Vì sao người Anh, Mỹ gần như không dùng vòi xịt vệ sinh

Ở nhiều nước châu Á, vòi xịt vệ sinh gần như là thứ "bắt buộc" trong mọi nhà vệ sinh.

Thế mà người Anh, người Mỹ lại gần như không dùng, chủ yếu vẫn xài giấy.

Chuyện tưởng nhỏ này khiến không ít người Việt đi nước ngoài lần đầu phải lúng túng.

Bản đồ thói quen: ai dùng nước, ai dùng giấy

Thế giới chia khá rõ về chuyện làm sạch sau khi đi vệ sinh.

Ở Đông Nam Á, vòi xịt cầm tay nối trực tiếp với đường nước cạnh bồn cầu rất phổ biến.

Ở Nam Á và Trung Đông, vòi xịt hoặc bình đựng nước gắn liền với thói quen và quy định tôn giáo.

Nhật Bản và Hàn Quốc chuộng bồn cầu điện tử tích hợp vòi phun, chỉnh được áp lực, nhiệt độ nước, sưởi ghế và sấy khô.

Điểm chung của các nơi này là quan niệm nước làm sạch hiệu quả hơn và ít ma sát hơn giấy.

Trong khi đó, người Anh và Mỹ duy trì thói quen dùng giấy qua nhiều thế hệ.

Rào cản đầu tiên: thiết kế phòng tắm

Lý do không nằm ở chuyện "ai sạch hơn ai", mà ở lịch sử xây dựng.

Cuối thế kỷ 19, phòng tắm tiêu chuẩn ở Mỹ chỉ gồm chậu rửa, bồn cầu và bồn tắm.

Thiết bị rửa kiểu bidet truyền thống không nằm trong thiết kế chuẩn vì tốn diện tích và cần hệ thống cấp thoát nước riêng.

Khi hàng triệu căn nhà đã hoàn thiện theo cấu trúc đó, việc lắp thêm vòi nước về sau trở nên đắt đỏ.

Nói cách khác, phòng tắm phương Tây được xây xoay quanh cuộn giấy ngay từ đầu.

Rào cản thứ hai: quy chuẩn đường nước

Ở Anh, lắp vòi xịt cầm tay còn vướng quy định kỹ thuật khắt khe.

Tổ chức quản lý quy chuẩn nước của Anh xếp thiết bị đặt cạnh bồn cầu vào nhóm có nguy cơ ô nhiễm chất lỏng cấp 5 — mức cao.

Lý do: đầu vòi có thể chạm vào bồn cầu, khiến nước bẩn có nguy cơ chảy ngược vào hệ thống cấp nước chung.

Muốn lắp hợp chuẩn, hệ thống phải có cơ chế chống chảy ngược chuyên dụng, làm chi phí đội lên.

Rào cản kỹ thuật này khiến vòi xịt khó phổ biến dù nhu cầu có thể tồn tại.

Rào cản thứ ba: định kiến lịch sử

Còn một lớp lý do nằm ở văn hoá.

Thiết bị bidet ra đời ở Pháp vào cuối thế kỷ 17.

Theo một viện nghiên cứu ở Mỹ, người Mỹ đầu thế kỷ 20 thường gắn bidet với những chuyện nhạy cảm, một phần vì nó từng xuất hiện trong các nhà thổ ở châu Âu.

Định kiến đó, cộng với thói quen nhiều đời, khiến thiết bị này bị xem là "ngoại lai" và khó được đón nhận.

Những điều nhiều người kể sai

Quanh chủ đề này có vài ngộ nhận thú vị.

• "Cứ phương Tây là không ai dùng nước." Không đúng; bidet bằng sứ vẫn phổ biến ở Italy, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha, còn người Phần Lan dùng rộng rãi vòi xịt cầm tay.
• "Dùng nước thì chắc chắn vệ sinh hơn giấy." Chưa có đủ bằng chứng y khoa để khẳng định; rửa bằng nước giúp giảm ma sát, hữu ích với người dễ kích ứng, nhưng nói nó "sạch hơn hẳn" là đi quá dữ liệu hiện có.
• "Dùng giấy tốn ít nước hơn dùng vòi." Ngược lại là đằng khác; một báo cáo năm 2024 cho thấy mỗi lần dùng bidet tốn 0,49–0,64 lít nước, trong khi sản xuất một cuộn giấy vệ sinh từ bột gỗ cần tới 23 lít nước.

Nên nhìn khác biệt này thế nào

Sự khác nhau Đông – Tây ở đây không phải chuyện văn minh hay lạc hậu.

Nó là kết quả của thiết kế nhà cửa, quy chuẩn kỹ thuật và thói quen tích tụ qua nhiều thế hệ.

Thực tế, ngay trong châu Âu, thói quen dùng nước cũng rất khác nhau giữa các nước.

Hiểu điều đó giúp ta bớt ngạc nhiên khi ra nước ngoài, và cũng bớt vội phán xét thói quen của người khác.

Gần đây, ngay tại Mỹ, thiết bị rửa gắn trên bồn cầu cũng đang dần phổ biến hơn.

Một phần nhờ các mẫu vòi lắp thêm gọn, rẻ, không đòi hỏi cải tạo đường nước lớn.

Một phần khác là do thế hệ trẻ cởi mở hơn với chuyện vệ sinh và quan tâm tới việc tiết kiệm giấy.

Điều đó cho thấy thói quen không phải là thứ cố định, mà thay đổi khi công nghệ và nhận thức thay đổi.

Rất có thể vài chục năm nữa, chính người phương Tây lại thấy khó hiểu vì sao trước đây mình chỉ dùng mỗi giấy.

Mỗi vùng đất có một cuộn giấy, hoặc một vòi nước, phía sau là cả một câu chuyện lịch sử riêng.