3 mét thẳng đứng

Trong một đêm tối như mực, ba sinh viên đang ngồi trò chuyện bên một cái hồ sâu trong lòng hang.

Còn dưới đáy hồ, ngay tại miệng một đường ống đá, người bạn thứ tư của họ đang giãy giụa trong tuyệt vọng.

Anh bị kẹt cứng trong một khúc hẹp có chỗ cong, không lùi ra được mà cũng không tiến lên được.

Nước xung quanh toàn bùn cát, tầm nhìn gần như bằng không.

Lượng khí mang theo thì sắp cạn.

Anh lập tức rơi vào hoảng loạn.

Khoảng cách giữa hai cảnh ấy là 3 mét nước.

Hang Clarksville nằm ở hạt Albany, bang New York, là hang tự nhiên nổi tiếng nhất và đông khách tham quan nhất vùng đông bắc nước Mỹ.

Đá trong hang là đá vôi.

Hang gồm mấy phòng lớn cùng một loạt đường nối.

Phần lớn các đường đều đi bộ qua được, có vài đoạn phải bò, và một số khu vực có thể bị nước ngập.

Tổng chiều dài Clarksville khoảng 1.463 mét, và toàn bộ hệ hang nằm gần như nằm ngang.

Bên trong đầy nhũ đá rủ từ trần, măng đá mọc từ nền và những mảng đá chảy bám vách.

Hang chia làm ba khu, ứng với ba cửa vào: khu Gregory, khu Ward và khu Thacher.

Chỗ xảy ra chuyện nằm ở đầu mút phía bắc của khu Thacher, cũng là điểm tận cùng của cả hệ hang.

Trước kia ở phía bắc có thêm một cửa nữa, nhưng về sau chủ ngôi nhà nằm ngay trên cửa ấy đã lấp kín nó lại.

Đường hang phía dưới cửa bắc thì quanh năm ngập nước.

Muốn thăm dò tiếp về hướng bắc chỉ còn một cách: lặn.

Từ đáy phòng hồ có một cái miệng rộng chừng 1 mét, cao chừng nửa mét.

Chui qua miệng ấy là vào một đường ống đá mà dân trong nghề gọi là hành lang thuỷ tinh.

Bơi hết hơn 60 mét trong ống đó mới sang được đầu bên kia.

Bốn sinh viên Học viện Bách khoa Rensselaer nghe nói trước đây từng có người xuyên qua đấy sang phía bên kia và phát hiện ra hang mới.

Họ cũng muốn thử.

Trong bốn người có Robert Svensson, 24 tuổi, học cao học ngành khoa học máy tính, và anh là nhân vật chính của câu chuyện này.

Anh không có chứng chỉ lặn nào.

Ba người còn lại cũng không ai có chứng chỉ liên quan tới lặn hang.

Chỉ hai người có chứng chỉ lặn nước mở, và cả hai đều mới lấy chưa đầy một năm.

Ba người bạn ấy là Joseph Baj, Jonathan Allison và Michael Chu.

Bốn người trước đó đã vào Clarksville nhiều lần.

Chính họ phát hiện ra rằng miệng hang dẫn từ phòng hồ sang hành lang thuỷ tinh đã bị đá vụn sập xuống bịt kín.

Muốn bơi qua thì trước hết phải dọn sạch chỗ đá vụn ấy đi.

Ngày 26 tháng 2 năm 2001, bốn người tới cửa Ward của hang.

Vì mấy người thấy cái phòng hồ ấy chỉ sâu khoảng 3 mét, lại thêm hôm đó họ không định xuyên qua hành lang thuỷ tinh, nên cũng chẳng mang theo nhiều đồ.

Họ chỉ có một bình khí nhỏ buộc ở chân, một bộ điều áp đơn giản, một bộ đồ lặn ướt, mặt nạ và một chiếc đèn pin cột ở cẳng tay.

Ngoài chừng ấy ra, không đèn dự phòng, không dây dẫn đường, không áo phao điều chỉnh nổi, không hệ thống hai bình tiêu chuẩn của nghề lặn hang.

Khoảng bảy giờ rưỡi tối hôm ấy, bốn người vào hang bằng cửa Ward.

Đoạn ngay sau đó là chỗ rộng nhất trong cả hang, người cơ bản đi thẳng lưng được.

Tới chỗ dưới cửa bắc thì đường thắt lại.

Tiếp đến là điểm cực bắc của Clarksville, phòng ánh sáng.

Phần lớn người mê hang đi tới đây là quay lại.

Bốn người thì đi tiếp.

Sau khi luồn qua một đoạn hẹp ngoằn ngoèo, họ tới được đích của chuyến đi là phòng hồ.

Phòng hồ diện tích không lớn.

Nước sâu khoảng 3 mét, nhiệt độ chừng 4 độ, tức là khá lạnh.

Mấy người thay sang bộ đồ lặn giản lược.

Michael Chu, người không có chút kinh nghiệm lặn nào, ở lại trên bờ.

Ba người kia thay phiên nhau xuống.

Svensson tuy cũng chẳng có kiến thức lặn nào được dạy bài bản, nhưng anh đã tự đi lặn nhiều lần, thậm chí có chút kinh nghiệm lặn hang, nên anh cũng tham gia phần việc dưới đáy hồ.

Ban đầu mọi thứ trôi chảy.

Họ lặn xuống đáy hồ hết lượt này tới lượt khác, dọn đá, gạt bùn.

Nhưng vấn đề xuất hiện rất nhanh.

Đáy hang phủ một lớp bùn cát dày.

Người chỉ cần khẽ đạp chân một cái là cả khối nước biến thành đục ngầu.

Đèn đeo đầu gần như mất tác dụng hoàn toàn.

Lại thêm việc bốn người không rải dây dẫn đường, nên việc khuân đá của họ gần như hoàn toàn dựa vào trí nhớ và cảm giác đầu ngón tay.

Sau nhiều lượt lên xuống của ba người, khí trong bình ai cũng vơi.

Một người còn một phần bảy.

Một người còn ba phần năm.

Svensson còn một phần ba.

Theo luật một phần ba trong nghề lặn hang, khi chỉ còn một phần ba thì không được xuống nữa.

Nhưng Svensson nảy ý.

Anh muốn xuống xác nhận xem miệng đường hang đã dọn sạch hay chưa.

Mấy người bạn liên tục can ngăn.

Svensson khăng khăng đòi đi.

Có lẽ vì ai cũng nghĩ đấy chỉ là một cái hồ nhỏ sâu 3 mét, nên rốt cuộc mọi người cũng thôi không can nữa.

Svensson rất nhanh xuống tới cái miệng hang dưới đáy hồ.

Lúc này tầm nhìn vẫn rất kém.

Anh chỉ có thể lần mò từng chút một mà kiểm tra.

Nhưng không ngờ càng bơi anh càng vào sâu.

Lúc nào không hay, nửa người anh đã lọt vào trong hành lang thuỷ tinh.

Một lúc sau anh phát hiện khí sắp cạn, liền quyết định lùi ra.

Nhưng chỗ anh đang nằm lại đúng là một khúc có kết cấu hình loa, hay nói cách khác là kết cấu một chiều.

Chui vào thì được, muốn lùi ra thì cực khó.

Hông và cái bình khí sau lưng Svensson mắc cứng vào đá.

Tệ hơn nữa, chỗ ấy không những hẹp mà còn là một khúc cong.

Anh muốn tháo bình ra cũng không tháo nổi.

Svensson bị kẹt cứng hoàn toàn.

Nhìn lượng khí mỗi lúc một ít đi, anh lập tức hoảng loạn.

Còn trên bờ, ba người bạn vẫn đang ngồi nói chuyện.

Họ hoàn toàn không biết bên dưới đang xảy ra chuyện gì.

Họ cũng không nghĩ được rằng Svensson lại liều tới mức chui hẳn vào sâu trong lòng hang.

Nhưng dần dần, họ bắt đầu thấy có gì đó không ổn.

Bởi vì trên mặt nước không còn bọt khí nổi lên nữa.

Allison quyết định xuống xem thử.

Xuống nước rồi anh mới thấy nước vẫn đục ngầu, chẳng nhìn ra cái gì.

Anh quờ hai tay quanh miệng hang, và bất chợt chạm phải một bàn chân.

Sờ kỹ thì nhận ra đó là chân Svensson.

Allison biết là hỏng rồi, liền ra sức kéo.

Ban đầu còn có tác dụng, Svensson bị lôi ra được chừng 30 phân.

Nhưng sau đó thì đá cứ như một cái kìm, kẹp chặt lấy Svensson.

Vì bình của Allison là bình cạn nhất trong ba người, lúc này anh gần như đã hút không ra hơi nữa, nên đành phải nổi lên trước.

Anh báo tin ấy cho hai người kia.

Sau đó Baj xuống cứu tiếp.

Khí của anh còn khá, gần ba phần năm.

Nhưng anh cũng không kéo nổi Svensson.

Bất lực, Baj đành bỏ cuộc.

Về tới bờ, anh lập tức cởi bộ đồ lặn ra và bắt đầu bò ngược ra khỏi hang để gọi cứu hộ.

Anh vừa đi thì Allison sốt ruột lại xuống nước lần nữa.

Lần này anh mang theo cái bình mà Baj vừa cởi ra, nhét nó vào chỗ mà anh nghĩ tay Svensson có thể với tới, hy vọng bạn mình dựa vào bình khí ấy mà cầm cự thêm được một lúc.

Còn bản thân Allison thì hoàn toàn nín thở.

Anh xuống hết lần này tới lần khác để thử kéo.

Nhưng vì lặn xuống quá nhiều lượt, nước trong phòng hồ còn đục hơn trước.

Sau này Allison mô tả lại môi trường lúc ấy bằng một câu: giống như chui vào một đường ống thoát nước ngầm giữa đám bùn đen.

Hơn mười phút trôi qua, Svensson vẫn không ra được.

Bàn chân anh đã ngừng cử động từ lâu.

Cái bình khí của Baj vẫn nằm nguyên chỗ cũ.

Svensson chưa từng chạm vào nó.

Đến lúc đó Allison mới chịu tin rằng bạn mình đã ngừng thở.

Khoảng chín giờ tối, Baj ra tới cửa hang và báo được tin.

Nhưng vì phải chuẩn bị rất nhiều thứ, mãi ba tiếng sau lực lượng cứu hộ mới tới nơi.

Họ thử đủ mọi cách, và cũng không sao lôi Svensson ra được.

Đội cứu hộ đành phải đào lại cửa bắc, dựng một đường ống dẫn vào để hút nước.

Hai ngày sau, nước trong phòng hồ cuối cùng cũng rút cạn.

Cái miệng hang lộ ra, và đôi bàn chân của Svensson cũng lộ ra.

Phải mất thêm một ngày nữa để tách khối đá đang kẹp anh.

Bảy giờ tối ngày 1 tháng 3, thi thể được đưa ra khỏi hang thành công.

Sau đó người ta khám nghiệm.

Nguyên nhân cái chết của Svensson thì quá rõ: khí cạn rồi ngạt mà chết.

Còn nguyên nhân khiến anh bị kẹt, báo cáo sự cố quy về bốn điểm.

Một, đường quá hẹp.

Hai, có khúc cong gấp.

Ba, có khả năng đá đã xê dịch trong lúc anh chui qua.

Bốn, Svensson hình như đã thử xoay người lại, nhưng trong một khúc cong chật như thế thì anh không đời nào xoay được.

Để tránh tai nạn tương tự lặp lại, đơn vị quản lý bịt kín cửa bắc một lần nữa, đồng thời đổ một lượng đá lớn lấp chính cái phòng hồ.

Bây giờ phòng hồ chỉ còn sâu khoảng 1 mét.

Người mê lặn thông thường không còn cách nào đào nó lên được nữa.

Câu chuyện Robert Svensson đến giờ vẫn được nhắc đi nhắc lại trong nhiều khoá học lặn hang ở Mỹ.

Nó nhắc những người tới sau rằng thứ thật sự nguy hiểm trong hang thường không phải cái mà ta nhìn thấy, mà là những khoảnh khắc ta tưởng mình vẫn còn quay đầu lại được.

Clarksville thì vẫn mở cửa.

Khách tham quan vẫn vào bằng cửa Ward, vẫn đi qua đoạn hang rộng thẳng lưng, vẫn bò qua đoạn hẹp, vẫn tới được đầu mút phía bắc.

Ở đó họ đứng bên một vũng nước ngập tới mắt cá chân.