Gã chủ showroom xe sang mắng ông thợ sửa xe đầu hẻm là 'đồ hạ đẳng', cho ba ngày dẹp sạp

"Ông kia, dẹp cái đống rác đó đi chỗ khác giùm tôi."

"Cậu nói cái gì cơ?"

"Tôi nói cái sạp cùi bắp của ông. Dẹp đi."

"Cậu chờ tôi một chút, tôi đang vặn dở cái ruột khóa cho bà đây."

Tôi năm nay sáu mươi ba, ngồi cái góc vỉa hè này đúng mười năm, tay đen dầu chà xà phòng cách mấy cũng không ra.

"Ông không nghe hả? Khách của tôi toàn người có tiền. Ai muốn nhìn thấy ông ngồi đây tay chân đen thui."

"Cậu Khang, cậu ăn nói vừa phải thôi chứ." Bà Sáu bán xôi đứng bật dậy.

"Bà là ai mà xen vào?"

"Tôi là người mua khóa của ông ấy. Ông ấy sửa cho tôi từ hồi cậu còn chưa biết cái hẻm này nằm ở đâu."

"Bà Sáu." Tôi khẽ lắc đầu với bà. "Thôi. Bà cầm cái khóa về đi, tôi vặn xong rồi."

"Ông Tư, ông cứ nhịn hoài."

"Nhịn cũng là một cách sống, bà ạ."

Bà cầm khóa, dúi vào tay tôi tờ tiền lẻ, đi mấy bước còn ngoái lại.

Tôi bỏ tiền vào cái hộp thiếc, đậy nắp.

"Ông già, tôi chưa nói xong."

"Cậu nói đi. Tôi vẫn nghe."

"Cái góc này giờ là mặt tiền showroom của tôi. Loại sửa xe cùi bắp như ông ngồi đây làm rớt giá đất."

"Vỉa hè này là của chung, cậu ạ."

"Của chung gì? Cả cái hẻm này người ta bỏ ra mấy chục tỷ để nó sang lên, ông ngồi giữa như một vũng nước bẩn."

"Tôi ngồi đây mười năm rồi. Trước cả khi có cậu."

"Mười năm để làm gì? Để tới sáu mươi mấy tuổi vẫn ngồi bệt vỉa hè à?"

Tôi không đáp.

Tôi cầm cái giẻ lau tay, từng ngón một, chậm rãi.

"Ông câm à?"

"Tôi có nghe. Chỉ là tôi thấy chưa có gì đáng để tôi trả lời."

Anh ta bước lại gần.

Mùi nước hoa át hẳn mùi dầu máy quen thuộc của tôi.

Rồi tôi thấy mũi giày da bóng loáng của anh ta gác lên đúng cái nắp thùng gỗ tôi giữ chục năm.

"Cậu bỏ chân xuống giùm tôi."

"Ơ, cái thùng rác này ông cũng tiếc à?"

"Thùng đồ nghề. Nó nuôi tôi và nuôi con gái tôi ăn học."

"Con gái ông học gì? Học sửa khóa?"

Tôi im.

Có những câu người ta nói ra để cho mình đau, mình càng đau thì họ càng sướng, nên tôi không cho anh ta cái đó.

"Ông nghe cho rõ đây. Tôi nói lần cuối. Dẹp."

"Tôi không dẹp."

"Ông nói lại coi?"

"Tôi nói tôi không dẹp. Chỗ này tôi ngồi từ hồi bên cậu còn là quán cà phê ông Chín."

"Ông Chín nào? Tôi mua lại miếng đất đó bằng tiền của tôi."

"Đất thì cậu mua được. Vỉa hè thì không."

Anh ta cười khẩy, rút điện thoại, giơ lên chụp cái sạp của tôi một tấm.

"Cậu chụp làm gì?"

"Gửi ban quản lý khu. Gửi cả bên cho thuê mặt bằng. Ông nghĩ tôi không có ai quen à?"

"Cậu cứ gửi."

"Ông tưởng ông lì thì tôi ngán? Cái loại đầu hẻm như ông, đụng vào là bẩn tay, tôi chỉ ngại có thế thôi."

"Tôi hiểu."

"Ông hiểu cái gì?"

"Hiểu là cậu chưa từng phải sửa cái gì trong đời."

Anh ta khựng lại nửa giây, chắc không hiểu câu đó nghĩa gì.

Rồi anh ta đá một cái vào chân bàn tôi.

Cái bàn con nghiêng đi.

Mấy con ốc lăn xuống đất, mấy cái chìa khóa mẫu rơi loảng xoảng trên gạch.

"Đấy. Đống rác nó ra đống rác."

Tôi cúi xuống nhặt.

Một con ốc lăn vào gầm chiếc xe máy dựng bên cạnh, tôi phải cúi hẳn người, gần như nằm xuống mới với tới.

"Ông làm ơn nhanh giùm, khách tôi sắp tới."

"Cậu chờ được không? Đầu gối tôi nó không nhanh được."

Lúc tôi vịn cạnh bàn đứng dậy, đầu gối kêu răng rắc, mắt tối đi mất một lúc.

Tôi nghe tiếng anh ta khịt mũi ngay trên đầu.

"Anh Khang." Một cậu nhân viên từ trong showroom chạy ra, bảng tên đề chữ Phúc. "Thôi anh. Chú lớn tuổi rồi. Để em phụ chú dọn."

"Mày ra đây làm gì?"

"Dạ em thấy đồ chú đổ..."

"Tao trả lương mày để bán xe hay để bênh mấy thằng ăn mày?"

Cậu ta khựng lại.

Mặt đỏ lên tới tai.

Nhưng cậu ta vẫn cúi xuống, nhặt cái chìa khóa mẫu văng xa nhất, đặt lên bàn tôi.

"Con xin lỗi chú."

"Cậu không có lỗi gì."

"Phúc! Vào trong."

"Dạ."

Cậu ta lùi vào, còn ngoái lại nhìn tôi một cái.

Tôi ghi nhớ cái mặt hiền đó, và cả cách nó cúi xuống khi bị mắng.

"Ông thấy chưa? Cả thằng nhân viên quèn của tôi nó cũng thương hại ông."

"Cậu ta không thương hại. Cậu ta tử tế. Hai cái đó khác nhau."

"Ông còn dạy đời được nữa cơ đấy."

"Tôi không dạy ai. Tôi chỉ nói cái tôi thấy."

"Ông thấy gì thì thấy. Tôi cho ông ba ngày."

"Ba ngày để làm gì?"

"Ba ngày nữa còn thấy cái sạp này ở đây, tôi cho người tới dẹp. Ông muốn giữ cái thùng gỗ của ông thì tự xách nó đi."

"Cậu Khang."

"Gì?"

"Cậu ba mươi mấy?"

"Ông hỏi làm gì?"

"Không có gì. Chỉ là hồi tôi bằng tuổi cậu, tôi cũng nghĩ mình biết hết mọi thứ."

Anh ta nhìn tôi một lúc, chắc không biết nên hiểu câu đó là gì, rồi quay lưng đi vào.

Cửa kính đóng lại sau lưng anh ta, êm ru, không một tiếng động.

Hẻm vắng dần.

Nắng lên cao, bóng cây bàng co lại còn một mảng nhỏ.

Tôi dựng lại tấm biển gỗ tôi tự khắc, xếp mấy chìa khóa mẫu vào chỗ cũ, rót một ly trà từ cái bình giữ nhiệt.

Ông Bảy xe ôm dắt xe ghé qua, dựng chống, ngồi phịch xuống cái ghế nhựa còn lại.

"Nãy tôi đứng đầu hẻm tôi nghe hết rồi đó ông Tư."

"Nghe thì nghe."

"Sao ông không chửi lại nó một câu?"

"Chửi lại thì được gì hả ông Bảy?"

"Được cái sướng miệng."

"Sướng miệng xong rồi mai nó kêu người tới đập sạp tôi. Vậy là tôi mất cả sạp lẫn cái sướng."

"Ông tính nhịn tới bao giờ?"

"Tới lúc nào không nhịn được nữa."

"Rồi lúc đó ông làm gì?"

"Tôi chưa biết, ông Bảy. Chắc là không làm gì cả."

"Ông Tư này, tôi hỏi thật ông một câu."

"Ông hỏi."

"Hai chục năm tôi ngồi hẻm này với ông. Cái gì ông cũng sửa được. Khóa, xe, ổ điện, tới con robot hút bụi nhà cô Hạnh ông cũng mở ra chạy lại."

"Thì sao?"

"Trước khi về đây ông làm nghề gì?"

"Ông hỏi làm gì?"

"Tò mò."

"Làm thợ, ông Bảy ạ."

"Thợ gì?"

"Thợ máy."

"Chỉ vậy thôi hả?"

"Chỉ vậy thôi."

Ông Bảy nhìn tôi một cái rồi cười, chửi thêm thằng Khang một tràng nữa rồi dắt xe đi.

Tôi ngồi lại một mình, uống hết ly trà nguội.

Người ta nghĩ tôi nhịn vì tôi yếu.

Không phải.

Tôi nhịn vì tôi đã đi qua đủ nhiều thứ để biết cái nào đáng bận tâm.

Chiều đó tôi về nhà sớm.

Tôi mở cái tủ gỗ ở góc phòng, cái tủ cả năm tôi không đụng tới một lần.

Trong đó có một xấp giấy tờ ố vàng, một tấm bằng khen, và một tập bản vẽ kỹ thuật cuộn tròn buộc dây thun.

Tôi trải một tờ ra bàn dưới ngọn đèn vàng.

Sơ đồ một khối động cơ, vẽ tay, ghi chú chi chít bằng nét chữ của tôi hồi trẻ.

Góc dưới có chữ ký và một con dấu.

Điện thoại reo.

Con gái tôi gọi từ trong Nam.

"Ba ăn cơm chưa ba?"

"Ba ăn rồi. Con với thằng nhỏ khỏe không?"

"Dạ khỏe. Ba đang làm gì đó ba?"

"Ba đang coi lại mấy tờ giấy cũ."

"Giấy gì hả ba?"

"Không có gì. Đồ cũ thôi con."

"Ba ơi, hôm nào ba vô đây ở với tụi con đi ba. Ba ngồi ngoài đó một mình con lo."

"Ba còn cái sạp."

"Cái sạp thì ba dẹp đi ba."

"Con nói y hệt một người sáng nay."

"Ai vậy ba?"

"Không có ai. Thôi khuya rồi, con ngủ đi."

Tôi cúp máy.

Cái tờ bản vẽ vẫn nằm trải trên bàn, dưới ngọn đèn vàng.

Hai mươi lăm năm trước, cái động cơ này tôi là người thiết kế chính.

Nó là trái tim của một dòng xe, thứ làm nên tên tuổi cả một hãng lớn.

Và tình cờ thay, đó chính là dòng xe mà cái showroom của Khang đang trưng bày ngoài kia, dán giá tiền tỷ trên kính.

Tôi cuộn tờ giấy lại, buộc dây thun, cất vào tủ, tắt đèn.

Ba ngày Khang cho tôi để dẹp sạp, hóa ra cũng đúng bằng khoảng thời gian trước khi chính anh ta phải bước tới cái sạp cùi bắp ấy, mặt tái mét, để cầu xin một điều mà cả thành phố không ai làm được cho anh ta.

"Ông Tư ơi, ông không dẹp thật à?"

"Bà Sáu thấy tôi dẹp chưa?"

"Cả hẻm đồn ông bị nó cho ba ngày."

"Thì tôi còn hai ngày."

"Ông liều thật. Bà con nói hay là mình kéo qua nói lý với nó một trận."

"Thôi bà. Bà bán xôi của bà đi. Kéo qua rồi ai đó nóng, xô đẩy một cái, người thiệt là bà con mình chứ không phải nó."

"Ông cứ hiền quá."

"Hiền thì rẻ hơn, bà ạ. Bà uống trà không?"

"Ông rót đi. Trời se lạnh mà ông ngồi gốc bàng gió lùa vầy, mặc thêm áo vô."

"Tôi mặc áo bông rồi đây."

Bà cầm ly trà, hai tay ấp vào cho ấm, mắt vẫn liếc sang bên cửa kính showroom.

Cả hẻm sáng nay ai đi ngang cũng liếc kiểu đó.

Bà Sáu đi rồi, mấy chiếc lá bàng vàng rơi xuống mặt bàn tôi.

Tôi nhặt bỏ sang bên, bày lại đồ nghề như mọi sáng.

Trưa, cậu Phúc lén ra, tay cầm một hộp cơm, đặt lên bàn tôi.

"Chú ăn đi. Con mua dư một phần."

"Cậu mua dư hay cậu nhịn phần cậu?"

"Dạ... con ăn rồi ạ."

"Cậu nói dối dở lắm. Ngồi xuống, ăn với tôi."

"Dạ thôi, anh Khang thấy thì..."

"Ngồi. Có ai cấm người ta ăn cơm đâu."

Cậu ta ngồi xuống mép ghế nhựa, kiểu ngồi của người sẵn sàng đứng dậy bất cứ lúc nào.

"Cậu làm bên đó lâu chưa?"

"Dạ ba tháng."

"Lương được không?"

"Dạ được, hơn chỗ cũ. Chỉ là anh Khang khó. Làm sai một chút là trừ lương. Quát trước mặt khách luôn."

"Sao cậu không đi chỗ khác?"

"Mẹ con bệnh tim, tháng nào cũng thuốc. Con là con lớn. Đi rồi biết kiếm chỗ nào nhận liền, chú."

"Ừ. Vậy thì ráng."

Tôi nhìn cậu ta một lúc.

Cái lưng hơi khom khi nói chuyện, đôi bàn tay chai vì hồi nhỏ chắc làm nhiều.

Tôi thấy trong đó bóng dáng chính mình hồi trẻ, hồi tôi học nghề mà bị thầy mắng xối xả, ngày nào cũng nuốt xuống để giữ chỗ đứng.

"Chú, con hỏi thật. Sao chú không dọn đi cho khỏe? Ngồi đây làm gì để bị người ta ăn hiếp."

"Cậu thấy bà Sáu bán xôi đầu hẻm không?"

"Dạ thấy."

"Hai chục năm nay khóa cửa nhà bà ấy tôi thay. Ông Bảy xe ôm sáng nào cũng ghé bơm bánh, trả tôi bằng điếu thuốc. Cô Hạnh dạy học mang khóa hư ra, lần nào cũng dúi thêm cho tôi mấy cái bánh."

"Dạ."

"Tôi dọn đi thì mấy người đó mang đồ hư đi đâu?"

"Chú nói vậy con mới nghĩ ra."

"Ăn đi, nguội rồi."

"Dạ. À chú, mấy hôm nữa bên con có sự kiện lớn lắm. Đông người, xe cộ đậu kín. Chú coi chừng đồ nghề kẻo mất."

"Cậu lo cho cái thùng gỗ của tôi thật à?"

"Dạ. Nó là đồ làm ăn của chú mà."

"Cậu tên Phúc đúng không?"

"Dạ, Nguyễn Hữu Phúc."

"Tên hay."

Cậu ta cười, cái cười của người ít khi được khen.

Rồi cửa kính bên kia mở ra.

"Phúc! Mày ngồi đó làm gì?"

"Dạ em... em ra đưa chú hộp cơm."

"Hộp cơm nào?"

"Dạ hộp này..."

Khang bước tới, cầm cái hộp cơm trên bàn tôi lên, nhìn một cái, rồi hất nó xuống đất.

Cơm đổ ra vỉa hè, mấy con kiến bò tới ngay.

"Anh Khang!"

"Mày lấy tiền công ty đi nuôi ăn mày à?"

"Tiền của em mà anh."

"Giờ làm việc là giờ của tao. Mày đứng đây thêm một phút nữa là tao trừ nửa ngày công."

"Dạ."

"Nhặt cái đống đó lên rồi vào."

Cậu ta quỳ xuống, hai tay hốt cơm đổ vào cái hộp, mặt cúi gằm.

Tai cậu ta đỏ bừng.

Tôi thấy tay cậu ta run.

Hai chục năm ngồi cái góc này, tôi đã nghe người ta mắng tôi đủ kiểu và tôi nuốt xuống được hết.

Nhưng nhìn thằng bé quỳ hốt cơm dưới chân người khác, có cái gì đó trong ngực tôi cựa lên.

"Cậu Khang."

"Gì?"

"Cậu mắng tôi, tôi không nói gì. Cậu đá đồ nghề tôi, tôi cũng không nói gì."

"Rồi sao?"

"Cậu bỏ cái tay ra khỏi thằng bé này."

"Ông ra lệnh cho tôi?"

"Không. Tôi xin cậu."

"Ông xin thì ông quỳ xuống mà xin."

"Cậu Khang, tôi nói với cậu một câu thôi, rồi cậu muốn làm gì thì làm."

"Nói."

"Cái gì cậu làm hôm nay, một ngày nào đó nó quay lại, đúng lúc cậu cần người ta nhất. Tôi nói vậy không phải để dọa cậu. Tôi nói vì tôi đã thấy chuyện đó xảy ra nhiều lần rồi."

"Ông già, tôi khuyên ông. Đừng có cái kiểu nói bóng gió của mấy ông thầy bói vỉa hè."

"Tôi chỉ muốn cậu nhớ là tôi đã nói."

"Còn hai ngày. Nhớ đấy."

Anh ta vào.

Phúc ôm cái hộp cơm bẩn, đứng dậy, không dám nhìn tôi.

"Con xin lỗi chú."

"Cậu vào đi. Tối nay ghé tôi, tôi có nồi cơm nhà, ăn với tôi."

"Dạ."

Chiều hôm đó, một chiếc xe hơi đen bóng dừng trước showroom.

Từ trong bước ra một người đàn ông tóc muối tiêu, vest xám, dáng đi chậm và chắc.

Tôi nhận ra ông ta ngay, dù mười mấy năm không gặp.

Tôi kéo vành nón xuống, cúi đầu làm tiếp cái ổ khóa dở.

Nhưng lúc quay ra xe, ông ta liếc về phía cây bàng.

Ông ta khựng lại, bước tới, cúi người nhìn kỹ mặt tôi dưới vành nón.

"Anh... anh Tường?"

Tôi ngẩng lên.

Không chối được nữa.

"Ông Đức."

"Trời ơi. Anh Tường. Đúng là anh."

Ông ta đứng thẳng người lại, cái cặp da tuột khỏi tay lúc nào không hay.

Cái tên Tường ấy, mười mấy năm nay chẳng còn ai gọi tôi bằng nó nữa.

"Ông ngồi xuống đi. Ghế nhựa thôi, đừng chê."

"Anh Tường, em tìm anh cả chục năm. Anh biến mất, không ai biết anh đi đâu. Có người còn tưởng anh không còn."

"Tôi vẫn còn. Ông uống trà không?"

"Sao anh lại ngồi ở đây? Sao lại là... cái này?"

"Cái này là cái gì?"

"Cái sạp, cái biển gỗ, cái thùng đồ tróc sơn."

"Nó nuôi tôi tám năm nay đó ông."

"Anh rời hãng năm đó, anh đi đâu?"

"Tôi không đi đâu cả. Tôi về nhà."

"Về nhà là sao?"

"Vợ tôi bệnh. Ung thư. Bác sĩ nói còn hai năm."

"Chị... chị mất năm nào ạ?"

"Tám năm trước. Bà ấy sống được thêm ba năm, hơn bác sĩ nói một năm."

"Sao anh không báo ai một tiếng? Cả hãng, ai cũng sẵn sàng..."

"Báo để làm gì hả ông? Để mọi người tới thăm, ngồi một lúc, thở dài rồi về?"

"Nhưng còn cổ phần của anh? Còn vị trí kỹ sư trưởng?"

"Bán hết rồi. Giao lại cho người kế nhiệm ngay tháng đó."

"Bán hết? Anh bán hết thật á?"

"Ừ. Tôi cần thời gian, không cần chức."

"Rồi tiền đó đâu anh?"

"Một phần lo thuốc cho bà ấy. Một phần cho con gái tôi cưới chồng trong Nam. Còn lại tôi gửi ngân hàng, mỗi tháng rút đủ ăn."

"Chị mất rồi sao anh không quay lại? Hãng vẫn còn chỗ cho anh mà."

"Ông Đức này, ông có biết cảm giác ngồi trong phòng họp ba tiếng để cãi nhau về màu sơn không?"

"Dạ... em biết."

"Tôi ngồi đây, sáng có bóng cây, chiều có ly trà, ai mang cái khóa hư ra thì tôi mở được cho họ. Người ta cần tôi thật, ông ạ. Không phải cần cái chữ ký của tôi."

"Nhưng anh Tường... sinh viên kỹ thuật vẫn học bản vẽ của anh trong giáo trình. Cả ngành vẫn nhắc tên anh. Mà anh ngồi đây sửa khóa lấy hai chục nghìn."

"Hai chục nghìn đó là tiền sạch, ông Đức."

Ông ta nhìn quanh cái sạp của tôi.

Tấm biển gỗ tôi tự khắc, cái bàn con kê nghiêng vì gạch vỉa hè lồi, cái thùng đồ nghề tróc sơn gần hết.

Ông ta nhìn lâu như đang cố ráp nó vào một chỗ nào đó trong trí nhớ mà không ráp được.

Ông ta cầm ly trà mà tay run, nước sóng ra một chút.

Ông ta không nói được câu nào một lúc lâu.

"Ông biết cái showroom kế bên là của ai không?"

"Dạ biết. Cậu Khang. Sao anh?"

"Cậu ta thế nào?"

"Con của một đối tác lớn. Ông bố với hãng có tình cũ mấy chục năm. Cậu ta được nâng đỡ nhiều, tính khí ngông nghênh. Hãng cũng đang đau đầu, mà chưa dứt khoát được."

"Ra vậy."

"Sao tự nhiên anh hỏi?"

"Hôm qua cậu ta gọi tôi là đồ hạ đẳng."

"Cái gì cơ?"

"Cậu ta bảo tôi dẹp cái đống rác đó đi. Đá đổ cái bàn tôi. Cho tôi ba ngày để dẹp sạp."

"Nó dám..."

"Ông đừng nắm tay lại như vậy. Tôi kể cho ông nghe thôi, không phải để ông làm gì."

"Anh Tường, để em nói cho nó biết anh là ai. Nó bán cái xe do chính tay anh vẽ ra mà dám gọi anh là hạ đẳng. Để em gọi điện về hãng ngay bây giờ."

"Đừng."

"Sao lại đừng?"

"Ông nghĩ nếu cậu ta biết tôi là ai rồi xin lỗi, thì đó là gì?"

"Thì là nó biết lỗi chứ gì nữa."

"Không. Đó là nó biết sợ. Hai cái đó khác nhau xa lắm, ông Đức."

"Anh..."

"Cậu ta mắng tôi khi tưởng tôi là ông già cùi bắp. Thì con người thật của cậu ta nằm ở đó rồi. Cái danh của tôi có thể làm cậu ta cúi đầu, nhưng nó không sửa được cái nhìn của cậu ta với người tiếp theo."

Ông Đức thở dài, đặt ly trà xuống, ngồi lặng một lúc.

"Anh vẫn vậy. Không đổi tí nào."

"Già thì đổi gì nữa."

"Anh Tường, em phải đi. Mấy hôm nữa bên em có sự kiện lớn ngay tại showroom này."

"Ông Phúc bên đó cũng nói với tôi rồi."

"Cả hãng về, báo đài về hết. Bọn em sẽ khởi động chiếc xe mới ngay tại chỗ cho khách xem."

"Khởi động tại sảnh?"

"Dạ. Nổ máy, chạy tải giả lập, cho khách nghe tiếng động cơ."

"Xe mới ra bao lâu rồi?"

"Dạ... mới lắm anh."

"Thử nghiệm đủ chưa?"

"Dạ..."

"Ông Đức."

"Gấp rút chút thôi anh. Sức ép doanh số cuối năm, ban lãnh đạo muốn ra mắt trước đối thủ hai tháng."

"Cắt cái gì?"

"Không cắt gì đâu anh. Chỉ là rút ngắn vài vòng thử tải dài. Với lại lô trưng bày này bên cung ứng có đổi vài nhà thầu phụ để hạ giá thành."

"Đổi nhà thầu phụ chỗ nào?"

"Em không nắm hết. Mấy thứ nhỏ thôi, ống dẫn, gioăng, vật liệu bọc..."

"Ông nghe tôi nói cái này."

"Dạ anh nói."

"Ông có nhớ hồi tôi còn ở hãng, tôi hay nói với đám kỹ sư trẻ câu gì không?"

"Cái máy nó không biết nói dối."

"Ông nhớ nửa câu thôi. Nguyên câu là: cái máy nó không biết nói dối, nó chỉ chờ đúng lúc để nói thật."

"Dạ."

"Người ta qua mặt được sếp, qua mặt được khách, qua mặt được cả kiểm định. Nhưng không ai qua mặt được nhiệt độ, áp suất và ma sát. Ba thứ đó không nể ai bao giờ."

Ông ta cúi xuống nhìn ly trà.

Hồi tôi còn ở hãng, câu đó tôi nói đi nói lại tới mức đám kỹ sư trẻ chép nó lên bảng trắng trong phòng thử tải, viết bằng bút đỏ.

"Em biết mà anh."

"Ông biết mà ông vẫn để họ đổi vật liệu ở một lô xe sắp nổ máy giữa sảnh trước mặt báo đài."

"Anh Tường, mấy chỗ đó là chỗ phụ..."

"Trong một cái động cơ không có chỗ nào là phụ. Chỉ có chỗ chưa tới lượt hỏng."

"Anh làm em lo."

"Ông lo là đúng. Ông về nói với bên kỹ thuật kiểm lại lô trưng bày trước khi nổ máy. Nhất là hệ thống làm mát."

"Sao lại làm mát?"

"Vì đó là chỗ tôi từng gạch chân đỏ trong bản vẽ, kèm mấy chữ không được thay vật liệu ở đây."

"Trong tài liệu số hóa của bọn em không có dòng đó anh."

"Tôi biết. Nó là ghi chú tay ở bản gốc. Hồi đó tôi còn đứng đó, không ai dám làm sai, nên chẳng ai thấy cần đánh máy nó vào."

"Để em về em kiểm."

"Ông kiểm sớm giùm tôi."

Ông ta rút sổ tay ra, ghi mấy chữ, tay vẫn run.

Ngoài kia trời đã sập tối, đèn showroom bên cạnh bật lên một loạt, hắt cái ánh trắng lạnh qua tận gốc bàng chỗ tôi ngồi.

"Dạ. Mà anh Tường, sao anh phải lo? Hãng đó đâu còn là của anh."

"Cái động cơ đó tôi vẽ. Người ta bỏ tiền tỷ ra mua vì tin nó. Tôi nghỉ hưu được, nhưng cái chữ ký của tôi ở góc bản vẽ thì không nghỉ hưu."

Ông ta nhìn tôi rất lâu, rồi bắt tay tôi bằng cả hai tay, tay ông run hơn lúc mới tới.

"Em xin phép anh. Em về liền."

Xe ông ta đi rồi, tôi ngồi lại một mình dưới cây bàng.

Trời tối dần, đèn showroom bên kia bật lên, sáng trưng.

Tối đó tôi mở tủ, lấy tập bản vẽ ra, trải hết lên bàn dưới ngọn đèn vàng.

Tôi xem lại từng đường ống, từng mối nối, tới cái chỗ có nét gạch chân đỏ đã bạc màu.

Tôi cuộn lại, buộc dây thun, tự nhủ đó là chuyện của hãng, không phải chuyện của tôi.

Hai ngày sau, đúng buổi sáng sự kiện, khi cả showroom rực đèn và người ta đứng chật kín, thì đúng cái điểm tôi gạch chân đỏ hai mươi lăm năm trước đã lên tiếng.

"Ông ơi, ông làm ơn dời cái sạp vào trong giùm con. Bên con sắp đón khách."

"Cô là ai?"

"Dạ con bên ban tổ chức. Con nói lịch sự với ông đó ạ."

"Tôi dời ghế vào sát gốc cây được không?"

"Ông dẹp hẳn luôn đi ông ơi."

"Cô cho tôi ngồi nhờ cái bóng cây thôi. Tôi không bước ra thảm đỏ của cô đâu."

Cô ta nhìn tôi khó chịu rồi bỏ đi, chắc vì sắp tới giờ, không rảnh cãi với ông già.

Thảm đỏ trải từ cửa showroom ra tận vỉa hè.

Bóng bay, hoa tươi, lễ tân đứng hai bên cửa.

Khang mặc vest đen, đứng đón khách, cười tươi hơn tôi từng thấy.

Xe sang đậu kín hẻm.

Báo đài mang máy quay tới, cắm chân máy ngay trước cửa.

Ông Đức đi ngang, gật đầu chào tôi, mắt vẫn cái vẻ lo lắng hôm trước.

"Ông Đức, ông kiểm chưa?"

"Em có nhắn về bộ phận cung ứng anh ạ. Họ nói lô này đạt hết."

"Họ nói hay họ mở ra coi?"

"Anh Tường, sát giờ rồi..."

"Ông vào đi."

Đúng giờ, người ta kéo tấm vải đỏ xuống.

Tiếng vỗ tay vang lên, điện thoại giơ lên chụp hình.

Chiếc xe đẹp thật.

Đường nét sắc mà mềm, sơn bóng như gương.

Nó là phiên bản mới của dòng xe mang trái tim động cơ do tôi vẽ năm xưa.

Khang cầm micro bước lên.

"Kính thưa quý vị. Hôm nay chúng tôi mang đến cho quý vị cỗ máy mạnh nhất phân khúc. Và để chứng minh, chúng tôi sẽ nổ máy ngay tại đây."

Tiếng ồ lên.

Máy quay chĩa hết vào chiếc xe.

"Không phải mô hình trưng bày. Xe thật, máy thật, chạy tải thật ngay giữa sảnh này."

Đèn giảm bớt.

Một kỹ thuật viên của hãng ngồi vào ghế lái.

Cả sảnh im lặng chờ.

Chiếc xe nổ máy.

Tiếng động cơ trầm, êm, đúng cái âm thanh tôi từng mất bao đêm để tinh chỉnh.

Khách vỗ tay.

Anh kỹ thuật viên tăng ga, rồi bật chế độ trình diễn, cho máy chạy tải giả lập ở vòng tua cao.

Một phút.

Hai phút.

"Ơ, có mùi gì không mọi người?"

"Hình như mùi khét."

"Chắc mùi bếp nhà bên."

"Không phải đâu, mùi từ cái xe."

Màn hình trên xe nhấp nháy đỏ, kêu bíp bíp liên hồi.

"Tắt máy! Tắt máy đi!"

"Anh ơi khói! Khói ra ca-pô kìa!"

"Bình tĩnh! Mọi người bình tĩnh!"

"Lùi ra! Lùi hết ra!"

Ghế đổ loảng xoảng.

Lễ tân tái mặt kéo khách ra cửa.

Khang giật lấy micro, giọng đã run.

"Quý vị bình tĩnh ạ. Chỉ là một trục trặc kỹ thuật rất nhỏ thôi ạ."

"Nhỏ gì mà khói um cả sảnh vậy anh?"

"Cho hỏi anh là chủ đại lý phải không? Anh xác nhận giúp chúng tôi đây là xe thương mại hay xe mẫu?"

"Anh cho hỏi lô này đã bán ra thị trường chưa ạ?"

"Mấy anh chị nhà báo đừng quay nữa! Tắt máy quay giùm tôi!"

Không ai tắt.

Máy quay lia vào cái nắp ca-pô đang phun khói, vào mặt Khang, vào đám khách bịt mũi lùi ra cửa.

Người của hãng xúm vào.

Người xịt bình chữa cháy mini, người rút dây điện, người mở toang cửa cho thoáng.

Ông Đức chạy tới, mặt tái mét, giọng lạc đi.

"Ngắt điện! Ngắt hết! Đừng ai chạm vào ống dẫn, nó còn nóng!"

Họ dập được khói.

Nhưng chiếc xe im lìm, không nổ lại được nữa, màn hình tối đen.

Khách bắt đầu ra về, mặt ai cũng khó coi.

Nhưng không ai đi hẳn.

Người ta dạt ra sân, đứng thành từng cụm, vừa nhìn vào vừa nói chuyện.

Báo đài thì càng không đi, họ đổi chân máy ra cửa, quay tiếp.

Ông Đức và mấy kỹ sư trẻ chụm đầu vào chiếc xe gần cả tiếng.

"Mã lỗi đây anh. P-nhiều quá, nó ra một loạt luôn."

"Cảm biến nhiệt báo quá ngưỡng, mà cảm biến áp suất cũng báo, mà mô-đun điều khiển cũng báo."

"Vậy hỏng cái nào?"

"Em nghĩ tại cảm biến. Cảm biến chết nên nó báo loạn."

"Cảm biến chết thì làm gì có khói hả cậu?"

"Vậy tại bơm."

"Bơm mà cháy thì phải nghe tiếng chứ."

"Hay tại phần mềm điều khiển? Bản firmware này mới cập nhật tuần trước."

"Cậu nói bừa. Firmware không làm chảy nhựa được."

"Thì anh nói đi, anh bảo tại cái gì?"

Rồi cả đám im.

Không ai chắc.

Khang đi đi lại lại ngoài sảnh, điện thoại dán vào tai.

"Alo, anh Hải hả? Anh cho người qua gấp giùm em... Cái gì? Phải kéo về xưởng?... Một tuần? Anh giỡn hả anh?"

"Alo, garage Thành Đạt phải không? Cho tôi gặp chủ... Tôi trả gấp ba... Không nhận là sao? Cả cái garage lớn nhất thành phố mà cũng không nhận?"

"Ba ơi... con đây... Ba, cái xe nó cháy giữa buổi lễ rồi ba... Không, báo đài quay hết rồi... Sáng mai có đoàn khách VIP nữa ba ơi, nếu nó vẫn nằm chết đó thì con..."

Anh ta cúp máy, đứng thở giữa sân, tóc rũ xuống trán.

Rồi anh ta thấy tôi.

Tôi vẫn ngồi dưới cây bàng, cách đó chừng mười bước, cái thùng đồ nghề để dưới chân.

"Mọi người biết cái buồn cười nhất là gì không?"

Anh ta nói to, đủ cho cả đám kỹ sư trong sảnh, đám nhà báo ngoài cửa và mấy vị khách còn nán lại đều nghe.

"Cả cái thành phố này không ai sửa nổi, mà kế bên tôi lại có nguyên một ông thợ vỉa hè."

Vài tiếng cười gượng.

"Ông kia, ông vô sửa giùm tôi đi. Cả cái garage Thành Đạt bó tay, chắc cái loại đầu hẻm như ông sửa được chứ gì?"

"Anh Khang..." Ông Đức bước ra.

"Anh Đức để em nói cho vui. Ai cũng căng quá rồi."

"Cậu vào trong đi."

"Ông già, ông vô không? Ông vô sửa được thì tôi cho ông ngồi đó cả đời."

Tôi không đáp.

Tôi rót trà vào ly, uống một ngụm.

Anh ta khịt mũi rồi quay vào.

Có tiếng ai đó cười theo.

Một anh nhà báo quay nốt cái đoạn đó rồi hạ máy xuống.

Chừng nửa tiếng sau, Phúc lủi thủi ra, ngồi bệt xuống bậc thềm gần chỗ tôi.

"Chú ơi, tiêu rồi."

"Cậu uống miếng trà đi."

"Cả hãng lẫn showroom, tiêu hết chú. Người ta bảo phải cả tuần mới biết nguyên nhân."

"Cậu ngồi trong đó từ đầu tới cuối phải không?"

"Dạ."

"Vậy cậu kể tôi nghe. Mùi gì?"

"Dạ mùi khét ạ."

"Khét kiểu gì? Khét như dây điện cháy, hay khét như nhựa chảy?"

"Dạ... như nhựa chú. Nó hắc hắc, không phải mùi khê của điện."

"Xe nổ máy được mấy phút thì có mùi?"

"Dạ chừng ba phút."

"Ba phút chạy thường hay ba phút chạy tải cao?"

"Dạ tải cao. Anh kỹ thuật viên bật chế độ trình diễn ngay từ đầu."

"Khói ra chỗ nào? Ra ống xả hay ra ca-pô?"

"Ra ca-pô chú. Ra ở khe nắp phía trước."

"Bên trái hay bên phải?"

"Dạ... con nhớ là bên phải. Phía gần đèn."

"Màn hình nó báo cái gì trước tiên? Cậu có thấy không?"

"Con đứng gần lắm. Đầu tiên là cái vạch nhiệt độ nó vọt lên, xong mới tới cả đám đèn đỏ."

"Nhiệt độ trước. Cậu chắc không?"

"Dạ chắc. Vì con thấy anh kỹ thuật viên nhìn cái vạch đó rồi mới cuống."

"Rồi khi họ mở ca-pô ra, có ai kêu là ống dẫn nó dính lại, hay bị biến dạng gì không?"

"Có chú! Có một anh kêu là cái đoạn bọc nó nhão ra, dính vào tay."

"Nhão chứ không phải cháy đen."

"Dạ nhão."

"Vậy là đủ rồi, cậu Phúc."

"Đủ gì hả chú?"

"Nhiệt vọt trước, mùi nhựa chảy, khói ra bên phải phía trên, đúng ba phút tải cao. Cái gì cháy trước thì cái đó là gốc. Mấy cái đèn đỏ còn lại chỉ là hệ thống tự bảo vệ, nó kêu ầm lên theo."

"Chú... chú nói cứ như chú thấy tận mắt."

"Cậu vừa kể cho tôi nghe mà."

"Nhưng mấy anh kỹ sư cũng thấy hết, sao mấy anh cãi nhau um lên, người nói cảm biến, người nói bơm, người nói phần mềm?"

"Vì mấy cậu ấy nhìn cái máy chẩn đoán. Máy nó báo lỗi ở hai chục chỗ, ai cũng chọn một chỗ mà cãi."

"Còn chú thì nhìn cái gì?"

"Tôi nghe cái mũi cậu."

Cậu ta cười một cái, rồi mặt lại xịu xuống.

"Chú, vậy sửa được không chú?"

"Cậu hỏi thật hay hỏi cho vui?"

"Con hỏi thật. Sáng mai không xong là mất việc chú ơi. Không phải con lo cho anh Khang, con lo cho con. Mẹ con tháng này chưa mua thuốc."

"Không cần tháo rời động cơ. Không cần cả tuần."

"Chú nói gì?"

"Tôi nói cái đó cần đúng người, đúng chỗ, đúng cách, và vài tiếng đồng hồ."

"Chú... chú nói vậy nghĩa là sao?"

"Cậu Phúc này. Cậu nghĩ tôi có nên vào không?"

"Con... con không dám nói chú. Anh Khang ảnh vừa nói chú câu đó trước bao nhiêu người."

"Ừ, cậu ta có nói."

"Con nếu là chú, chắc con ngồi ngoài này con nhìn."

"Cậu nói thật lòng đấy chứ?"

"Dạ thật. Người ta khinh mình, đuổi mình, thì việc gì mình phải cứu người ta hả chú."

"Ừ. Cái lý đó ai cũng hiểu."

Tôi xoay cái ly trà trong tay.

Trà nguội từ lâu.

Bên kia ô kính, đèn vẫn sáng trưng, chiếu lên những khuôn mặt kiệt sức của mấy người kỹ sư trẻ.

"Cậu Phúc."

"Dạ."

"Cái động cơ trong đó, tôi coi nó như con tôi."

"Sao ạ?"

"Không có gì. Cậu dẫn tôi vào gặp người phụ trách kỹ thuật."

"Chú nói gì cơ?"

"Tôi bảo cậu dẫn tôi vào."

"Chú ơi, mà chú vào chi..."

Tôi đứng dậy, phủi quần, xách cái thùng đồ nghề tróc sơn lên.

Đầu gối lại kêu răng rắc, tôi phải vịn cạnh bàn một lúc.

"Cậu đi trước hay tôi đi trước?"

Cậu ta há miệng, chưa kịp nói gì thì tôi đã bước đi.

Tôi đi thẳng qua thảm đỏ, qua đám nhà báo còn đứng lố nhố ngoài cửa, qua mấy vị khách chưa về, tiến về phía cánh cửa kính.

Tay tôi xách cái thùng gỗ mà cả buổi sáng người ta gọi là đống rác.

"Ông già này lại vào đây làm gì? Ra ngoài!"

"Cậu vừa mời tôi vào mà."

"Tôi nói cho vui! Đây không phải chỗ cho ông. Chuyện đã đủ rối rồi!"

"Vậy tôi ra."

"Ông..."

"Nhưng cậu nói to lên một chút. Ngoài cửa còn mấy anh nhà báo, để họ nghe rõ là cậu mời tôi vào rồi cậu đuổi tôi ra."

Anh ta im bặt.

Tôi đặt thùng đồ nghề xuống sàn, đi vòng quanh chiếc xe một lượt, ghé mũi ngửi ở khe nắp ca-pô bên phải, đưa tay sờ lớp vỏ máy còn ấm.

"Bác ơi, bác đừng chạm vào. Nguy hiểm."

"Nó nguội tới mức này thì hết nguy hiểm rồi, cậu ạ."

"Bác là..."

"Anh Tường!"

Ông Đức bật dậy khỏi ghế, cái ghế đổ ra sau.

"Anh vào đi anh. Mấy đứa, tránh ra cho bác coi. Mau lên."

"Anh Đức, ông này là thợ sửa khóa đầu hẻm mà. Sao anh lại gọi ông ta là..."

"Cậu im lặng. Cậu có biết cậu đang nói chuyện với ai không?"

"Ông Đức."

"Dạ anh."

"Chưa cần. Cho tôi mượn cái đèn pin của cậu kia."

"Dạ đây bác."

Tôi quỳ xuống bên hông xe, kê tấm bìa cứng dưới đầu gối cho đỡ đau, mở nắp ca-pô lên hết cỡ.

"Bác không cắm máy chẩn đoán ạ?"

"Cái máy đó nó đang báo lỗi ở hai chục chỗ đúng không?"

"Dạ."

"Vậy cắm vào chỉ thêm rối. Cậu cầm giùm tôi cái đèn, rọi vào đây."

"Chỗ này ạ?"

"Xuống một chút. Chỗ ống dẫn nối với khối máy."

Tôi đưa tay lần theo đường ống, tới đoạn bọc ngoài.

Nó nhão, biến dạng, dính lại thành một cục.

Tôi khều nhẹ, một mảng đen bong ra dính trên đầu ngón tay.

Tôi đưa lên mũi ngửi.

"Đúng rồi."

"Đúng cái gì ạ?"

"Người ta thay vật liệu chịu nhiệt gốc bằng loại rẻ hơn."

"Sao bác biết?"

"Vì loại gốc nó cháy thành than, không nhão ra như thế này. Cái này là nhựa công nghiệp thường, chịu được chừng một trăm hai chục độ."

"Rồi sao nữa hả bác?"

"Chạy tải cao vài phút, nhiệt dồn lại đúng đây. Nó chảy ra, làm nghẽn dòng làm mát. Nhiệt độ vọt lên, cảm biến báo, hệ thống tự ngắt để bảo vệ máy, rồi kéo theo cả loạt mã lỗi ảo."

"Nên máy nó báo lỗi ở khắp nơi..."

"Ừ. Nhưng gốc rễ chỉ ở đúng chỗ này. Các cậu chẩn đoán không ra vì các cậu đi tìm hai chục cái bệnh, trong khi nó chỉ có một."

Cả sảnh im.

Cậu kỹ sư trẻ cúi xuống nhìn theo tia đèn, mặt biến sắc.

"Đúng là... đoạn này nhão thật. Nhưng bác... sao bác biết chính xác chỗ này khi máy còn chưa tháo?"

"Cậu đưa tôi cái kìm cắt. Với ít nước làm mát dự phòng."

"Dạ! Dạ có ngay bác."

Cậu ta chạy đi, không hỏi thêm câu nào nữa.

Tôi lấy trong thùng ra một cuộn vật liệu chịu nhiệt loại tốt, thứ tôi luôn có sẵn vì tôi sửa đủ thứ, từ máy nổ tới lò nướng.

"Bác cũng có sẵn cái này trong thùng đồ nghề ạ?"

"Sửa lò nướng bánh mì cho bà Sáu đầu hẻm cũng cần nó, cậu ạ."

Tôi cắt bỏ đoạn ống hỏng, nạo sạch phần vật liệu chảy dính trong dòng làm mát, thông lại chỗ nghẽn.

"Bác ơi, chỗ nghẽn nó sâu, mình có phải hạ cả cụm xuống không bác?"

"Không cần. Cậu đưa tay vào từ phía dưới, đi vòng qua giá đỡ. Chỗ đó thiết kế chừa sẵn khe tay."

"Ơ, có khe thật. Sao bác biết ạ?"

"Vì đó là khe để thợ thò tay vào. Ai vẽ cái này chắc cũng từng nằm dưới gầm xe."

Tôi quấn lại bằng vật liệu đúng chuẩn, siết các mối nối, kiểm tra từng khớp bằng tay.

Rồi đổ thêm nước làm mát cho đủ mức, xả bọt khí ra khỏi đường ống.

Tôi ngồi bệt xuống sàn, đặt tay lên thân động cơ, nghe.

"Bác đang làm gì đấy ạ?"

"Nghe nó rung."

"Rung thì nói lên cái gì hả bác?"

"Nói lên là nước đã chạy đều chưa. Cậu nghe lâu thì cậu biết."

Tôi cắm dụng cụ của mình vào, xóa sạch mấy mã lỗi ảo còn kẹt trong bộ nhớ.

Rồi tôi đứng dậy, phủi tay vào miếng giẻ, vươn người mấy cái cho đỡ đau lưng.

"Nổ máy đi."

"Bác... chắc chưa ạ?"

"Chạy tải như lúc nãy. Giữ vòng tua cao. Đừng có chạy cầm chừng cho tôi vừa lòng."

Anh kỹ thuật viên ngần ngừ nhìn ông Đức.

Ông Đức gật đầu.

Chiếc xe nổ máy.

Tiếng động cơ trầm ấm vang lên, êm hơn cả lúc đầu buổi lễ.

Một phút.

Hai phút.

Năm phút.

"Không mùi gì hết anh ơi."

"Màn hình xanh hết rồi."

"Nhiệt độ đứng yên ở tám mươi tám độ, không nhích."

"Bốn mươi phút... Anh ơi, có bốn mươi phút."

Ông Đức thở hắt ra, tựa cả người vào thành xe.

Còn Khang thì đứng chôn chân giữa sảnh, miệng hé ra, không thốt nên lời.

Ngoài cửa kính, đám nhà báo đã tràn vào từ lúc nào.

Mấy vị khách VIP còn nán lại cũng đứng dồn ở mép sảnh.

Máy quay chĩa vào cái thùng gỗ tróc sơn đặt dưới sàn, cạnh chiếc xe tiền tỷ đang nổ máy êm ru.

"Anh Đức, cho hỏi ông cụ này là ai vậy anh?"

Ông Đức bước tới trước mặt Khang.

Ông ta chỉ vào tôi, giọng chậm rãi, để từng chữ rơi xuống giữa sảnh.

"Cậu Khang. Người này tên thật là Tường. Ông là kỹ sư trưởng, người thiết kế chính cái động cơ trong chiếc xe cậu đang bán."

Cả sảnh lặng đi.

Có tiếng ai đó hít vào một hơi.

"Cái dòng xe làm nên tên tuổi cả hãng này, chính tay ông vẽ ra. Sinh viên kỹ thuật học bản vẽ của ông trong giáo trình."

"Anh Đức... anh nói..."

"Tôi chưa nói xong. Còn cậu, cậu gọi ông là đồ hạ đẳng. Cậu đá đổ đồ nghề của ông. Cậu hất hộp cơm nhân viên mang cho ông xuống đất. Cậu cho ông ba ngày để dẹp sạp."

"Anh Đức, ở đây đông người..."

"Đúng. Đông người. Đúng bằng số người đã đứng đây nghe cậu nói cái loại đầu hẻm kia sửa được chắc."

Khang tái mặt.

Anh ta nhìn tôi, rồi nhìn chiếc xe đang nổ máy êm ru, rồi lại nhìn tôi.

Chân anh ta khuỵu xuống, phải vịn vào thành ghế.

"Chú... bác... cháu..."

"Cậu đứng thẳng lên."

"Cháu xin lỗi bác. Cháu... cháu không biết... cháu thật sự không biết bác là..."

Anh ta cúi gập người xuống trước mặt tôi, thấp hơn cả lần tôi cúi nhặt con ốc dưới gầm xe hôm trước.

Có tiếng xì xào.

Vài cái điện thoại giơ lên.

"Cậu đứng dậy."

"Bác cho cháu xin lỗi..."

"Tôi bảo cậu đứng dậy. Tôi không muốn nhìn thấy ai quỳ. Kể cả người đã mắng tôi."

Tôi lau tay vào miếng giẻ, nhìn thẳng vào mắt anh ta.

Tôi nói không lớn tiếng, nhưng cả sảnh im nên ai cũng nghe.

"Cậu Khang. Tôi không giận cậu. Nhưng tôi muốn cậu nhớ một điều."

"Dạ..."

"Cậu vừa xin lỗi vì cái gì?"

"Dạ... vì cháu không biết bác là kỹ sư trưởng."

"Đấy. Vấn đề nằm ở đúng chỗ đó."

"Cháu... cháu không hiểu ạ."

"Hôm qua cậu nhìn tôi, thấy một ông già tay đen, quần áo lấm lem, rồi cậu quyết định tôi là đồ bỏ đi. Cậu không hỏi tôi một câu nào."

"Dạ."

"Nếu tôi chỉ là ông thợ sửa khóa thật, thì cậu vẫn đúng à?"

"Dạ không ạ."

"Vậy thì cái cậu nên xin lỗi không phải là ông kỹ sư trưởng. Là ông già ngồi ngoài gốc bàng kia."

Anh ta cúi đầu, hai tay buông thõng.

"Còn một người nữa cậu nợ lời xin lỗi."

"Dạ ai ạ?"

"Cậu nhân viên tên Phúc. Trưa hôm đó cậu ta bỏ tiền túi mua hộp cơm cho tôi, cậu hất xuống đất rồi bắt cậu ta quỳ xuống hốt."

"Cháu..."

"Tôi già rồi, tôi chịu được. Nhưng thằng bé đó nó có mẹ bệnh tim, nó nhịn cậu vì nó cần cái việc đó. Cậu biết cái khác nhau giữa nhịn và phục không?"

"Dạ cháu biết ạ."

"Vậy thì tốt."

Tôi chỉ tay về phía chiếc xe.

"Còn cái này. Cậu bán nó, cậu có bao giờ mở nắp ca-pô ra chưa?"

"Dạ... chưa ạ."

"Nhìn ngoài bóng loáng, đắt tiền, ai cũng trầm trồ. Bên trong người ta thay một đoạn ống rẻ tiền, và nó suýt cháy giữa buổi lễ của cậu."

"Dạ."

"Cậu tin chiếc xe qua lớp sơn. Cậu đánh giá tôi qua bộ quần áo. Hai cái đó là cùng một lỗi, cậu Khang ạ. Và hôm nay cả hai đều suýt làm cậu trả giá."

Cả sảnh im lặng.

Lần này tôi tin anh ta nghe thật, không phải nghe vì sợ, mà vì có gì đó trong người anh ta vừa vỡ ra.

Tôi xách thùng đồ nghề lên, định đi ra.

"Anh Tường, anh khoan đã."

"Ông Đức, tôi mệt rồi."

"Anh về hãng với bọn em. Anh làm cố vấn, anh ra giá bao nhiêu hãng cũng trả."

"Bác ở lại dạy tụi con đi bác. Con muốn học cái cách bác đọc ra bệnh của máy mà không cần tháo."

"Bác ơi, tụi con gọi bác là thầy được không ạ?"

"Các cậu không cần gọi tôi là gì cả."

"Nhưng bác..."

"Tôi già rồi. Tôi có cái sạp của tôi, có cái hẻm của tôi, có ly trà buổi sáng và cái bóng cây."

"Vậy bọn em biết tìm anh ở đâu?"

"Cây bàng đầu hẻm. Cách cửa showroom này mười bước chân. Khi nào bí thì cứ ra, tôi chỉ."

"Anh Tường..."

"Còn một việc, ông Đức. Việc này tôi nói nghiêm túc."

"Dạ anh nói."

"Cái lô xe trưng bày này, cho kiểm tra lại toàn bộ ngay đêm nay. Thay đúng vật liệu ở hệ thống làm mát. Không được để chiếc nào tới tay khách trong tình trạng đó."

"Dạ, em cho làm ngay đêm nay."

"Người ta tin mình mà bỏ tiền tỷ ra. Cái xe hôm nay nó cháy trong sảnh còn may. Nó mà cháy ngoài đường lúc chở cả nhà người ta thì mình lấy gì đền?"

"Dạ. Em hứa với anh."

"Còn cái nhà thầu phụ đã đổi vật liệu, ông truy tới nơi. Đừng đổ hết cho cậu kỹ thuật viên ngồi ghế lái tối nay."

"Dạ."

Tôi đi ra.

Ngang qua chỗ Phúc đứng, tôi vỗ vai cậu ta.

"Cậu tử tế."

"Chú ơi... con đứng ngoài kia con nói với chú là con sẽ không cứu người ta. Vậy mà chú..."

"Cậu nói đúng cái lý, cậu Phúc ạ."

"Vậy sao chú vẫn vào?"

"Vì tôi không cứu cậu Khang. Tôi cứu cái động cơ tôi vẽ, và mấy người sắp mua nó."

"Con hiểu rồi chú."

"Người tử tế rồi sẽ khá. Ráng lo cho mẹ."

Sau này ông Đức đưa Phúc về hãng đào tạo.

Cậu ta chịu khó, học nhanh, giờ đã là kỹ thuật viên giỏi, mẹ cậu cũng được hãng hỗ trợ chữa bệnh.

Mỗi lần ghé thăm tôi, cậu ta vẫn mang theo hộp cơm, vẫn cái mặt hiền đó, chỉ khác là lưng đã thẳng hơn.

Còn Khang, mấy tháng sau anh ta ra sạp tôi, một buổi sáng, không vest, không đồng hồ.

"Chú, con qua xin lỗi chú lần nữa."

"Cậu xin rồi mà."

"Lần đó con xin vì con sợ. Lần này khác."

"Khác chỗ nào?"

"Con nghĩ mãi cái câu chú nói. Nếu chú chỉ là ông thợ sửa khóa thì con vẫn sai."

"Ừ."

"Con hồi nhỏ cũng nghèo chú ạ. Ba con đi lên từ hai bàn tay trắng. Con lên nhanh quá, chắc con quên mất mình từng là ai."

"Ngồi xuống. Uống trà không?"

"Dạ có."

Từ đó thỉnh thoảng anh ta ra ngồi uống trà với tôi, hỏi chuyện xe cộ, chuyện đời.

Có lần mưa gió làm xiêu cái mái che, anh ta tự tay ra dựng lại.

Tôi không giảng thêm đạo lý gì.

Người ta tự ngộ ra thì mới bền.

Tôi chỉ rót trà, nghe, và gật đầu.

Tôi vẫn ngồi dưới cây bàng, vẫn cái thùng đồ nghề tróc sơn, vẫn tấm biển gỗ chữ xấu.

Sáng bày ra, tối dọn vào.

Bà Sáu vẫn bán xôi, ông Bảy vẫn ghé bơm bánh, thằng bé cuối hẻm vẫn mang xe đạp gãy sên tới.

Chỉ có một điều khác.

Bây giờ ai đi ngang thấy một ông già tay lấm dầu ngồi sửa khóa ở đầu hẻm, có lẽ họ sẽ nghĩ lại một chút trước khi phán.

Bởi cái giá trị thật của một con người chưa bao giờ nằm ở lớp áo bên ngoài, mà nằm ở thứ họ làm được khi cả thế giới đã bó tay.