TRỌN BỘ: “Người Nhà Mà Tính Toán” — Câu Nói Khiến Cô Em Gái Không Nhịn Nữa
Ở cuối con phố nhỏ có một cửa hàng tạp hóa nằm ngay góc đường. Cửa hàng không lớn, nhưng làm ăn ổn định. Mặt tiền rộng chừng bốn mét, phía trước lúc nào cũng có vài thùng nước ngọt, bia, mì gói và những két hàng xếp ngay ngắn.
Cửa hàng ấy là của ông Thành và bà Hạnh, bố mẹ của Trang và Hùng.
Sau khi về hưu, ông bà giao việc bán hàng cho Trang. Hùng có một quán ăn cách đó hơn hai cây số nên không thường xuyên có mặt ở cửa hàng. Vợ Hùng là Vân thỉnh thoảng ghé qua phụ bố mẹ chồng vài việc lặt vặt.
Trang năm nay ba mươi mốt tuổi. Cô không lấy chồng, sống ngay tầng hai phía sau cửa hàng để tiện trông coi. Công việc của cô rất đơn giản nhưng chẳng lúc nào hết việc: nhập hàng, kiểm kho, tính tiền, thanh toán cho nhà cung cấp, ghi sổ những món hàng bán ra.
Bố mẹ cô luôn dặn:
“Nhà mình buôn bán nhỏ, lời không bao nhiêu. Quan trọng nhất là đừng để mất lòng tin.”
Trang nhớ câu ấy rất rõ.
Còn Hùng thì nghĩ khác.
Anh cho rằng cửa hàng là của bố mẹ, mà bố mẹ thì sau này cũng chia cho hai anh em. Vì vậy, lấy vài thùng nước, vài két bia, mấy gói gia vị đem về quán của mình cũng chẳng có gì ghê gớm.
Lần đầu, Hùng lấy hai thùng nước ngọt.
Anh đi vào kho, bê hàng ra xe rồi nói vọng:
“Trang, anh lấy hai thùng nước cho quán nhé.”
Trang đang bận tính tiền cho khách nên chỉ đáp:
“Anh ghi vào sổ giúp em.”
“Ừ, biết rồi.”
Nhưng Hùng không ghi.
Trang sau đó quên mất chuyện ấy.
Lần thứ hai, Hùng lấy một thùng bia.
Lần thứ ba, anh lấy vài thùng mì.
Mỗi lần đều nói cùng một câu:
“Anh lấy cho quán, cuối tháng tính.”
Nhưng “cuối tháng” chẳng bao giờ đến.
Trang bắt đầu nhận ra lượng hàng trong kho thường xuyên thiếu vài món. Cô kiểm lại số nhập, số bán, nhưng vì hàng tạp hóa rất nhiều, chênh lệch nhỏ khiến cô không thể ngay lập tức biết nguyên nhân.
Có lần Trang hỏi:
“Anh Hùng, tháng này anh lấy mấy thùng nước rồi?”
Hùng đang xem điện thoại, đáp tỉnh bơ:
“Anh lấy có mấy lần thôi. Có gì mà em hỏi kỹ thế?”
“Em phải ghi sổ.”
“Gia đình với nhau mà em tính toán từng thùng nước?”
Trang nghe vậy thì im.
Cô không muốn biến chuyện nhỏ thành cãi nhau.
Nhưng vài tuần sau, ông Thành nhập một lô hàng lớn. Trang bắt đầu kiểm kho kỹ hơn.
Cô phát hiện một số loại nước ngọt thiếu gần mười thùng so với số lượng đáng lẽ còn lại.
Trang mở sổ.
Không có ghi nhận nào tương ứng.
Cô gọi cho Hùng.
“Anh có lấy nước trong kho không?”
Hùng trả lời:
“Có. Lấy cho quán mấy thùng.”
“Bao nhiêu?”
“Anh không nhớ.”
“Anh lấy hôm nào?”
“Không nhớ.”
Trang thở dài.
“Anh phải nói để em trừ kho.”
Hùng bắt đầu khó chịu.
“Có mấy thùng nước mà em làm như chuyện lớn.”
“Không phải chuyện lớn hay nhỏ. Kho phải khớp.”
“Thế em tự kiểm lại đi.”
Rồi Hùng cúp máy.
Trang tự kiểm.
Càng kiểm, cô càng thấy nhiều khoản bất thường.
Một số chai nước, bia, mì và gia vị biến mất mà không có phiếu bán.
Cô bắt đầu ghi riêng những lần Hùng lấy hàng.
Nhưng cô không ngờ việc ấy lại khiến cô trở thành người bị trách móc.
Một tối, khi cửa hàng gần đóng cửa, Hùng và Vân cùng đến.
Vân vừa bước vào đã hỏi:
“Trang, hôm nay mẹ bảo em kiểm kho à?”
Trang gật đầu.
“Em đang kiểm.”
Hùng đi thẳng đến quầy.
“Kho thiếu nhiều không?”
“Có.”
“Thiếu bao nhiêu?”
“Em đang đối chiếu.”
Vân lập tức nói:
“Chị đã bảo rồi, giao cửa hàng cho một người thì phải chịu trách nhiệm. Làm ăn kiểu gì mà hàng cứ thiếu?”
Trang ngẩng lên.
“Chị nói vậy là sao?”
“Thì hàng thiếu. Em quản kho mà.”
Trang nhìn sang Hùng.
“Anh có lấy hàng không?”
Hùng cau mày.
“Có. Anh lấy cho quán.”
“Anh có ghi sổ không?”
Hùng im một giây.
Vân lập tức chen vào:
“Anh em lấy vài món mà em cũng tính?”
Trang quay sang Vân.
“Em không tính thì ai chịu trách nhiệm?”
Vân cười nhạt.
“Cửa hàng của bố mẹ, sau này cũng là tài sản gia đình. Em làm như anh trai em đi ăn trộm không bằng.”
Câu nói ấy khiến Trang bực.
“Em chưa nói anh lấy trộm. Em chỉ nói hàng lấy thì phải ghi.”
Hùng đập tay xuống quầy.
“Thôi được rồi! Kho thiếu thì em kiểm cho rõ. Đừng đổ lên đầu anh.”
Trang nhìn anh.
“Em không đổ. Em đang hỏi anh.”
“Anh lấy mấy lần, nhưng anh không nhớ từng món.”
“Vậy ai nhớ?”
“Em quản kho thì em phải nhớ!”
Trang sững người.
Cô không ngờ một câu nói vô lý như vậy lại có thể được thốt ra dễ dàng đến thế.
Hùng lấy hàng nhưng không ghi.
Hùng không nhớ lấy bao nhiêu.
Cuối cùng, người phải nhớ lại là cô.
Vân vẫn đứng bên cạnh.
“Thôi Trang,” Vân nói, “nếu thiếu thì em cứ lấy tiền bù. Anh chị cũng không muốn nói nhiều.”
Trang nhìn chị dâu.
“Em lấy tiền đâu ra để bù những món người khác lấy?”
Vân đáp:
“Em quản lý mà.”
Trang không nói nữa.
Cô mở ngăn kéo, lấy cuốn sổ nhập xuất hàng.
“Được.”
Hùng nhìn cô.
“Được gì?”
Trang đặt cuốn sổ lên bàn.
“Mai em sẽ kiểm từng ngày.”
“Kiểm gì?”
“Ngày nào anh lấy hàng, số lượng bao nhiêu.”
Hùng cau mặt.
“Em định làm gì?”
Trang nhìn thẳng anh.
“Em định ghi cho rõ.”
Vân cười:
“Làm căng với người nhà để được gì?”
Trang khẽ đáp:
“Ít nhất em không phải bỏ tiền vì lỗi của người khác.”
Từ hôm đó, Trang bắt đầu ghi chép cực kỳ chi tiết.
Ngày 4, Hùng lấy hai thùng nước.
Ngày 8, Hùng lấy một két bia.
Ngày 11, Hùng lấy ba thùng mì.
Ngày 15, Hùng lấy một thùng dầu ăn.
Ngày 19, Hùng lấy hai thùng nước.
Tất cả đều có ngày giờ.
Trang còn chụp lại từng phiếu nhập.
Một tuần sau, Hùng lại đến.
Anh đi thẳng vào kho.
Trang lập tức đứng dậy.
“Anh lấy gì?”
Hùng nhìn cô.
“Lấy nước.”
“Bao nhiêu?”
“Hai thùng.”
Trang đưa sổ.
“Ghi giúp em.”
Hùng nhìn cuốn sổ.
“Em làm thật à?”
“Ừ.”
“Em không tin anh?”
Trang đáp rất bình tĩnh:
“Không phải không tin. Là em cần số liệu.”
Hùng khó chịu nhưng vẫn cầm bút.
Anh ghi hai thùng nước.
Lần đầu tiên sau nhiều tháng, hàng Hùng lấy được ghi đúng vào sổ.
Nhưng câu chuyện chưa dừng ở đó.
Cuối tháng, ông Thành và bà Hạnh muốn kiểm lại toàn bộ việc kinh doanh.
Trang đưa sổ cho bố.
Ông Thành xem rất lâu.
Ông phát hiện số tiền hàng thiếu đúng bằng số hàng Hùng đã lấy nhưng trước đây không ghi.
Ông không nói gì ngay.
Tối hôm đó, ông gọi cả Hùng và Trang xuống.
Vân cũng đi theo.
Ông Thành đặt cuốn sổ lên bàn.
“Bố hỏi thật. Trước đây Hùng lấy hàng có ghi không?”
Hùng im lặng.
Vân nói:
“Bố, cũng chỉ là hàng trong nhà.”
Ông Thành nhìn Vân.
“Bố hỏi Hùng.”
Hùng ngồi yên.
Trang không nói gì.
Một lúc sau, Hùng đáp:
“Có lúc con quên.”
Ông Thành hỏi:
“Quên bao nhiêu?”
Hùng không trả lời.
Trang đẩy một xấp giấy sang.
“Con đã đối chiếu.”
Trong xấp giấy là những ngày nhập hàng, lượng hàng bán ra và những lần Hùng lấy hàng sau khi Trang bắt đầu ghi chép.
Ông Thành nhìn từng trang.
Càng nhìn, sắc mặt ông càng nghiêm.
Vân bắt đầu nói:
“Nhưng Trang cũng phải chịu trách nhiệm quản lý. Nếu nó kiểm kỹ ngay từ đầu thì đâu có chuyện.”
Trang quay sang chị dâu.
“Em kiểm rồi. Nhưng em không thể biết những món không ai ghi.”
Hùng nói:
“Anh lấy vì nghĩ là hàng của bố mẹ.”
Trang đáp:
“Anh lấy thì em chưa bao giờ cấm.”
Hùng ngẩng lên.
“Thế em muốn gì?”
“Anh ghi.”
“Chỉ vậy?”
“Chỉ vậy.”
Hùng im.
Trang nói tiếp:
“Nhưng anh không ghi. Sau đó anh bảo em chịu trách nhiệm.”
Vân chen vào:
“Gia đình mà tính toán như người ngoài.”
Trang nhìn chị dâu rất lâu.
“Chính vì là gia đình nên em mới nhịn lâu như vậy.”
Căn phòng im lặng.
Ông Thành cuối cùng lên tiếng:
“Bố mẹ chưa bao giờ bảo Trang phải bù tiền cho hàng anh Hùng lấy.”
Vân không nói nữa.
Ông quay sang Hùng.
“Sau này lấy gì phải ghi. Không phải vì bố không cho con lấy. Mà vì đã là người nhà thì càng phải rõ ràng.”
Hùng cúi xuống.
Nhưng Trang vẫn chưa thấy nhẹ lòng.
Cô đã quen với việc bị nói rằng mình tính toán.
Quen với việc người khác lấy công sức của cô rồi bảo đó là chuyện gia đình.
Quen với việc mình làm đúng nhưng cuối cùng vẫn phải giải thích.
Đêm ấy, sau khi mọi người về hết, Trang một mình ngồi sau quầy.
Cô mở cuốn sổ.
Trang nhìn những dòng chữ mình đã ghi suốt nhiều tuần.
Cô không buồn vì vài thùng hàng.
Cô buồn vì người thân có thể dễ dàng biến một việc sai thành lỗi của người khác.
Sáng hôm sau, Hùng lại tới cửa hàng.
Anh đặt tiền lên quầy.
“Tiền mấy lần anh lấy trước.”
Trang ngẩng lên.
“Anh tính rồi à?”
“Ừ.”
“Không cần đâu. Bố nói rồi.”
Hùng lắc đầu.
“Không. Anh lấy thì anh trả.”
Trang nhìn anh.
Hai người im lặng vài giây.
Hùng nói:
“Anh xin lỗi.”
Trang không đáp ngay.
Cô chỉ lấy cuốn sổ ra.
“Lần sau ghi.”
Hùng bật cười rất nhẹ.
“Biết rồi.”
Trang cũng cười.
Nhưng cô vẫn giữ nguyên cuốn sổ.
Không phải vì cô nghi ngờ anh trai.
Mà vì cô cuối cùng cũng hiểu một điều rất đơn giản:
Người nhà có thể thương nhau, giúp nhau, cho nhau.
Nhưng không ai có quyền lấy sự thân thiết làm lý do để đẩy phần sai của mình lên vai người khác.
Cửa hàng vẫn mở.
Hùng vẫn lấy hàng cho quán.
Nhưng từ hôm đó, mỗi lần lấy một món, anh đều ghi vào sổ.
Không còn câu “người nhà mà tính toán”.
Không còn câu “em quản kho thì em chịu”.
Và Trang cũng không còn phải đứng một mình trước những con số thiếu hụt mà chính cô không tạo ra.
Cuốn sổ vẫn nằm trên quầy.
Nó không biết nói.
Nhưng những con số trong đó thì chưa bao giờ biết nói dối.
