TRỌN BỘ: “Anh Em Với Nhau” — Một Câu Khiến Cô Em Bật Lại

Quán bún của bà Hạnh nằm trong một con phố nhỏ, không rộng nhưng lúc nào cũng thơm mùi nước dùng. Quán chỉ có vài bộ bàn ghế inox, một chiếc quầy gỗ cũ và cái nồi nước dùng lúc nào cũng đỏ lửa từ hơn năm giờ sáng.

Sau khi chồng mất, bà Hạnh một mình nuôi hai người con là Quang và Thảo. Quang là anh cả, từ nhỏ đã được mẹ kỳ vọng nhiều. Thảo là em gái, ít nói hơn nhưng lại gắn với căn bếp từ khi còn rất nhỏ.

Năm bà Hạnh ngoài sáu mươi, sức khỏe yếu dần. Bà không muốn bán quán vì đó là thứ duy nhất bà tự tay gây dựng được sau cả một đời buôn bán.

Một buổi tối, bà gọi hai con lại.

“Mẹ không làm nổi nữa. Hai đứa tự tính với nhau mà giữ lấy quán.”

Quang hỏi:

“Vậy mẹ chia thế nào?”

Bà Hạnh nhìn hai người rồi nói:

“Quán là của hai đứa. Nhưng ai làm thì người đó phải có công.”

Thảo không nói gì. Quang cũng gật đầu.

Ban đầu, cả hai cùng phụ.

Nhưng chỉ được vài tuần, Quang bắt đầu đi làm công việc riêng. Anh nói mình bận, thỉnh thoảng mới ghé qua quán. Thảo nghĩ anh bận thật nên không nói gì.

Mỗi ngày, bốn giờ rưỡi sáng, Thảo đã thức dậy.

Cô đi chợ mua xương, thịt, rau và gia vị. Về đến nhà, cô rửa nguyên liệu, ninh nước dùng, chuẩn bị bún, thái thịt, pha nước chấm. Sáu giờ sáng mở cửa. Đến gần trưa mới dọn hàng.

Buổi chiều, cô lại kiểm kê nguyên liệu và chuẩn bị cho sáng hôm sau.

Quang thỉnh thoảng xuất hiện.

Có hôm anh ghé quán lúc mười giờ, ngồi uống cốc cà phê rồi hỏi:

“Hôm nay bán được bao nhiêu?”

Thảo trả lời thật:

“Khoảng ba triệu.”

Quang gật gù.

“Cũng được.”

Rồi anh đi.

Thảo không để ý.

Cho đến cuối tháng, Quang bất ngờ nói:

“Em đưa anh phần tiền của anh nhé.”

Thảo đang ghi sổ, ngẩng lên.

“Phần gì?”

“Tiền lời quán.”

“Tiền lời thì cuối tháng mới tính.”

“Anh biết. Nhưng tính sơ cũng được.”

Thảo đặt bút xuống.

“Anh có góp vốn thêm gì đâu?”

Quang cau mày.

“Quán của mẹ để lại cho cả hai.”

“Em biết.”

“Vậy anh có phần.”

“Em có nói anh không có phần đâu.”

Quang nhìn cô.

“Thế sao em cứ giữ tiền?”

Câu đó làm Thảo im vài giây.

Cô không ngờ anh lại nói như thể cô đang giấu tiền của gia đình.

“Em giữ tiền để nhập hàng, trả tiền điện, tiền gas, tiền thịt, tiền rau.”

“Nhưng cuối cùng vẫn phải chia.”

“Đương nhiên.”

“Thì chia đôi.”

Thảo nhìn anh.

“Anh có làm không?”

Quang khó chịu.

“Làm gì?”

“Đứng quán.”

“Anh bận.”

“Em cũng bận.”

“Nhưng em thích làm.”

Thảo bật cười vì tức.

“Thích làm?”

“Ừ. Em thích bán thì em bán.”

Quang nói như thể mọi chuyện đơn giản.

Thảo không muốn cãi.

Cô chỉ nói:

“Cuối tháng mình tính sòng phẳng.”

Quang bỏ đi.

Thảo nghĩ chuyện đó sẽ kết thúc.

Nhưng từ hôm ấy, cứ vài ngày Quang lại hỏi tiền.

Có hôm anh đến đúng lúc Thảo vừa bê nồi nước dùng xuống.

“Bán được bao nhiêu rồi?”

“Chưa tính.”

“Lúc nào cũng chưa tính.”

“Em đang làm.”

“Thế em đưa anh tạm một triệu.”

“Để làm gì?”

“Tiền của anh.”

Thảo đặt nồi xuống.

“Anh có việc gì cần thì nói.”

“Không cần việc. Anh lấy phần của anh.”

“Phần của anh còn phải trừ chi phí.”

“Thì em tính.”

“Em đang tính.”

“Em tính lâu quá.”

Thảo nhìn anh, không nói.

Điều làm cô khó chịu không phải số tiền.

Mà là cảm giác mình bị nghi ngờ.

Ngày nào cô cũng có mặt ở quán. Những đồng tiền bán được đều phải quay trở lại thành nguyên liệu. Cô không có lý do gì để lấy tiền riêng.

Một sáng khác, Quang đến sớm hơn.

Anh đứng bên ngoài nhìn Thảo bê từng thùng rau vào.

“Để đó.”

Thảo ngẩng lên.

“Gì?”

“Anh làm.”

Thảo tưởng anh thay đổi.

“Vậy anh rửa rau giúp em.”

Quang nhìn đống rau rồi im.

Một phút sau anh nói:

“Thôi, em làm đi.”

Thảo không đáp.

Đến trưa, Quang lại hỏi:

“Hôm nay tiền đâu?”

Thảo đặt cuốn sổ xuống.

“Anh muốn biết tiền thì ngồi đây một buổi với em.”

“Anh đâu có thời gian.”

“Em cũng đâu có nhiều hơn anh.”

“Nhưng quán này là của cả hai.”

“Đúng.”

“Vậy sao em làm như quán riêng của em?”

Thảo nghe câu đó mà nghẹn.

“Em chưa từng nói quán là của riêng em.”

“Nhưng cách em giữ tiền khiến anh nghĩ vậy.”

Thảo hít một hơi.

“Anh có biết mỗi sáng em bắt đầu từ mấy giờ không?”

“Không.”

“Anh có biết một ngày em đứng bếp bao lâu không?”

“Không.”

“Anh có biết tiền hàng tăng giảm thế nào không?”

Quang im.

“Không.”

“Vậy anh biết gì?”

Quang nhìn cô.

“Anh biết cuối ngày có tiền.”

Thảo bật cười.

“Đúng. Cuối ngày có tiền. Nhưng trước khi có tiền, phải có người dậy từ bốn rưỡi sáng.”

Quang không nói.

Thảo tưởng anh sẽ hiểu.

Nhưng vài hôm sau, chuyện lại lặp lại.

Lần này Quang mang theo một cuốn sổ mới.

Anh đặt xuống quầy.

“Từ hôm nay ghi riêng phần anh.”

Thảo nhìn cuốn sổ.

“Ghi gì?”

“Tiền bán hàng.”

“Tiền bán hàng ghi chung rồi.”

“Anh muốn riêng.”

“Để làm gì?”

“Để khỏi ai nói anh lấy tiền.”

Thảo nhìn anh rất lâu.

“Người lấy tiền là người không làm mà vẫn đòi chia, hay người đứng bán cả ngày?”

Quang đập nhẹ tay xuống quầy.

“Em nói chuyện với anh kiểu gì đấy?”

“Em đang nói chuyện bình thường.”

“Em càng ngày càng quá đáng.”

Thảo quay đi.

Quang tiếp tục:

“Anh em với nhau mà em tính toán từng đồng.”

Thảo dừng lại.

Đó là câu khiến cô đau nhất.

Bởi từ nhỏ đến lớn, mỗi lần có chuyện, mẹ đều dặn hai anh em phải thương nhau.

Thảo luôn nhường anh.

Nhưng thương nhau không có nghĩa là một người làm tất cả còn một người chỉ xuất hiện lúc chia tiền.

Tối hôm đó, Thảo ngồi một mình trong quán sau khi đóng cửa.

Cô lấy cuốn sổ cũ ra.

Trang nào cũng kín chữ.

Tiền thịt.

Tiền rau.

Tiền gas.

Tiền điện.

Tiền thuê mặt bằng.

Tiền sửa bếp.

Tiền mua tô.

Tiền mua đũa.

Tiền mua cái máy xay đã hỏng từ tháng trước.

Cô tính lại.

Nếu chia đôi tiền doanh thu mà không tính công và chi phí, quán sẽ chẳng còn gì.

Ngày hôm sau, Thảo chủ động gọi Quang.

“Anh rảnh không?”

“Có chuyện gì?”

“Ngồi nói chuyện một lần cho rõ.”

Hai anh em ngồi trước quầy sau khi hết khách.

Thảo đặt ba thứ xuống bàn: cuốn sổ doanh thu, danh sách chi phí và lịch làm việc.

“Anh chọn.”

Quang nhìn cô.

“Chọn gì?”

“Một là mình chia lợi nhuận sau khi trừ chi phí, nhưng tính công theo người trực tiếp làm.”

“Còn hai?”

“Chia công việc ngang nhau. Anh đứng quán cùng em.”

Quang im lặng.

Thảo nói tiếp:

“Nếu anh làm cùng em, em không tiếc một đồng.”

Quang dựa vào ghế.

“Anh đi làm bên ngoài còn kiếm được hơn.”

“Vậy thì anh cứ đi làm.”

“Thế phần của anh?”

“Anh vẫn có phần. Nhưng không thể lấy phần của người khác chỉ vì anh là anh.”

Quang nhìn xuống bàn.

Một lúc sau anh hỏi:

“Mẹ biết chuyện này không?”

Thảo đáp:

“Mẹ biết.”

Quang ngẩng lên.

“Mẹ nói gì?”

Thảo không trả lời ngay.

Cô lấy điện thoại, mở một tin nhắn của mẹ.

“Mẹ chỉ nói một câu.”

“Câu gì?”

Thảo nhìn anh.

“Quán là của hai đứa. Nhưng công sức của đứa nào thì không được coi như không tồn tại.”

Quang im rất lâu.

Cuộc nói chuyện hôm đó không giải quyết hết mọi thứ.

Quang vẫn chưa xin lỗi.

Thảo cũng chưa muốn nghe một lời xin lỗi vội vàng.

Nhưng từ hôm đó, họ thống nhất một nguyên tắc: tiền bán hàng không phải tiền lời. Tiền lời phải trừ tất cả chi phí. Phần công sức cũng phải được tính rõ.

Nếu Quang không làm, anh nhận phần lợi nhuận theo thỏa thuận, nhưng không được lấy tiền quầy tùy ý.

Nếu Quang muốn nhận ngang phần công sức, anh phải đứng bếp cùng Thảo.

Một tuần sau, Quang đến quán lúc năm giờ sáng.

Thảo đang thái thịt.

Anh đứng trước nồi nước dùng.

“Làm gì?”

Thảo không nhìn lên.

“Rửa rau.”

Quang xắn tay áo.

“Rau đâu?”

Thảo chỉ vào chiếc rổ.

Quang bê lên.

Anh rửa được vài phút thì hỏi:

“Ngày nào cũng thế này à?”

Thảo đáp:

“Ngày nào cũng thế.”

Quang im.

Đến sáu giờ, khách bắt đầu vào.

Anh chạy bàn.

Thảo đứng bếp.

Hai người gần như không có thời gian nói chuyện.

Đến mười giờ, Quang ngồi xuống ghế, thở dài.

“Em làm từ mấy giờ?”

“Bốn rưỡi.”

“Đến giờ này?”

“Ừ.”

Quang không nói gì.

Buổi chiều, khi Thảo đang ghi sổ, Quang kéo ghế ngồi xuống.

“Tháng này tính công cho em trước.”

Thảo ngẩng lên.

“Gì?”

“Công của em.”

Thảo nhìn anh.

“Anh hiểu rồi à?”

Quang gật đầu.

“Không phải cứ cuối ngày thấy tiền là nghĩ người đứng sau quầy không làm gì.”

Thảo cúi xuống cuốn sổ.

“Vậy là tốt.”

Quang cười nhạt.

“Nhưng anh vẫn muốn chia.”

“Chia gì?”

“Chia việc.”

Thảo bật cười.

“Được.”

Quang nhìn em gái.

“Anh em với nhau thì phải chia.”

Thảo đáp:

“Ừ. Lần này chia cho đúng.”

Ngoài cửa, nắng cuối buổi sáng chiếu vào quầy.

Nồi nước dùng vẫn sôi.

Quán vẫn nhỏ như trước.

Tiền kiếm được mỗi ngày cũng không tự nhiên nhiều hơn.

Nhưng từ hôm đó, hai anh em hiểu một điều rất đơn giản: trong gia đình, chia sẻ không có nghĩa là chia phần lợi ích cho thật đều rồi mặc kệ người khác gánh phần nặng. Muốn nhận một phần công sức, trước hết phải nhìn thấy công sức của người đang làm.

Và đôi khi, câu “anh em với nhau” không phải lý do để đòi thêm.

Nó phải là lý do để biết nghĩ cho nhau.