.

Tiểu Chu bị nước đẩy dạt về phía bờ bên kia, rồi được đồng đội vớt lên.

Người họ Lưu thì biến mất trong xoáy nước.

Thi thể anh cho tới hôm nay vẫn chưa được tìm thấy.

Trong tất cả các con số của vụ này, con số đáng nhìn nhất không phải gần 200 km, không phải 11 người, cũng không phải nhiệt độ nước gần 0 độ.

Là 2 giờ chiều.

Một con sông được nuôi bằng băng tuyết tan không chảy đều trong ngày.

Nó có nhịp, và nhịp đó đi theo mặt trời.

Ban ngày nắng làm băng tuyết trên cao tan ra, nước dồn xuống, lưu lượng dâng dần và đạt đỉnh vào buổi chiều cho tới chiều tối.

Ban đêm nhiệt độ hạ, băng ngừng tan, nước rút.

Đến rạng sáng thì dòng chảy xuống mức thấp nhất trong chu kỳ.

Các tài liệu an toàn vượt sông đưa ra một biên độ rất cụ thể cho chuyện này.

Sông nuôi bằng tuyết tan, trong khung 4 đến 8 giờ sáng, có thể chảy thấp hơn 30 đến 50 phần trăm so với buổi chiều cùng ngày.

30 đến 50 phần trăm không phải là chênh lệch nhỏ.

Đó là khác biệt giữa nước ngang gối và nước ngang đùi.

Là khác biệt giữa một dòng đẩy nhẹ vào bắp chân và một dòng đủ sức nhấc chân người khỏi đáy.

Vì thế khuyến cáo tiêu chuẩn ở mọi tài liệu đều là một câu duy nhất: sắp lịch trình sao cho các đoạn vượt sông rơi vào sáng sớm, không phải sau bữa trưa.

Có một ngoại lệ phải nói cho đủ.

Nếu điểm vượt nằm rất xa về phía hạ lưu, cách vùng băng nhiều giờ dòng chảy, thì khối nước tan buổi chiều hôm trước phải mất thời gian mới trôi tới nơi, và khi đó sáng sớm lại có thể chính là lúc nước cao.

Nhưng chỗ vượt của đoàn nằm ở thượng nguồn, ngay dưới vùng núi cao tuyết dày của Thiên Sơn.

Đó là địa hình mà quy luật thông thường áp đúng nhất.

Đầu tháng 7 ở Thiên Sơn là cao điểm tan băng trong năm.

2 giờ chiều là đoạn đang dốc lên của chu kỳ trong ngày.

Nói cách khác, đoàn bước xuống nước vào đúng ngày cao nhất của mùa và đúng giờ cao nhất của ngày.

Điều khiến sông núi nguy hiểm hơn người ta tưởng là nó không cần sâu.

Ngưỡng thông dụng trong tài liệu an toàn là: người đi một mình không nên lội quá đầu gối, còn đi theo nhóm có hỗ trợ thì tối đa tới giữa đùi.

Quá mức đó, việc đứng vững không còn phụ thuộc vào sức chân nữa.

Về tốc độ dòng, mốc thường được nhắc là khoảng 4 dặm một giờ, tức chừng 6,4 km/h.

Con số này lừa người ta ở chỗ nó chỉ bằng tốc độ đi bộ nhanh.

Nhìn mặt nước, ai cũng nghĩ mình đi nhanh hơn thế được.

Nhưng lực nước tác động lên chân tăng theo bình phương vận tốc dòng, nên tốc độ dòng tăng gấp đôi thì lực đẩy tăng gấp bốn.

Nước xiết chỉ ngang đầu gối đã có thể đủ lực làm một người mất thăng bằng.

Và mất thăng bằng là điểm không quay lại được, vì ba việc xảy ra gần như cùng lúc.

Thứ nhất là ba lô ngấm nước.

Một chiếc ba lô đi tuyến dài, khi ướt sũng, không còn là hành lý nữa.

Nó là một vật chìm gắn trên lưng, và nó có xu hướng lật người ta úp mặt xuống.

Đó là lý do mọi tài liệu vượt sông đều đặt cùng một câu lệnh lên hàng đầu: tháo đai hông và khoá ngực trước khi bước xuống nước, để nếu ngã thì hất được ba lô ra trong một giây.

Một động tác một giây, làm trên bờ, quyết định toàn bộ chuyện sau đó.

Thứ hai là nhiệt độ.

Nước từ băng tuyết tan nằm trong khoảng 0 đến 5 độ C, và bản tường thuật về vụ này ghi rõ nhiệt độ nước hôm ấy gần 0 độ.

Rơi vào nước lạnh ở mức đó gây sốc lạnh: hít vào bất chợt, thở hổn hển không kiểm soát được, nhịp tim vọt lên.

Và trong vài phút, bàn tay mất chức năng.

Không phải mất cảm giác, mà là mất khả năng nắm.

Nghĩa là nếu có dây, người ta cũng không giữ nổi dây.

Nếu có một bàn tay chìa ra, cũng không bấu được vào.

Thứ ba là tầm nhìn.

Nước sông băng đục vì phù sa nghiền từ đá, còn đáy sông thì phủ đá trơn.

Người lội không nhìn thấy chỗ mình sắp đặt chân, không biết trước hố sâu hay tảng đá lăn.

Cộng ba yếu tố đó lại, khoảng cách từ lúc trượt chân tới lúc không còn tự cứu được mình có thể chỉ tính bằng chục giây.

Kỹ thuật để chống lại chuỗi này đã được viết thành chuẩn từ lâu.

Tháo đai hông và khoá ngực.

Mặt hướng lên thượng lưu, di chuyển chéo theo hướng xuôi dòng để giảm lực cản, hơi ngả người vào dòng nước.

Bước lết ngang, tuyệt đối không bắt chéo chân.

Dùng gậy làm điểm tựa thứ ba, luôn giữ hai điểm tiếp xúc với đáy.

Đi ba người thành cụm tam giác, mỗi người đặt tay lên vai người kế.

Hoặc xếp hàng ngang, người khoẻ nhất đứng phía thượng lưu chắn dòng cho những người đứng sau.

Lên tới bờ thì rời ngay khỏi mép nước rồi mới chỉnh đồ, vì mực nước có thể đổi rất nhanh.

Riêng với Lang Tháp, tài liệu do chính cộng đồng đi tuyến này biên soạn còn khuyến cáo bắt buộc mang dây, dùng dây dẹt nối người qua carabiner, và mọi thành viên phải vượt sông dưới sự bảo hộ của trưởng đoàn cùng người hỗ trợ.

Cũng chính tài liệu cộng đồng đó ghi một câu đáng chú ý: phần lớn tai nạn ở Lang Tháp đều liên quan tới vượt sông.

Đây là nguồn cộng đồng chứ không phải cơ quan chức năng, nên phải đọc với đúng mức tin cậy của nó.

Còn đoàn 11 người hôm ấy đã dùng hay không dùng những kỹ thuật này, không nguồn nào cho biết.

Và có một lớp nữa nằm dưới toàn bộ phần kỹ thuật vừa kể.

Tất cả những kỹ thuật ấy đều giả định một điều: có người chịu trách nhiệm quyết định.

Ai là người xem xét mặt nước, ai là người nói dừng, ai là người nói giờ này không qua được, ai là người xếp thứ tự để người khoẻ đứng đầu dòng.

Đoàn này là một nhóm ghép qua mạng.

11 người, phần lớn gặp nhau lần đầu ở giữa núi, không có trưởng đoàn thật, không ai được trả tiền để chịu trách nhiệm, và về mặt tổ chức thì không ai có nghĩa vụ với ai.

Khoảng 2 tiếng sau tai nạn, nhóm đã báo cứu hộ bằng điện thoại vệ tinh.

Chi tiết này cần nói rõ, vì nó bác lại phiên bản lan truyền rộng nhất trên mạng, rằng nhóm bỏ đi rồi mới báo.

Họ báo trước, và báo bằng thiết bị duy nhất có thể liên lạc được ở một nơi không có lấy một cột sóng nào.

Sau đó đoàn tách làm hai.

Hai người quay lại theo đường cũ.

Tám người còn lại, trong đó có tiểu Chu, đi tiếp.

Con số tám cần được nhấn lại, vì đây là chỗ hầu hết các bản kể lại đều sai thành bảy.

11 trừ một người mất tích, trừ hai người quay lại, còn tám.

Điều đáng nói là tiểu Chu, người bạn đồng hành của người họ Lưu, sau khi tai nạn xảy ra đã không rút lui.

Anh chọn đi tiếp cùng 7 người kia để hoàn thành nốt chuyến đi bộ.

Cách làm ấy khiến anh hứng rất nhiều chỉ trích.

Đến đây phải đặt xuống một ranh giới, vì phần tiếp theo là chỗ dễ vu oan cho người thật nhất.

Có một cáo buộc nặng hơn nhiều đang lan trên mạng: rằng nhóm không phát tín hiệu cầu cứu, không chỉ vị trí xảy ra tai nạn, và khi thấy trực thăng tìm kiếm thì trốn đi vì sợ bị phát hiện rồi không đi hết tuyến được.

Chi tiết ấy đến từ lời người nhà nạn nhân thuật lại với báo chí.

Không có đội cứu hộ nào, không có cơ quan chức năng nào xác nhận độc lập điều đó.

Và cho tới nay không cơ quan nào ra kết luận về hành vi đi tiếp của 8 người.

Còn một chi tiết nữa cũng lan rất rộng, rằng sau khi người họ Lưu bị cuốn, nhóm đã tranh luận nên báo cứu hộ ngay hay đi hết tuyến rồi mới báo.

Chi tiết đó xuất phát từ lời một người giấu tên trên diễn đàn phượt, không có nguồn xác minh, và không nên được kể như một sự việc đã xảy ra.

Có một câu hỏi mà cũng không ai trả lời được bằng nguồn.

Tám người ở lại bên bờ con sông đó qua đêm thì cứu được gì.

Người đã bị cuốn đi trong dòng nước băng, họ không có thuyền, không có thiết bị, còn tiểu Chu thì vừa được vớt lên và ướt sũng giữa vùng núi lạnh.

Quay lại đường cũ cũng không phải lối thoát hiển nhiên, vì muốn về, họ phải lội lại chính con sông vừa cuốn mất một người, vào lúc chiều muộn khi nước còn cao hơn lúc 2 giờ.

Hai người đã chọn quay lại, và điều đó cho thấy nhóm có bàn bạc, có chia hướng, chứ không phải đồng loạt bỏ chạy.

Đó là lý do bài này không đứng vào chỗ tuyên án 8 con người mà chưa cơ quan nào kết luận.

Ba ngày sau tai nạn, huyện Hô Đồ Bích ra thông cáo đóng cửa toàn diện Lang Tháp cổ đạo, cấm xuyên qua, hiệu lực dài hạn.

Có một chỗ trong toàn bộ chuỗi sự việc này không cần thiết bị gì để kiểm tra, và cũng không phải đợi tới lúc đứng ở mép nước mới kiểm tra được.

Đó là câu hỏi trong nhóm 11 người này, ai là người có quyền nói không qua.

Một đoàn ghép qua mạng trả lời câu đó trước khi xuất phát thì mất mấy phút trong một cuộc trò chuyện.

Đoàn hôm 3 tháng 7 năm 2025 chưa trả lời nó, nên tới 2 giờ chiều, lúc con sông đang ở mức cao nhất trong ngày, cả 11 người đều là người có quyền ngang nhau và không ai là người phải chịu trách nhiệm.