Chiếc hộp vệ tinh nằm im suốt một đêm

Trên núi Lặc Đa Mạn Nhân thuộc vùng Cống Ca, tỉnh Tứ Xuyên, một người leo núi trượt ngã trong lúc xuống, bị thương tới mức không đi nổi.

Hai đồng đội bảo anh: cậu chờ ở đây, bọn tớ xuống tìm cứu hộ.

Nhưng hơn mười tiếng trôi qua, vẫn không có ai lên.

Anh cố bò ngược về tuyến chính để tự xuống núi.

Nhưng đó là một sườn dốc, mà chân anh thì đã hỏng.

Người ta nói anh chỉ bò được 40 mét là không bò nổi nữa.

Anh đành tìm một vách đá để nấp gió.

Không lều, không túi ngủ, anh nằm đó run cầm cập cho tới lúc ý thức mờ dần đi.

Cho đến giây phút ngừng thở, có lẽ anh vẫn không nghĩ ra rằng hai người đồng đội hứa đi tìm cứu hộ cho anh, lúc ấy đang ngủ say trong nhà một người chăn gia súc dưới chân núi.

Và những gì hai người đó làm sau đó còn khó hiểu hơn nữa.

Khi gia đình người xấu số biết được đầu đuôi, họ phẫn nộ đưa cả hai ra toà.

Nơi xảy ra chuyện là núi Lặc Đa Mạn Nhân, thuộc thành phố Khang Định, châu Cam Tư, tỉnh Tứ Xuyên.

Ngọn núi này cao 6.112 mét, đứng đối diện từ xa với Cống Ca — đỉnh được dân leo núi gọi là vua của những ngọn núi đất Thục.

Tuyến leo ngọn núi này đại khái chia làm hai.

Một là tuyến bắc bích, độ khó cao hơn.

Hai là tuyến men theo sườn tây bắc, cũng là tuyến thương mại duy nhất hiện có ở Lặc Đa Mạn Nhân.

Tuyến đó xuất phát từ khu hồ băng gần ngả Nhật Ô Thả, toàn trình khoảng 6,5 km, leo tích luỹ chừng 1.500 mét.

Người leo thường dựng 3 trại dọc đường.

Các yếu tố nguy hiểm trên đường chủ yếu là đá rơi, băng sụp, tuyết lở, trượt ngã và thời tiết đổi đột ngột.

Độ khó tổng thể của tuyến này được xếp mức AD cộng, tức là một ngọn núi tuyết kỹ thuật ở mức trung bình hơi thiên khó.

Người leo bắt buộc phải có kinh nghiệm leo trọn vẹn tới đỉnh ít nhất 2 ngọn núi tuyết kỹ thuật cao trên 5.500 mét thì mới được leo.

Và trước khi leo thì bắt buộc phải báo cáo đăng ký.

Nhưng đầu tháng 6 năm 2023, có 3 người mê leo núi lại chuẩn bị leo trộm ngọn núi này.

Họ lần lượt là người họ Hạ, người họ Trần và người họ Ân.

Người họ Ân chính là người bị thương trong phần mở đầu câu chuyện.

Một tháng rưỡi trước đó, người họ Hạ đăng bài trên mạng, hẹn được hai người kia đi cùng.

Ba người vốn không quen biết gì nhau.

Họ quyết định đi theo chế độ AA.

Cách họ hiểu về chế độ AA là: tiền ai nấy chịu, rủi ro ai nấy chịu, sống chết có số.

Kinh nghiệm leo núi cụ thể của người họ Hạ và người họ Trần thì không rõ, tuổi cũng không rõ.

Chỉ biết một người trong đó là sinh viên năm ba của Đại học Nông nghiệp Tứ Xuyên, đồng thời là thành viên hội leo núi của trường.

Nên tuổi của cả ba có lẽ cũng chênh nhau không nhiều.

Kinh nghiệm leo núi ở mức 6.000 mét thì có lẽ rất ít, thậm chí là không có.

Ngày 31 tháng 5, ba người gặp nhau ở thành phố Khang Định.

Sau đó họ bao xe đi tới thảo nguyên Qua Tây.

Từ đây họ bắt đầu đi bộ một mạch tới Lặc Đa Mạn Nhân.

Chặng đường tiếp theo thì điện thoại gần như không còn sóng.

Cuối ngày hôm đó, ba người dừng nghỉ ở trại Lưỡng Xoa Hà.

Ngày 1 tháng 6, họ đi tiếp, buổi chiều tới trại Thượng Nhật Ô Thả nghỉ ngơi.

Ngày 2 tháng 6, ba người xuất phát đi về phía hồ băng, rồi chuẩn bị bắt đầu leo chính thức theo tuyến thông thường.

Đoạn đường phía trước này trùng với tuyến vòng lớn Cống Ca.

Đích đến của họ trong ngày mùng 2 là trại C1.

Từ trại BC lên tới C1 dài khoảng 2,5 km, phải leo dựng đứng chừng 700 mét, thường mất 4 đến 5 tiếng.

Dọc đường lần lượt đi qua dốc đá vụn, dốc đá dựng, rồi dốc hỗn hợp băng tuyết.

Phải đề phòng đá rơi, trượt ngã và phản ứng độ cao.

Tới trại C1, ba người dựng lều nghỉ, ở độ cao khoảng 5.250 mét.

Ngày 3 tháng 6, họ rời trại C1 đi tiếp, định men theo sống núi để lên đỉnh.

Đoạn từ C1 lên C2 có địa hình chủ yếu là sống núi hỗn hợp băng đá, tuyết đá, và dốc băng tuyết phơi trần ở độ cao lớn.

Độ dốc của các dốc tuyết khá lớn, thường là 40 đến 60 độ, có chỗ lên tới 70 độ.

Nên đoạn này khá nguy hiểm, và cũng là đoạn xảy ra nhiều tai nạn nhất ở Lặc Đa Mạn Nhân.

Khoảng 12 giờ trưa, ba người tới gần vách băng lớn, chỗ nguy hiểm nhất.

Người họ Hạ vì đuối sức nên quyết định bỏ cuộc, không lên đỉnh nữa.

Anh ta ở lại tại chỗ chờ.

Người họ Trần và người họ Ân thì quyết định leo tiếp.

Nhưng cả hai người này trong tay đều chưa từng có kinh nghiệm lên tới đỉnh một ngọn núi tuyết cỡ 6.000 mét.

Rất nhanh, hai người phát hiện thể lực mình tụt nghiêm trọng, và mức độ khắc nghiệt của địa hình cũng vượt xa những gì họ hình dung trước đó.

Nên đi được một đoạn, hai người thấy mình không thể lên tới đỉnh được nữa, bèn quyết định quay xuống theo đường cũ.

Quyết định ấy là đúng.

Lúc cần rút thì phải rút, chẳng có gì đáng xấu hổ.

Nhưng họ lại bỏ qua một lẽ thường khác.

Hơn một nửa số tai nạn leo núi xảy ra trên đường xuống, nên lúc xuống lại càng phải cẩn thận hơn.

Có thể là do hai người lơi lỏng cảnh giác, cũng có thể là có bất trắc nào khác.

Khi họ xuống tới khu vách băng lớn, đột nhiên cả hai trượt ngã.

Hai người trượt mấy chục mét mới dừng lại được ở một dốc thoải cao khoảng 5.300 mét.

Lúc đó vào quãng 3 giờ chiều.

Người họ Trần chỉ bị xây xát nhẹ, nên đứng dậy được ngay.

Nhưng tình trạng của người họ Ân thì nặng.

Hai chân anh bị thương nghiêm trọng, không đi nổi nữa.

Người họ Trần kiểm tra vết thương của người họ Ân xong thì thấy mình không có cách nào đưa anh ta xuống khỏi hiện trường.

Thêm vào đó, cả hai đều không mang điện thoại vệ tinh, không thể cầu cứu ra ngoài.

Nên sau khi bàn bạc, họ quyết định để người họ Trần một mình xuống tìm cứu hộ.

Người họ Ân thì nằm lại tại chỗ chờ.

Còn từ lúc người họ Trần bắt đầu xuống cho tới lúc về tới chân núi, diễn biến có hai cách kể.

Cách thứ nhất đến từ tạp chí Hộ Ngoại Thám Hiểm.

Bài viết ấy nói rằng trong lúc người họ Trần đang xuống, người họ Hạ vừa hay thả một chiếc drone lên xem tình hình hai người.

Anh ta nhìn thấy người họ Trần đang một mình đi xuống trước, sau đó lại nhìn thấy người họ Ân đang mắc kẹt.

Thu drone về xong, người họ Hạ bắt đầu một mình xuống núi.

Có lẽ anh ta muốn xuống trước để cầu cứu.

Hơn 10 giờ đêm hôm đó, người họ Hạ rồi người họ Trần lần lượt tới nhà của một người chăn gia súc họ Hoàng ở trại Thượng Nhật Ô Thả.

Nếu tình hình đúng như bài báo ấy nói, thì có lẽ họ có mang bộ đàm, nhưng cự ly hiệu quả của bộ đàm rất ngắn.

Không thì không giải thích nổi vì sao người họ Hạ lại xuống núi trước một mình.

Cách kể thứ hai đến từ lời cha của người họ Ân, và cách này nghe hợp lý hơn.

Ông nói rằng người họ Trần gặp người họ Hạ trước, kể lại tình cảnh của người họ Ân.

Sau đó người họ Hạ mới thả drone lên xem vị trí của người họ Ân.

Người họ Ân còn vẫy hai tay về phía chiếc drone.

Rồi người họ Hạ và người họ Trần mới cùng nhau xuống núi.

Hai cách kể không giống nhau ở thứ tự.

Nhưng chúng giống nhau ở chỗ quan trọng nhất: sau cú ngã, người nằm trên dốc còn sống, và hai người kia đã nhìn thấy điều đó.

Sau khi gặp người chăn gia súc họ Hoàng, hai người xuống núi kể cho ông nghe chuyện đồng đội họ Ân bị thương mắc kẹt trên núi.

Người họ Hoàng không có điện thoại vệ tinh, nên không gọi trực tiếp báo cảnh sát được.

Nhưng ông có một chiếc hộp vệ tinh Bắc Đẩu.

Hộp vệ tinh Bắc Đẩu dựa vào vệ tinh Bắc Đẩu, không cần sóng điện thoại vẫn gửi được tin nhắn ra bên ngoài, thậm chí gửi được cả tin thoại và hình ảnh.

Nó đồng thời có chức năng định vị và nút cầu cứu khẩn cấp.

Nghĩa là dùng nó thì vẫn cầu cứu được ra ngoài.

Nhưng không hiểu vì sao, hai người xuống núi không những không dùng chiếc hộp ấy để tích cực thử cầu cứu, mà lại quyết định nằm xuống ngủ một giấc trong nhà người chăn gia súc.

Còn người họ Ân lúc ấy, một mình trong bóng tối, trong cái lạnh, ở độ cao lớn, đang cắn răng chịu đau mà giãy giụa giành lấy mạng sống.

Theo lời cha của người họ Ân, hôm sau, tức ngày 4 tháng 6, người họ Hạ và người họ Trần ngủ một mạch tới hơn 9 giờ sáng mới dậy.

Mà buổi sáng tháng 6, mới hơn 5 giờ trời đã sáng rồi.

Hồ sơ phán quyết ghi rằng sáng hôm đó, hai người thu dọn đồ đạc rồi đi tiếp xuống núi.

Khi họ xuống tới trại Lưỡng Xoa Hà, họ gặp một người chăn gia súc khác họ Bố.

Biết chuyện hai người có đồng đội đang mắc kẹt trên núi, người họ Bố chủ động đề nghị có thể tổ chức người lên núi cứu ngay lập tức.

Đề nghị đó bị hai người từ chối.

Sau đó người họ Bố lại đề nghị tự mình cưỡi ngựa chạy nhanh xuống núi giúp báo cảnh sát.

Hai người lại từ chối lần nữa, nói rằng họ sẽ tự ra ngoài báo.

Rồi hai người chăm chú mặc cả với người chăn gia súc để thuê ngựa.

Cuối cùng họ chỉ thuê của người họ Bố một con ngựa, dùng để chở hành lý của chính mình.

Còn người thì đi bộ theo con ngựa xuống núi.

Tốc độ như thế thì chắc chắn không thể nhanh.

Trên đường xuống, hai người còn gặp những đoàn leo núi khác.

Và trong đoàn ấy có người mang điện thoại vệ tinh.

Nhưng hai người xuống núi không hề cầu cứu họ, thậm chí cũng không hỏi xem họ có điện thoại vệ tinh hay không.

Khi hai người đi bộ về tới gần thảo nguyên Qua Tây, điện thoại cuối cùng cũng có sóng.

Lúc đó người họ Hạ mới bấm số báo cảnh sát.

Thời điểm là 13h44 ngày 4 tháng 6.

Cách lúc người họ Ân bị thương mắc kẹt khoảng 22 tiếng đồng hồ.

Ngày 5 tháng 6, đội cứu hộ gồm dân địa phương vào núi cứu trước.

Khoảng 11 giờ trưa, họ dùng drone tìm thấy người họ Ân.

Nhưng đáng tiếc, người họ Ân đã không còn dấu hiệu sinh tồn.

8h40 sáng ngày 6 tháng 6, đội cứu hộ mặt đất tỉnh Tứ Xuyên mới tới được vị trí của người họ Ân.

Một số bài viết nói rằng dấu vết tại hiện trường cho thấy trước khi chết, người họ Ân có thể đã bò khoảng 40 mét.

Có lẽ anh thấy cứu hộ mãi không tới, nên muốn bò ngược về tuyến chính để tự cứu mình.

Đáng tiếc là vì bị thương lại ở trên dốc đứng, người họ Ân không làm được.

Cuối cùng anh nấp vào một khe đá, rồi chết dần trong tuyệt vọng.

15h28 chiều ngày 6 tháng 6, đội cứu hộ đưa thi thể người họ Ân xuống bàn giao ở thảo nguyên Qua Tây.

Pháp y khám nghiệm thi thể xong thì suy đoán rằng thời điểm người họ Ân tử vong là vào đêm mùng 3 tháng 6.

Tức là đúng lúc hai người xuống núi đang ngủ say trong nhà người chăn gia súc.

Nguyên nhân chết là hạ thân nhiệt.

Các vết thương trên người anh không phải nguyên nhân chính gây tử vong.

Thực ra nếu cứu hộ kịp thời, hoặc nếu bên cạnh người họ Ân có lều, túi ngủ và những thứ giữ ấm khác, thì khả năng anh sống sót vẫn là rất lớn.

Có một điều đến giờ vẫn không sao hiểu nổi: vì sao hai người đồng đội ấy không để lại cho người họ Ân một cái lều hay một cái túi ngủ.

Sau khi lo xong chuyện thi thể và các việc liên quan, gia đình người họ Ân rất phẫn nộ trước hành vi của hai người kia.

Họ kiện cả hai ra toà, yêu cầu hai người cùng gánh 40% trách nhiệm.

Sau đó vụ việc cũng gây tranh cãi dữ dội trên mạng.

Đặc biệt là ở một diễn đàn nọ, người họ Hạ thậm chí còn cãi qua cãi lại với cha của người họ Ân, nhẹ tênh như không có chuyện gì.

Toà cuối cùng xử người họ Hạ và người họ Trần cùng gánh 20% trách nhiệm, bồi thường khoảng 19 vạn tệ.

Toà chỉ chấp nhận một nửa yêu cầu của gia đình người họ Ân.

Điều này có lẽ là vì tuy người họ Hạ và người họ Trần có lỗi, nhưng lỗi ấy không phải nguyên nhân trực tiếp dẫn tới cái chết của người họ Ân.

Ngoài ra, trong bản án còn có mấy câu rất đáng đọc lại.

Nếu mọi hoạt động dã ngoại tự phát đều lấy cớ là hoạt động tự nguyện và tự chịu rủi ro, để miễn trừ cho tất cả những người tham gia khỏi nghĩa vụ cứu giúp hợp lý và cần thiết, thì thực chất đó là sự xem nhẹ an toàn và sinh mạng.

Trong vụ án này, việc người họ Ân, người họ Trần và người họ Hạ leo núi mà không báo cáo, không xin phê duyệt, là hành vi coi thường an toàn của chính mình và của người khác.

Sau khi nguy hiểm xảy ra, hành vi tiêu cực trong việc cầu cứu và cứu hộ của người họ Hạ và người họ Trần không chỉ là bội tín với quan hệ tin cậy dựa trên chữ tín mà ba người đã trao cho nhau, mà còn là sự thờ ơ với sinh mạng.

Bản án viết rằng toà buộc người họ Hạ và người họ Trần gánh phần trách nhiệm thích đáng, không chỉ để an ủi gia đình người họ Ân.

Mà còn để đôn đốc những người tham gia hoạt động dã ngoại tự phát nâng cao đầy đủ ý thức phòng ngừa an toàn, chấm dứt hẳn những hành vi vi phạm yêu cầu an toàn như leo núi chui không báo cáo.

Đồng thời cũng là để thúc giục những người tham gia dành cho nhau sự quan tâm cần thiết trong suốt hành trình, ngăn ngừa ở mức lớn nhất việc thiệt hại xảy ra.

Trên đây là toàn bộ diễn biến của sự việc.

Sẽ không ai khắt khe đòi hai người ấy phải làm được điều gì trong một môi trường khắc nghiệt tới cực hạn.

Cõng một người gãy hai chân xuống dốc băng là việc họ không làm nổi, và toà cũng không kết luận rằng báo sớm thì người họ Ân chắc chắn sống.

Cái toà xét là chuyện khác: nghĩa vụ cứu giúp có được làm tròn trong khả năng của mình hay không.

Chiếc hộp vệ tinh Bắc Đẩu nằm trong căn nhà ở Thượng Nhật Ô Thả suốt đêm mùng 3 tháng 6 không cần ai cõng ai, không cần ai leo lại lên 5.300 mét.

Nó chỉ cần một người thức dậy và bấm vào nó.