Ở Bossi, đường thoát bắt đầu bằng một lần đi xuống

Một thợ lặn dẫn ba người bạn vào thám hiểm hang ngập, nhưng quay đầu lại thì cả ba đã biến mất.

Anh vội quay ngược vào tìm, lùng sục hơn mười phút mà không thấy gì.

Tệ hơn nữa, anh nhận ra mình đã lạc vào một đường hang lạ, không biết mình đang ở chỗ nào trong lòng núi.

Khí trong bình thì chỉ còn một ít.

Anh quờ quạng tìm lối ra trong bóng tối đặc quánh.

Bản kể ấy có một chỗ sai ngay từ con số, và chỗ sai đó sẽ được đính chính ở phần sau của câu chuyện này.

Nhưng để hiểu vì sao một người dày dạn nghề lặn hang lại chết trong đúng cái hang mình đã lên kế hoạch nhiều vòng để chinh phục, phải bắt đầu từ chính cái hang.

Ở chỗ giáp ranh giữa Thuỵ Sĩ và Ý có một thị trấn nhỏ tên Arogno, thuộc về phía Thuỵ Sĩ.

Phía đông thị trấn là ngọn Monte Generoso.

Dưới chân núi, ngay cạnh một tuyến đường liên bang, có một mạch nước phun lên.

Người ta gọi nó là Sorgente Bossi, gọi tắt là suối Bossi.

Nhìn từ bên ngoài, Bossi không có gì đáng để ý.

Nó giống hệt một cái ao nhỏ tầm thường bên đường.

Nhưng bên dưới mạch nước ấy là cả một hệ hang đá vôi karst khổng lồ và rối rắm.

Cuối thập niên 70 của thế kỷ trước, Primo Meli là người đầu tiên mở cuộc thăm dò cái hang này, xuống sâu nhất được khoảng 47 mét.

Năm 1983, nhóm của Solberg tiếp tục dò xuống tới 68 mét, và phát hiện ra Bossi có tới hai cửa vào.

Hai đường ấy nhập lại với nhau ở quãng 60 mét nước.

Năm 1985, bác sĩ Walter Keusen cùng đồng đội đẩy tiếp xuống nữa, và chạm được chỗ sâu nhất của toàn bộ hệ hang: 89 mét.

Đó là điểm nghẽn thứ nhất của cái hang.

Đường ở chỗ ấy hẹp tới mức mỗi lần chỉ lọt vừa đúng một thợ lặn.

Qua khỏi đó, hang bắt đầu ngoặt lên, hướng ngược trở lại phía mặt đất.

Mấy chục năm sau đó, người ta lần lượt tìm thấy thêm nhiều nhánh ở phía bên phải, rồi tìm ra điểm nghẽn thứ hai, và cuối cùng phát hiện đầu bên kia của đoạn ngập nước nối vào một khu hang khô nằm sâu trong ruột núi.

Phía sau khu hang khô ấy còn dài nữa, nhưng phần đó không liên quan tới chuyện xảy ra ngày 29 tháng 10 năm 2006.

Ngày hôm ấy, một đội bốn người chuẩn bị xuống Bossi.

Họ là người Ý và người Thuỵ Sĩ, và kinh nghiệm lặn hang của cả bốn đều thuộc hàng rất dày.

Người dẫn đầu tên Ronco Favaro Campini, 40 tuổi.

Đây là chỗ cần nói rõ luôn cho khỏi treo: bản kể mở đầu câu chuyện này nói bốn người xuống hang rồi ba người biến mất, con số ấy sai.

Chỉ có hai người xuống nước hôm ấy, và người không trở ra là Campini.

Những người Thuỵ Sĩ xuất hiện trong phần sau của câu chuyện là lực lượng cứu hộ, và họ chỉ tới hiện trường sau khi đã có báo động.

Kế hoạch của đội chia thành nhiều đợt.

Mục tiêu cuối cùng là tới được khu hang khô nằm ở mạn phải trong cùng để đo vẽ bản đồ.

Nhưng muốn tới khu hang khô đó thì bắt buộc phải bơi xuyên qua đoạn ngập nước dài 625 mét.

Quãng đường ấy nghe không xa, nhưng bên trong đầy ngã rẽ, đường thì hẹp, và khắp nơi bám bùn sét.

Bơi qua đấy không hề dễ.

Nhìn vào sơ đồ hang còn thấy một chuyện nữa: toàn bộ cái hang có hình chữ V, độ dốc trung bình gần 40 độ, chỗ sâu nhất chạm 89 mét.

Nghĩa là cả lượt đi vào lẫn lượt trở ra đều phải dừng lại giảm áp.

Buổi lặn ngày 29 chỉ là một mắt xích trong chuỗi kế hoạch nhiều đợt ấy.

Lần này họ chỉ định thăm dò tới vùng sâu 20 mét ở nhánh bên phải.

Vì thế họ chỉ đặt bốn bộ bình giảm áp ở nhánh bên trái.

Xong phần kiểm tra thường lệ trước khi xuống nước, Ronco là người đầu tiên tụt xuống, những người kia theo sau.

Chỗ cửa vào khá chật, nhưng bơi thêm vài mét thì lối đi mở rộng ra.

Đáy đường phủ đầy đá rơi.

Thỉnh thoảng có cá bơi ngang qua người thợ lặn.

Có một điểm đáng lưu ý trong cách họ tổ chức buổi lặn hôm đó.

Bốn người đi cùng nhau, nhưng theo kế hoạch thì mỗi người tự lặn độc lập.

Nói cách khác, không ai có bạn lặn đúng nghĩa.

Trên đường đi, họ chỉ giữ cho khoảng cách giữa người nọ với người kia đừng quá xa.

Chẳng bao lâu sau, họ tới chỗ sâu nhất của hang, đoạn đường hẹp dài chừng 20 mét.

Miệng đoạn ấy chật cứng.

Bốn người phải xếp hàng, lần lượt từng người chui vào.

Cuối cùng cả bốn đều qua trót lọt, không xảy ra chuyện gì.

Qua khỏi đó, đường bắt đầu dốc ngược lên, độ dốc gần giống bên nhánh trái.

Chỉ có một điểm khác.

Nhánh phải phần lớn là vùng đá trộn lẫn đất sét, đáy và trần đều bám đầy bùn.

Cho nên một cú đạp chân, một luồng bọt khí thở ra, thậm chí một dòng nước đột ngột mạnh lên cũng đủ làm đất sét bong khỏi vách.

Và khi ấy tầm nhìn trong hang tụt xuống rất nhanh.

Ngoài ra, đám đá vụn nằm dưới đáy nói một chuyện khác: khu vực này sập đá thường xuyên.

Những khối rơi xuống hoàn toàn có thể bịt kín con đường trở ra.

Bơi ở chỗ ấy phải cẩn thận hơn mọi chỗ khác.

Tới được vùng sâu 20 mét bên nhánh phải, bốn người dừng lại theo đúng kế hoạch.

Phần đo vẽ của ngày hôm đó coi như xong.

Họ quay đầu trở ra.

Trên đường về, vì Ronco là người kinh nghiệm nhất, động tác cũng nhanh nhẹn hơn hẳn, nên anh bơi vượt xa ba người còn lại.

Sau khi luồn qua một ngã rẽ vừa phức tạp vừa hẹp, Ronco cứ thế bơi tiếp.

Một lúc sau anh mới sực nhớ ra phải ngoái lại xem đồng đội.

Và anh thấy tầm nhìn xung quanh không còn nổi nửa mét.

Đừng nói bóng người, đến sợi dây dẫn đường anh cũng gần như không nhìn ra.

Lượt đi rồi lượt về của cả nhóm, cộng với lượng bọt khí thở ra suốt đường, đã khuấy tung lớp bùn trong đường hang từ lúc nào.

Ronco định đứng chờ đồng đội bắt kịp.

Một hai phút trôi qua vẫn không ai xuất hiện.

Có lẽ vì lo đồng đội gặp chuyện, anh quyết định bơi ngược vào xem.

Nhưng tầm nhìn quá tệ, và ở chỗ ngã rẽ, anh đã lạc sang một đường hang khác.

Kỳ thực dấu hiệu đi sai rất rõ.

Bên đường này tầm nhìn đột nhiên tốt hẳn lên, dưới đáy cũng không có sợi dây dẫn nào.

Không rõ vì sao Ronco lại không để ý tới điều đó.

Anh cứ tiếp tục bơi theo hướng sai.

Một lúc sau, anh thấy phía trước hết đường.

Lúc ấy Ronco mới nhận ra mình có thể đã đi nhầm.

Anh vội quay đầu, định lần theo đúng đường cũ trở ra.

Nhưng lúc bơi vào anh đã khuấy đục cả khối nước trong nhánh này, nên lượt quay ra lại ngốn thêm một mớ thời gian nữa.

Về tới đúng chỗ ban nãy mình quay đầu, Ronco tìm lại được sợi dây dẫn.

Chung quanh vẫn đục ngầu.

Và vẫn không thấy bóng dáng đồng đội nào.

Anh đoán họ đã bơi xa rồi, nên bắt đầu đuổi xuống theo.

Đúng lúc ấy, Ronco phát hiện lượng khí mình tiêu thụ đã vượt xa mức dự tính.

Rõ ràng là do cú lạc đường vừa rồi.

Ronco bắt đầu sốt ruột, và anh đạp chân nhanh hơn.

Nhưng chính cái tâm trạng ấy và những động tác ấy lại đẩy tốc độ ngốn khí lên cao thêm một nấc.

Càng thấy khí vơi anh càng cuống.

Vừa xuống tới miệng đoạn hẹp dưới đáy, Ronco chui luôn vào, không dừng lại.

Anh muốn qua đoạn này thật nhanh để còn đổi sang bình khí dùng cho lượt đi lên.

Nhưng càng cuống thì càng chậm.

Đoạn ấy vốn đã cực khó chui, ngay cả với người bình tĩnh.

Ronco lúc đó lại đeo tới ba bình khí trên người, nên anh còn vướng víu hơn.

Chậm chạp cộng với nỗi lo khí sắp cạn khiến Ronco càng lúc càng nôn nóng.

Rồi nôn nóng chuyển thành hoảng loạn và tuyệt vọng.

Và cái chuyển biến cảm xúc ấy lại tiếp tục đẩy tốc độ tiêu thụ khí lên nữa.

Đến mức chui qua được miệng hẹp thứ nhất thì lượng khí đáy của anh đã gần như cạn sạch.

Trước khi chui vào miệng hẹp thứ hai, Ronco bắt đầu co giật dữ dội.

Một lúc sau, những cử động ngừng lại.

Bốn bề chìm vào im lặng tuyệt đối.

Ronco nằm sấp một mình dưới đáy hang, trong bóng tối và cơn choáng, và chết ở đó.

Vào đúng thời điểm ấy, ba người đồng hành của anh đang dừng giảm áp ở độ sâu 21 mét bên nhánh trái.

Suốt cả đường về họ không hề nhìn thấy Ronco.

Những bình giảm áp đặt sẵn cũng không có dấu vết bị dùng tới.

Nên ba người đã đoán ra từ trước rằng Ronco chắc chắn đã gặp chuyện.

Nhưng lượng khí họ chuẩn bị cho buổi lặn không đủ, và họ cũng không bố trí thợ lặn hỗ trợ nào.

Ba người hoàn toàn bất lực.

Việc duy nhất họ làm được là ngồi đấy chờ cho hết thời gian giảm áp.

Hơn một tiếng sau, ba người nổi lên mặt nước.

Họ lập tức báo cảnh sát và gọi cầu viện các thành viên trong câu lạc bộ.

Cảnh sát và đội cứu hộ tới hiện trường trong buổi chiều.

Đêm đó họ tập trung rà soát ở nhánh chính bên trái và các nhánh phụ.

Kết quả đương nhiên là trắng tay.

Chiều hôm sau, cuộc tìm kiếm lần thứ hai bắt đầu.

Và mục tiêu của nó đã đổi: từ tìm người sống sang trục vớt.

Đội cứu hộ suy đoán Ronco bị kẹt đâu đó trong một nhánh bên phải.

Nhưng muốn vào bên phải tìm thì trước tiên phải đặt sẵn thiết bị dự phòng và bình giảm áp dọc nhánh ấy.

Và ngay trên đường đi đặt bình, nhân viên cứu hộ phát hiện thi thể Ronco nằm dưới đáy hang.

Trang bị của anh còn nguyên vẹn, không hỏng hóc gì.

Bộ điều áp đã tuột khỏi miệng.

Bình chính và bình khí đáy đều đã rỗng.

Giám định pháp y về sau xác nhận nguyên nhân tử vong là chết đuối, tức là cạn khí rồi nước tràn vào phổi.

Nguyên nhân trực tiếp của vụ này gồm hai thứ: chuẩn bị nguồn khí không đủ và tầm nhìn quá thấp.

Nhưng nguyên nhân nằm sâu hơn là sự tự tin quá mức của cả nhóm, và nó hiện ra ở ba chỗ.

Thứ nhất là phần khí không có dư địa.

Mỗi người chỉ mang ba bình, không có bình dự phòng, và hỗn hợp khí đáy họ dùng là loại giàu heli nghèo oxy, khiến Ronco không thể nán lại lâu ở vùng đáy.

Thứ hai là bỏ qua chế độ bạn lặn.

Không có bạn lặn nghĩa là đến lúc Ronco thiếu khí, không có ai bên cạnh để chia khí cho anh.

Thứ ba là không bố trí thợ lặn hỗ trợ.

Cộng thêm việc không có khí dự phòng, ba người đồng hành dù đã đoán ra Ronco gặp nạn vẫn không thể lập tức xuống nước tìm anh.

Đây lại là một trường hợp cao thủ lặn lật thuyền trong mương cạn, kiểu vụ việc đã xảy ra nhiều lần và cũng xảy ra tương tự bên môn leo núi.

Hơn một tiếng trong buổi chiều Chủ nhật cuối tháng 10 năm 2006, ba người đàn ông treo người ở độ sâu 21 mét, đếm ngược đồng hồ giảm áp của mình.

Họ đã đoán ra chuyện gì xảy ra với Ronco Favaro Campini.

Họ không có bình dự phòng để quay xuống, không có thợ lặn hỗ trợ trên mặt nước, và cũng không được phép nổi lên sớm hơn một phút nào.

Việc duy nhất ba người làm suốt tiếng đồng hồ ấy là chờ cho đủ giờ, rồi mới được lên bờ để đi gọi cảnh sát.