Bị khinh 'gái bỏ chồng bán xôi thì dạy con nên người sao nổi', tôi lặng lẽ nuôi con mười hai năm

"Đấy, con gái nhà ai mà bỏ chồng, ôm con về, giờ ngồi vỉa hè."

"Bà Loan nói ai đấy?"

"Tôi nói cái người đang ngồi ở gốc cột điện kia kìa. Cô cứ nhìn thì biết."

"Bà nói khẽ thôi, người ta nghe thấy."

"Nghe thì càng tốt. Có ăn có học đàng hoàng mà không biết giữ lấy chồng. Sướng không biết hưởng."

Bà Loan bán tạp hóa đối diện, mỗi sáng kéo cửa cuốn loảng xoảng một cái là mở màn cho một ngày.

Người mua gói mì tôm chưa kịp trả tiền đã phải nghe hết một lượt lý lịch của tôi.

"Cô Xôi ơi, cho hai gói xôi xéo."

"Vâng, bác chờ em một chút."

"Cô có nghe không đấy?"

"Em nghe rồi ạ. Hai gói xôi xéo, nhiều hành phi."

"Không, ý tôi là cái bà kia kìa."

"Bác ăn nóng hay em gói mang đi ạ?"

Mười hai năm đủ để một người đàn bà học cách để lời nói của người khác trượt qua tai, như nước mưa trượt qua tàu lá chuối.

Nghe thì có nghe, nhưng nó không đọng lại.

"Cô Hạnh này."

"Dạ, ông Ba."

"Kệ người ta. Xôi cô ngon nhất khu này, ai ăn rồi cũng biết."

"Ông cứ khen quá."

"Tôi khen thật. Tôi ăn xôi cô mười hai năm rồi, tôi có nói dối bao giờ đâu."

Ông Ba là ông xe ôm khách ruột, cũng là người khách đầu tiên dừng xe lại cái sáng tôi run tay đong xôi rơi vãi khắp mặt bàn.

"Ông cầm lại tiền thừa."

"Thôi khỏi. Để đấy mai tôi ăn tiếp."

"Mai ông lại nói câu đó."

"Thì mai tôi lại nói câu đó."

Ông cười, đội mũ bảo hiểm lên, nổ xe đi.

Ông cũng góa vợ, một mình nuôi hai đứa cháu mồ côi cả cha lẫn mẹ, nên chắc ông hiểu cái cảnh gánh cả một cái nhà trên vai.

"Cô ơi, cho cháu gói xôi gấc."

"Cháu ăn được cay không?"

"Cháu không ăn cay đâu ạ."

"Vậy cô để riêng ruốc ra ngoài nhé. Cầm cho khéo kẻo nóng tay."

Bảy giờ, ngõ đông dần.

Khách của tôi là công nhân đi ca sớm, mấy bác xe ôm, học sinh cấp ba, cô lao công quét đường.

Họ gọi tôi là "cô Xôi", chẳng mấy ai buồn hỏi tên thật.

"Cô Xôi này, hôm nay xôi vò hết chưa?"

"Còn nửa thùng chị ạ."

"Sao lúc nào cũng thấy cô ở đây thế. Ngày nào tôi đi làm cũng thấy."

"Thì em có đi đâu được đâu chị."

"Cô không nghỉ hôm nào à?"

"Nghỉ một hôm là hụt một khoản. Em không dám."

Chiều hôm ấy, mẹ chồng cũ đi chợ ngang qua ngã ba của tôi.

Bà tên Kim, nhà mặt tiền cách đây ba con phố.

Bà không bao giờ nhìn thẳng vào tôi, nhưng bà nói to với người đi cùng, cái kiểu nói cố ý để tôi phải nghe cho bằng được.

"Bà nhìn kìa. Ngữ ấy thì con cái nên người sao được."

"Ai cơ hả bà Kim?"

"Con dâu cũ nhà tôi đấy. Bảy năm làm dâu nhà tôi."

"Ơ, thế à."

"Rồi xem, thằng bé lêu lổng hư hỏng cho mà xem, không chóng thì chầy."

"Cháu nội bà mà."

"Cháu nội gì. Nó theo mẹ nó rồi thì nó là con nhà bán xôi thôi."

Tôi đang cân xôi cho một tốp học sinh mặc đồng phục.

Tay tôi hơi mạnh hơn bình thường, cái nắp thùng xôi đóng lại đánh cạch một tiếng.

"Cô ơi, cô làm sao thế?"

"Không sao đâu con. Cầm này, cô gói hai lớp lá cho khỏi ướt cặp."

"Cháu cảm ơn cô."

"Đi học ngoan nhé."

Bảy năm đó tôi hầu hạ nhà chồng không thiếu một việc gì, từ cơm nước, giặt giũ đến chăm bố chồng nằm liệt giường.

Đến cái đêm con trai bà đánh tôi bầm cả tay, tím cả má, bà đứng ngay đó.

"Mẹ, anh ấy đánh con."

"Đàn ông nóng tính là chuyện thường. Đàn bà phải biết nhịn."

"Con nhịn bảy năm rồi mẹ."

"Thì nhịn thêm nữa. Chứ cô định đi đâu, đêm hôm thế này?"

Tôi bế thằng Minh mới sáu tuổi bước ra khỏi cửa.

Bà không giữ, cũng không hỏi một câu, chỉ đóng sập cánh cửa lại sau lưng tôi.

"Mẹ ơi, mình đi đâu?"

"Mình về nhà bà ngoại con ạ."

"Mặt mẹ sao thế?"

"Mẹ ngã. Con ngủ đi, mai dậy là tới nơi rồi."

Cả ngõ này, ai cũng có một dị bản riêng để kể về chuyện tôi bỏ chồng.

Người bảo tôi lăng loàn, người bảo tôi tham, người bảo tôi đanh đá không biết nhường nhịn.

Chẳng ai kể đúng cái đêm ấy, vì cái đêm ấy tôi chưa từng kể cho ai nghe.

"Cô Hạnh, sao cô không nói lại một câu cho người ta biết?"

"Nói ra thì được gì hả bác?"

"Ít ra người ta thôi đơm đặt."

"Người ta thích cái phiên bản khiến em xấu xa hơn. Nó dễ chịu hơn cho người ta."

"Cô nghĩ thế thật à?"

"Một người đàn bà tự bỏ đi thì đáng khinh. Một người đàn bà bị đánh phải chạy thì người ta phải áy náy. Mà người ta không thích phải áy náy đâu bác."

Bác khách im, cầm gói xôi đi.

Tôi lau lại cái bàn nhựa vốn đã sạch bong.

Thằng Minh những năm đầu đi học hay về nhà với cái quần lấm lem và đôi mắt đỏ hoe.

"Con làm sao thế?"

"Không sao ạ."

"Con nói mẹ nghe."

"Bọn nó gọi con là thằng bán xôi."

"Rồi con nói gì?"

"Con không nói gì. Con đánh nhau."

"Minh."

"Sao mẹ không đi làm việc khác cho con đỡ xấu hổ?"

Tôi không trả lời được câu đó.

Tôi chỉ ôm nó vào lòng, xoa cái lưng gầy.

Sáng hôm sau tôi vẫn dậy nhóm bếp, vì ngoài gánh xôi này ra, tôi không biết làm gì để nuôi con.

Hôm sau tôi sang gặp cô giáo chủ nhiệm của nó.

"Cô ơi, cháu nhà em ở lớp thế nào ạ?"

"Cháu ngoan chị ạ. Học được. Chỉ hơi ít nói."

"Cháu có hay bị bạn trêu không cô?"

"Có. Bọn trẻ nó hay lấy nghề của bố mẹ ra trêu nhau."

"Nghề của em thì..."

"Chị bán xôi thì có gì mà phải ngại."

"Em ngại cho cháu."

"Chị này, con chị nó không ngại đâu. Hôm trước có đứa trêu, cháu bảo lại một câu mà cả lớp im."

"Cháu bảo gì cô?"

"Cháu bảo mẹ tao dậy từ bốn giờ sáng, còn bố mày ngủ đến chín giờ."

"Ôi trời, cháu nó hỗn quá."

"Không, tôi thấy đúng."

Sau này nó không khóc nữa.

Nó lì ra, và nó học.

"Minh, hai giờ đêm rồi. Tắt đèn ngủ đi con."

"Mẹ ngủ đi. Con làm nốt bài này."

"Mai còn đi học sớm."

"Con biết. Mẹ vào ngủ đi."

"Hại mắt con ạ."

"Mắt con còn tốt. Mẹ đi ngủ đi, mai mẹ dậy bốn giờ."

Tôi đứng ở cửa nhìn cái lưng gầy của con một lúc, rồi lặng lẽ đi ra.

Nhà tôi nghèo chữ, cha mẹ tôi cũng chưa từng nói yêu tôi bao giờ, chỉ có cơm ăn áo mặc là cách họ thương.

Tôi cũng vậy.

Sáng nào tôi cũng để riêng cho con phần xôi gấc đỗ xanh, gói kỹ trong lá chuối, đặt ngay ngắn lên bàn học trước khi ra gánh hàng.

Cuối năm lớp chín, nó đỗ trường chuyên của tỉnh.

"Bà Loan ơi, bà nghe tin gì chưa? Thằng con cô Xôi đỗ trường chuyên đấy."

"Trường chuyên nào?"

"Chuyên tỉnh. Trường tận trên thị xã ấy."

"Chắc năm nay trường vơ vét cho đủ chỉ tiêu tuyển sinh thôi."

"Bà nói thế nào."

"Chứ con nhà bán xôi mà đỗ chuyên á? Cô tin thì cô cứ tin."

Tôi nghe hết, vẫn không cãi lại một lời.

Tối đó dọn hàng xong, tôi ngồi thật lâu bên gánh xôi đã nguội lạnh, lấy trong túi áo ra tờ giấy báo nhập học của con, vuốt cho phẳng, đọc đi đọc lại cái tên trường in đậm.

"Mẹ chưa ngủ à?"

"Mẹ ra dọn nốt."

"Mẹ đang cầm gì thế?"

"Không có gì. Con vào ngủ đi."

"Mẹ, trường ở xa. Con phải trọ."

"Mẹ biết."

"Tiền trọ, tiền sách, tiền ăn nữa. Hay là con học trường ngoài thị trấn cũng được mẹ ạ."

"Con nói lại câu đó lần nữa xem."

"Con..."

"Con cứ đi học. Còn tiền là việc của mẹ."

"Mẹ gánh nổi không?"

"Mẹ gánh, cho đến khi nào gánh không nổi nữa thì thôi."

Nó không nói gì thêm.

Nó đứng đấy một lúc rồi vào nhà.

Tôi ngồi lại dưới ngọn đèn đường vàng vọt, mấy con thiêu thân bay quanh bóng đèn, nhẩm tính trong đầu mỗi ngày lãi bao nhiêu, một tháng gom được bao nhiêu, có đủ không.

Người ta có thể khinh cái nghề của tôi.

Nhưng cái nghề ấy sẽ đưa con tôi đi xa hơn tất cả bọn họ.

Tôi không cãi bà Loan, vì có chuyện cả ngõ này chưa ai biết.

"Cô Xôi, hôm nay cô bán cả chiều à?"

"Vâng, em xuống cổng nhà máy chị ạ."

"Sáng ngã ba, chiều nhà máy. Cô định làm mấy ca một ngày?"

"Được ca nào hay ca ấy chị."

"Rồi lúc nào cô ngủ?"

"Em ngủ lúc nào chả được."

Ba năm con học trường chuyên là ba năm tôi chưa từng ngủ đủ một đêm trọn vẹn.

Sáng bán ở ngã ba đầu ngõ, chiều đẩy xe hai cây số xuống cổng khu công nghiệp đón công nhân tan ca.

"Mẹ, tay mẹ sao thế?"

"Nứt tí thôi."

"Mẹ đưa con xem."

"Có gì đâu mà xem."

"Mẹ đưa con xem nào."

"Ngâm nước nhiều thì nó thế. Chanh với muối chà mãi cũng không ra được cái màu nghệ này đâu con."

"Mẹ bỏ buổi chiều đi."

"Rồi tiền trọ của con ai lo?"

"Con làm gia sư được."

"Con học đi. Việc kiếm tiền có mẹ."

Minh mỗi tháng về nhà một lần vào cuối tuần.

Về đến nhà là nó xắn tay áo, ba giờ sáng đã ngồi trong bếp đãi đỗ cùng tôi.

"Con ngủ thêm đi, đường xa mệt."

"Con làm quen tay rồi mẹ ạ, không mệt đâu."

"Mai con lại đi rồi."

"Thì mai con lại đi. Để hôm nay con làm với mẹ."

"Con đãi kỹ cái mẻ đỗ ấy nhé, hôm qua mẹ mua phải mẻ nhiều sạn."

"Con biết rồi."

Có một tháng nó không về.

"Sao tháng này con không về?"

"Con ôn thi cuối kỳ mẹ ạ. Con không sắp xếp được."

"Ăn uống thế nào?"

"Con ăn đầy đủ. Mẹ đừng lo."

Tôi tin.

Đến khi một bà khách lạ ghé ăn xôi hàng tôi.

"Cô là mẹ cháu Minh phải không?"

"Vâng, sao chị biết ạ?"

"Cháu nó dạy kèm con tôi mấy tháng nay. Tận tình lắm, lại lễ phép, ngoan ngoãn hiếm thấy."

"Cháu nó dạy kèm ạ?"

"Cô không biết à? Từ hồi đầu học kỳ cơ mà."

"À, vâng. Tôi biết."

"Cháu bảo dồn tiền mua cái áo khoác, cái áo cũ rách hết khuỷu tay rồi. Tôi thấy thương."

"Vâng."

"Cô gói cho tôi hai gói xôi vò nhé."

"Vâng, chị chờ em một chút."

Tôi quay đi lau cái bàn nhựa vốn đã sạch bong, lau đi lau lại một chỗ mãi.

Con tôi mười sáu tuổi đã biết giấu mẹ để mẹ khỏi lo.

Có một sáng nó ngồi bán xôi phụ tôi, thì một nhóm bạn học cũ trong ngõ đi ngang.

"Ơ, thằng Minh."

"Chào cậu."

"Mày ngồi đây làm gì?"

"Tao bán xôi với mẹ tao."

"Mày học trường chuyên mà ngồi bán xôi vỉa hè?"

"Thì sao?"

"Không sao. Tao chỉ hỏi thôi."

"Mua giúp tao gói xôi không? Xôi gấc mẹ tao đồ ngon lắm."

Bọn nó cười trừ rồi đi.

Tôi liếc sang con, sợ nó ngượng.

"Con có buồn không?"

"Con chẳng có gì phải xấu hổ mẹ ạ. Đứa nào cười con thì kệ nó."

"Mẹ tưởng con..."

"Mẹ tưởng con giống mẹ chứ gì. Mẹ cứ giấu tay mãi thôi."

"Con để ý cả cái đó à."

"Con để ý từ lâu rồi mẹ."

Trong ngõ, tiếng đời vẫn không buông tha hai mẹ con tôi.

Một sáng bà Kim dẫn theo cả cô em chồng cũ đi ngang qua gánh xôi.

Cô ta tên Thảo, làm kế toán, lúc nào cũng ăn vận tươm tất và có cái giọng chê bai người khác rất khó nghe.

"Chị đứng đây làm gì?"

"Xem hàng bên cạnh tí."

"Xem gì. Chị nhìn sang cái gánh kia thì có."

"Nói khẽ thôi Thảo."

"Cho nó học trường chuyên làm gì cho tốn kém. Con nhà bán xôi thì học cao đến mấy rồi cũng về bán xôi thôi."

"Thảo."

"Em nói sai à chị? Phí tiền, phí công. Có mà nuôi báo cô."

Tôi đang buộc dây cho gói xôi của bà cụ hàng xóm.

Tôi buộc xong, đưa cho bà bằng cả hai tay.

"Cháu buộc chặt quá, bà không mở được."

"Cháu xin lỗi bà. Để cháu nới ra."

"Cháu nghe thấy rồi phải không?"

"Cháu không nghe gì đâu bà ạ."

"Cô kia này."

"Bà gọi tôi hả?"

"Chứ còn ai. Cô là gì của nhà cô Hạnh mà cô nói năng thế?"

"Tôi là em chồng cũ nó."

"Ra là em chồng cũ. Thế cô có mua xôi không?"

"Tôi không ăn cái thứ đó."

"Vậy cô đứng đây làm gì cho vướng chỗ người ta bán hàng?"

"Bà này nói chuyện hay nhỉ."

"Tôi ăn xôi con Hạnh bảy năm nay rồi. Nó đắt hàng là vì nó sạch, nó thật. Còn cô, cô đi ngang có mỗi hai phút mà nói được ba câu ác."

"Chị Kim, chị nghe bà ấy nói kìa."

"Thôi Thảo, đi về."

"Chị Kim này, cháu ruột của chị đấy. Chị để em chồng chị nói cháu chị là nuôi báo cô à?"

"Bà nói ít thôi. Chuyện nhà tôi."

"Chuyện nhà bà thì bà đóng cửa nhà bà mà nói. Ra ngã ba nói to thế là chuyện của cả ngõ rồi."

Hai người bỏ đi.

Bà cụ quay sang tôi, thở dài.

"Con mặc kệ cái ngữ ấy. Con nuôi được thằng Minh nên người, sau này khắc biết ai hơn ai."

"Cháu cảm ơn bà. Bà cầm thêm nắm xôi này, cháu biếu bà."

"Bà trả tiền."

"Bà cầm đi. Không phải lúc nào cũng có người nói giúp cháu một câu đâu bà."

Thảo nói đúng một nửa mà cô ta không hề biết.

Có những đêm khuya ngồi một mình bên gánh xôi nguội, chính tôi cũng tự hỏi liệu mình có đang bắt con gánh một giấc mơ quá sức của cả hai mẹ con không.

"Cô Hạnh, cô nghĩ gì mà thừ người ra thế?"

"Em nghĩ dại thôi ông Ba."

"Nghĩ dại gì?"

"Nhỡ nó học cao rồi ra trường không xin được việc. Người ta lại được dịp cười vào mặt em."

"Rồi cô định thế nào? Bắt nó nghỉ học?"

"Không. Em không bắt nó nghỉ."

"Vậy thì thôi, nghĩ làm gì cho mệt."

Cô Thảo, cái người vừa buông lời cay nghiệt kia, thật ra cũng có nỗi khổ riêng.

"Bà biết gì về cô Thảo ấy không bà?"

"Biết chứ. Nó lấy chồng bốn năm rồi mà chưa có con."

"Thế à bà."

"Nhà chồng nó ngày nào cũng ra vào bóng gió. Bà mẹ chồng nó còn ác hơn bà Kim."

"Vậy sao cô ấy lại..."

"Người ta bị đè ở nhà thì ra đường người ta phải đè lại ai đó chứ con. Không thì người ta chết ngạt."

"Bà nói cũng phải."

"Con đừng có thương nó quá đấy. Nó nói con thì con cứ nghe rồi thôi, đừng cất vào bụng."

"Cháu không cất đâu bà."

"Cất là nó nặng lắm. Bà cất cả đời rồi bà biết."

Có lẽ vì mang trong lòng nỗi ấm ức không nói ra được, nên cô Thảo mới hay tìm người khác để trút.

Tôi hiểu, nên tôi không giận cô lâu.

Hôm sau tôi mở nồi xôi ra thì thấy thiếu mất một cân gạo.

"Ông Ba, ông có thấy ai lảng vảng chỗ gánh em tối qua không?"

"Không. Sao cô hỏi thế?"

"Em hụt mất cân gạo nếp."

"Cô cất ở đâu?"

"Em để trong cái bao dưới gầm bàn, che bạt lại."

"Mai cô mang về nhà. Ngoài đường thì ai lấy chả được."

"Vác đi vác về nặng lắm ông."

"Nặng còn hơn mất. Một cân gạo là mấy chục gói xôi đấy cô."

"Vâng. Từ mai em vác về."

Từ hôm ấy, tối nào dọn hàng xong tôi cũng vác thêm cái bao gạo hai chục cân đi bộ về nhà.

Lưng tôi đau thêm một khoản, nhưng con tôi thì không thiếu một khoản nào.

Năm lớp mười hai, Minh được chọn vào đội tuyển thi học sinh giỏi quốc gia môn Vật lý.

Một chiều tháng ba, điện thoại tôi rung trong túi tạp dề.

"Alô, có phải chị Hạnh, mẹ cháu Minh không ạ?"

"Vâng, tôi đây. Cô là ai ạ?"

"Em là cô chủ nhiệm của Minh. Chị ơi, cháu được giải rồi chị."

"Giải gì hả cô?"

"Giải nhì quốc gia môn Lý chị ạ. Nhì toàn quốc."

"Cô nói lại lần nữa đi."

"Giải nhì quốc gia. Trường em mấy năm mới có một em được như thế."

"Ơ..."

"Chị ơi, chị có nghe không ạ?"

"Có, tôi nghe. Cô chờ tôi một tí, cái chảo hành phi của tôi đang trên bếp."

"Vâng, chị cứ làm đi ạ."

"Rồi, tôi đây. Cô nói tiếp đi."

"Với thành tích này cháu được xét tuyển thẳng đại học lớn chị ạ. Mà em nghĩ cháu còn săn được học bổng du học nữa."

"Du học ạ?"

"Vâng. Đi nước ngoài."

"Cô ơi, nhà tôi..."

"Em biết hoàn cảnh nhà chị. Nhưng học bổng toàn phần thì chị không phải lo tiền đâu."

"Vâng. Vâng. Cô cho tôi gửi lời cảm ơn thầy cô."

"Chị cứ tự hào đi chị. Cháu nó xứng đáng."

Tôi cúp máy, đứng bên chảo hành phi đang cháy sém một góc.

Du học.

Hai chữ đó với một người như tôi xa xôi như ánh trăng trên trời.

Tối đó tôi gọi cho con.

"Con có thật sự muốn đi xa đến thế không?"

"Con muốn."

"Mẹ không có tiền cho con đi du học đâu."

"Học bổng toàn phần mẹ ạ. Người ta lo hết, từ học phí đến ăn ở."

"Thật không?"

"Con không xin mẹ một đồng nào đâu. Con tự lo được."

"Con đừng nói dối mẹ."

"Con chưa nói dối mẹ bao giờ."

"Có. Cái tháng con đi dạy kèm ấy."

"..."

"Mẹ biết từ lâu rồi."

"Con xin lỗi mẹ."

"Ăn uống cho đầy đủ. Đừng thức khuya quá."

"Vâng."

"Mẹ cúp máy đây."

Tôi cúp máy rồi mới ngồi thừ ra trên cái ghế nhựa bên gánh xôi, nhìn ra con ngõ tối.

Con tôi sắp đi thật rồi.

Đi xa cái ngõ này, xa gánh xôi này, xa cả những lời cay nghiệt.

Mừng thì mừng thật.

Nhưng có một góc rất nhỏ, cái góc ích kỷ của một người mẹ, lại thấy sợ.

Sợ khi nó đã bay cao, gánh xôi của mẹ nó sẽ trở thành một thứ nó muốn quên đi.

Sáng hôm sau tôi dậy sớm hơn thường lệ, đồ một nồi xôi gấc đỗ xanh thật to.

"Cô nấu nhiều thế bán cho ai?"

"Em không bán ông Ba ạ. Em biếu."

"Biếu ai?"

"Biếu ông, biếu bà cụ đầu ngõ, biếu cô lao công hay mua xôi buổi sớm."

"Có việc gì mà biếu?"

"Chả có việc gì. Em chỉ muốn cảm ơn."

"Cảm ơn cái gì?"

"Cảm ơn vì mười hai năm nay có người vẫn gọi em bằng đúng tên."

Ông Ba cầm gói xôi, im một lúc, rồi đội mũ bảo hiểm lên.

"Cô Hạnh này."

"Dạ."

"Cái ngõ này rồi sẽ phải gọi lại tên cô. Cô cứ chờ đấy mà xem."

"Mẹ ơi, con đỗ rồi. Con đỗ đại học rồi mẹ ạ."

"Con nói to lên, ở đây ồn quá."

"Con thủ khoa mẹ. Thủ khoa toàn trường luôn mẹ."

"Con nói lại xem nào."

"Thủ khoa toàn trường."

"Cô ơi, gói xôi của cháu."

"Vâng, chị chờ em."

"Cô ơi, cháu gọi hai lần rồi ạ."

"Xin lỗi chị, xin lỗi chị. Em gói ngay đây."

Kết quả thi đại học công bố vào một chiều tháng bảy oi bức đến ngột ngạt, giữa dòng công nhân tan ca ở cổng khu công nghiệp.

"Cô gói thiếu hành phi rồi này."

"Ơ, chết. Chị đưa em gói lại."

"Có chuyện gì vui mà cô cứ như người trên mây thế?"

"Con em nó đỗ đại học chị ạ."

"Ôi thế à, chúc mừng cô."

"Nó thủ khoa cơ."

"Thủ khoa á? Con cô à?"

"Vâng. Con em."

"Thế thì cô gói cho tôi thêm hai gói nữa. Mua lấy may."

Tối hôm đó về đến ngõ, tin đã lan đi trước cả bước chân tôi.

"Cô Hạnh! Cô Hạnh ơi!"

"Ông Ba, ông chạy đâu ra thế?"

"Tôi nghe rồi. Cả bến xe ôm nghe rồi. Thằng Minh thủ khoa!"

"Ai bảo ông?"

"Cô giáo nó gọi về trường cấp hai khoe, cô hiệu phó đi chợ khoe tiếp. Đến trưa là cả ngõ biết."

"Ông đừng làm to chuyện."

"Sao lại không làm to. Tôi biết mà, tôi nói có sai đâu. Con cô nó khác người từ hồi còn bé tí."

Nhưng không phải ai trong ngõ cũng như ông Ba.

"Thủ khoa thì thủ khoa, nhưng nghèo rớt mồng tơi thế kia thì lấy tiền đâu ra mà đi Tây với đi Tàu."

"Học bổng mà bà Loan."

"Học bổng gì. Ai cho không ai cái gì bao giờ."

"Người ta bảo trường bên kia lo hết."

"Chắc lại khoác lác cho oai với hàng xóm ấy mà. Tin làm gì."

Tôi nghe hết, vẫn lặng lẽ dọn gánh như mọi hôm.

Đêm ấy về nhà, tôi lôi tờ giấy báo trúng tuyển và thư mời học bổng ra, ngồi dưới ngọn đèn xem đi xem lại.

Mấy dòng tiếng Anh in trang trọng tôi không đọc được.

Nhưng tên con tôi nằm ở giữa, in đậm rõ ràng: Nguyen Duc Minh.

Cái tên tôi đặt cho con trong bệnh viện mười tám năm về trước, lúc trong túi chỉ còn vừa đủ tiền đóng viện phí.

Ba hôm sau, bà Kim đến tận gánh xôi.

"Cô Hạnh."

"Bà Kim."

"Tôi có chuyện muốn nói."

"Bà mua xôi thì em bán. Còn chuyện thì em xin phép."

"Cô đừng có cái giọng ấy với tôi."

"Vâng. Bà nói đi."

"Tôi muốn hai mẹ con cô về nhà nội nhận lại họ hàng."

"Nhận lại?"

"Thằng bé sắp đi du học. Nó phải có gốc gác đàng hoàng, có nơi có chốn. Chứ khai lý lịch mà chỉ có mỗi mẹ thì nghe nó thế nào."

"Nghe nó thế nào ạ?"

"Cô hiểu ý tôi mà."

"Em không hiểu. Bà nói rõ ra đi."

"Thì... người ta hỏi bố cháu đâu, họ nội cháu đâu, cô trả lời sao?"

"Em trả lời là cháu không có. Mười hai năm nay cháu vẫn không có."

"Cô nói thế mà nghe được à."

"Bà Kim, mười hai năm bà đi ngang cái gánh này bao nhiêu lần rồi?"

"Tôi đi chợ chứ tôi có đi qua cô đâu."

"Bà có bao giờ dừng lại hỏi cháu bà một câu chưa?"

"Cô đừng có moi móc chuyện cũ."

"Em không moi móc. Em hỏi thôi."

"Tôi còn định đứng ra lo cho nó một buổi liên hoan tiễn cháu đi. Mời họ hàng, mời hàng xóm. Cô nghĩ xem, thế có hơn không?"

"Hơn cho ai hả bà?"

"Cô này..."

"Hôm em vượt cạn, bà bảo đẻ con so thì lâu, cứ để đấy. Em nằm một mình trong phòng đẻ từ mười giờ tối đến bốn giờ sáng."

"Chuyện mười tám năm rồi."

"Vâng, mười tám năm. Em nhớ đến từng giờ."

"Thế cô có nhận hay không?"

"Bà cho em hỏi một câu."

"Hỏi đi."

"Nếu năm nay nó trượt, nó ở nhà bán xôi với em, bà có sang không?"

"..."

"Bà trả lời đi bà Kim."

"Cô hỏi cái câu vô duyên."

"Vâng. Vậy thì em có câu trả lời rồi."

Bà đứng đó một lúc, tay nắm chặt quai túi, rồi quay đi.

"Bà Kim này."

"Gì?"

"Em chỉ nói với bà một lần thôi, rồi em thôi."

"Cô nói."

"Nếu bà muốn nhận cháu, bà đến gặp nó. Đến gặp một mình, không mang họ hàng, không mang liên hoan, không mang cái gì cả. Nói với nó một câu tử tế thôi cũng được."

"Rồi sao?"

"Rồi thì nó là cháu bà. Em không cản."

"Cô dạy tôi à?"

"Em không dạy bà. Em chỉ muốn sau này bà nhớ rằng em đã bảo bà rồi."

Bà bĩu môi một cái, bỏ đi thẳng.

Cô Thảo thì nghe đâu đã bắt đầu khoe với đồng nghiệp cơ quan.

"Cô Hạnh, cô biết chưa? Cô Thảo em chồng cũ của cô đi khoe khắp cơ quan là cháu tôi thủ khoa đấy."

"Vâng, em nghe rồi."

"Cô không tức à?"

"Em mệt thôi. Không tức."

"Sao lại mệt?"

"Cái mệt nó cũ lắm rồi bác ạ. Giống như cái đau lưng, mười hai năm gánh xôi thì nó có."

"Cô Thảo ấy còn bảo là cô ấy góp tiền cho cháu học suốt mấy năm đấy."

"Bác nghe ai nói?"

"Bà bán rau ngồi cạnh cơ quan cô ấy. Bà ấy kể lại."

"Cô ấy nói thế thật ạ?"

"Nói y như thế. Bảo là nhà tôi lo cho nó từ bé."

"Vâng."

"Cô định để yên à?"

"Em để yên."

"Sao cô hiền thế cô Hạnh."

"Không phải em hiền đâu bác."

"Chứ là gì?"

"Là em nói thì chẳng ai tin. Em nói mãi rồi. Mười hai năm nay em nói cái gì người ta cũng chọn tin cái ngược lại."

"Rồi bao giờ người ta mới tin cô?"

"Đến lúc có người khác nói hộ em."

Hôm sau cả ngõ đã biết chuyện bà Kim đến gánh xôi.

"Cô Hạnh, nghe nói bà thông gia cũ sang tận đây?"

"Vâng, bà ấy có sang."

"Bà ấy nói gì?"

"Bà ấy muốn nhận lại cháu."

"Ơ, thế cô nhận không?"

"Em bảo bà ấy đến gặp thằng Minh."

"Sao cô không từ chối thẳng đi cho xong?"

"Em từ chối thì em là ai mà từ chối hả bác."

"Cô là mẹ nó."

"Em là mẹ nó thật. Nhưng bà ấy là bà nội nó. Cái đó em không xóa được, em cũng không muốn xóa."

"Cô rộng lượng quá đấy."

"Không phải rộng lượng đâu bác."

"Chứ là gì?"

"Là em không muốn sau này con em nó thiếu cái gì mà lỗi tại em."

Bà Loan đứng bên kia đường nghe được, chép miệng một cái rõ to.

"Rồi lại về nhà nội cho mà xem. Có tí danh là quay đầu ngay ấy mà."

"Bà Loan này."

"Gì?"

"Bà nói câu đó lần thứ mấy trong mười hai năm rồi?"

"Cô hỏi tôi à?"

"Em hỏi thật. Bà đếm giúp em."

Bà Loan không trả lời.

Bà kéo cửa cuốn xuống một nửa rồi lại kéo lên, làm như đang bận việc gì lắm.

Minh về nhà chuẩn bị hồ sơ cho chuyến đi.

Bữa cơm chỉ có một đĩa rau muống luộc và một bát trứng đúc.

"Con ăn đi. Sao ngồi im thế?"

"Bà nội đến tìm mẹ à?"

"Ai nói với con?"

"Ông Ba."

"Bà ấy có ý tốt thôi con."

"Bà ấy nói gì với mẹ?"

"Bà ấy muốn nhận lại con."

"Mẹ trả lời sao?"

"Mẹ bảo bà ấy đến gặp con."

"Mẹ."

"Sao con?"

"Ai nuôi con thì con nhận người đó. Con không cần bất cứ cái gốc gác nào ngoài mẹ ra cả."

"Con còn nhỏ, con chưa hiểu hết."

"Con biết hết mẹ ạ. Con nhớ hết mọi chuyện."

"Con nhớ cái gì?"

"Từ hồi con sáu tuổi, con đã nhớ hết rồi."

"Minh..."

"Con nhớ cái đêm mẹ bế con ra khỏi cửa. Mẹ bảo mẹ ngã."

"Con..."

"Mẹ không ngã. Con biết mẹ không ngã."

Cái muôi canh trong tay tôi khựng lại giữa không trung một nhịp, rồi tôi mới đặt được nó xuống mâm.

"Sao con không nói với mẹ bao giờ?"

"Mẹ có nói với con bao giờ đâu."

"Con ăn đi. Trứng nguội hết rồi."

"Mẹ ăn đi. Con gắp cho mẹ."

Hai mẹ con tôi giống nhau ở cái điểm ấy, cứ ôm hết mọi thứ vào trong lòng mà chẳng bao giờ than thở.

"Con đi học rồi, mẹ đừng nhận thêm buổi chiều ở nhà máy nữa nhé."

"Ừ."

"Mẹ bán một buổi sáng thôi."

"Ừ."

"Mẹ nói ừ mà mẹ vẫn làm."

"Con lo cho mẹ thì mẹ cũng phải lo cho con chứ."

Trước ngày con lên đường không lâu, trường đại học tổ chức một buổi lễ vinh danh thủ khoa và trao học bổng.

"Chị Hạnh ơi, hôm đó chị nhất định phải đến dự đấy."

"Tôi đến làm gì hả cô?"

"Chị là mẹ thủ khoa mà. Người ta mời cả phụ huynh, mời cả báo chí địa phương."

"Có báo chí nữa ạ?"

"Vâng. Chị nhớ mặc bộ đồ đẹp nhất vào nhé."

"Tôi làm gì có bộ nào đẹp."

"Chị có áo dài không?"

"Có một bộ. May hồi con gái, cất trong tủ hơn mười năm rồi."

"Thế thì chị mang ra giặt là đi. Đẹp lắm chị ạ."

Tôi lấy bộ áo dài ra, giặt bằng tay thật nhẹ, phơi trong bóng râm cho khỏi bạc màu, rồi ủi đi ủi lại cho thật phẳng.

Mặc thử vào, tôi đứng trước tấm gương cũ nhìn mình một lúc lâu.

Người đàn bà trong gương gầy hơn, đen hơn, mắt nhiều nếp nhăn hơn cái cô gái ngày xưa.

Đêm trước hôm diễn ra buổi lễ, tôi ngồi bên gánh xôi rất lâu.

"Cô Hạnh, mai cô nghỉ bán à?"

"Em chưa biết ông Ba ạ."

"Chưa biết là sao? Con cô lên bục cơ mà."

"Em sợ."

"Sợ cái gì?"

"Sợ người ta hỏi em làm nghề gì."

"Thì cô trả lời cô bán xôi."

"Ông nói dễ."

"Chứ có gì khó đâu?"

"Em sợ nhất là em ngồi đấy, quê mùa, rồi bạn bè thầy cô nó nhìn con em. Nó phải xấu hổ."

"Cô hỏi nó chưa?"

"Chưa."

"Vậy thì đừng có tự quyết định thay nó."

Đêm ấy Minh gọi điện về.

"Mẹ nhớ đến nhé. Con dặn người ta để dành chỗ cho mẹ rồi."

"Mai mẹ bận hàng."

"Mẹ."

"Thật mà, mai mẹ có mối đặt bốn chục gói."

"Mẹ nói dối con."

"..."

"Mẹ mặc áo dài vào cho đẹp mẹ nhé."

"Mẹ mặc áo dài thì trông thế nào?"

"Trông đẹp. Hôm đó mẹ là khách quý của con đấy."

Tôi cúp máy, ngồi thần ra một lúc.

Con tôi gọi tôi là khách quý, trong khi bao năm nay người ta chỉ gọi tôi là cô Xôi, là gái bỏ chồng.

Tôi gấp bộ áo dài lại, đặt lên đầu giường, tắt đèn.

Tôi đã gánh xôi vì cái ngày này suốt bao nhiêu năm, chẳng lẽ giờ lại vì sợ mà không dám đến.

Tôi đâu có ngờ, cái người sẽ mở miệng trước tôi ở hội trường ngày mai, lại chính là cô Thảo.

"Chị ơi, chị là phụ huynh em nào ạ?"

"Tôi... tôi là mẹ cháu Minh."

"Minh nào ạ? Ở đây có mấy em tên Minh."

"Nguyễn Đức Minh."

"À, thủ khoa. Vậy chị mời lên hàng ghế trên ạ."

"Thôi, tôi ngồi đây được rồi."

"Chị lên trên cho tiện chụp ảnh chị ơi."

"Tôi ngồi đây. Cảm ơn cháu."

Hội trường rộng thênh thang, đèn chùm sáng trưng từ trên trần cao.

Tôi chọn một chỗ nép ở hàng ghế gần cuối, hai bàn tay khép lại đặt trên vạt áo dài đã ố màu, giấu đi những đầu ngón sạm nghệ.

"Chị ơi, chị cho em hỏi con chị học khoa nào?"

"Cháu học kỹ thuật chị ạ."

"Nhà chị ở đâu?"

"Em ở dưới thị trấn."

"Anh nhà làm gì?"

"Em không có anh nhà."

"Ơ, em xin lỗi chị."

"Không sao đâu chị."

Tôi nhận ra vài gương mặt quen ở hàng ghế phía trên.

Bà Kim và cô Thảo, ăn vận sang trọng, trang điểm cẩn thận.

"Chào chị, chị là người nhà em nào ạ?"

"Chúng tôi là người nhà cháu Minh, thủ khoa ấy."

"Ôi, thế mời hai chị lên hàng trên."

"Cảm ơn cô."

Cô Thảo ngồi xuống, quay sang bà phụ huynh bên cạnh.

"Cháu tôi đấy. Nhà tôi lo cho nó ăn học từ bé."

"Ôi, chị nuôi cháu à?"

"Vâng. Bố mẹ nó chia tay từ hồi nó sáu tuổi. Nhà tôi lo cho nó hết."

"Vất vả cho chị nhỉ."

"Vất chứ. Nhưng bù lại nó học giỏi. Nhà tôi có gen học giỏi, chị ạ."

"Chị nói khẽ thôi Thảo."

"Sao lại khẽ. Người ta hỏi thì em trả lời."

Tôi ngồi cách đó bốn hàng ghế.

Tôi nghe rõ từng chữ.

Tôi cúi xuống, đan hai bàn tay vào nhau chặt hơn một chút.

"Kính thưa quý vị đại biểu, kính thưa quý phụ huynh."

Buổi lễ bắt đầu đúng giờ.

Thầy hiệu trưởng đọc diễn văn, rồi lần lượt xướng tên các em đạt thành tích xuất sắc.

"Xin trân trọng vinh danh em Nguyễn Đức Minh, thủ khoa toàn trường, đạt học bổng toàn phần du học."

Cả hội trường vỗ tay.

Minh bước lên bục trong chiếc áo sơ mi trắng tôi đã ủi cho tối hôm qua.

"Đấy, cháu tôi đấy. Chị quay hộ em cái."

"Chị Thảo, chị ngồi xuống đi."

"Em quay tí đã."

"Mời em thủ khoa nói vài lời cảm nghĩ với hội trường."

Người ta đưa micro tận tay cho Minh.

Nó cầm micro, khẽ hắng giọng, rồi đưa mắt chậm rãi nhìn khắp một lượt cả hội trường.

Ánh mắt nó lướt qua những hàng ghế đầu sang trọng, nhưng không dừng lại ở đó.

Nó nhìn tìm xuống phía dưới, hàng này sang hàng khác, rồi dừng lại đúng chỗ tôi đang ngồi thu mình.

"Xin phép thầy cô cho em không nói về thành tích của mình."

"Em cứ nói tự nhiên."

"Em muốn dùng vài phút quý báu này để cảm ơn một người. Người quan trọng nhất trong cuộc đời em. Đó là mẹ của em."

Tôi cúi gằm mặt xuống, nhìn chằm chằm vào hai bàn tay đang đan vào nhau trên vạt áo.

"Mẹ em bán xôi ở vỉa hè. Suốt mười hai năm nay, không có một ngày nào mẹ em không dậy từ bốn giờ sáng để nhóm bếp."

Ở hàng ghế trên, có tiếng một chiếc điện thoại chạm xuống đùi.

"Ban nãy, ngay trong hội trường này, có người nói với người bên cạnh rằng nhà họ đã lo cho em ăn học từ bé."

Cả hội trường im phăng phắc.

"Em xin phép nói cho rõ. Mười hai năm qua, không có ai lo cho em ngoài mẹ em."

"Cháu nó..."

"Chị Thảo, chị ngồi im."

"Có người từng bảo, con nhà bán xôi thì có học cao đến mấy rồi cũng về bán xôi." Minh nói chậm rãi, từng chữ một, không hề vấp váp. "Có người từng bảo mẹ em, rằng gái đã bỏ chồng thì làm sao dạy con nên người cho được."

Tôi nghe rõ cả tiếng chiếc quạt trần quay đều đâu đó phía trên đầu, và tiếng một chiếc ghế khẽ cọt kẹt.

"Hôm nay em đứng ở đây, xin được nói với chính những người đã từng nói ra những câu ấy." Nó dừng lại một nhịp, hít một hơi.

"Chính cái gánh xôi vỉa hè đó đã nuôi em khôn lớn nên người. Chính người đàn bà bán xôi đó đã dạy cho em biết thế nào là tử tế, thế nào là tự trọng, mà không cần đến một quyển sách nào."

"..."

"Em tự hào là con của mẹ em. Mẹ em tên là Hạnh."

Nó không hề nói to hơn, không gằn giọng, không lên gân.

Nhưng từng chữ một cứ rơi xuống hội trường, rành rọt và chắc nịch.

Nói xong, nó đặt micro xuống bục, bước xuống các bậc thang, đi thẳng về phía cuối hội trường, giữa hai hàng ghế, đi về phía tôi.

"Mẹ."

"Con lên trên kia đi. Người ta đang đợi con."

"Mẹ, mẹ lên trên kia với con."

"Mẹ ngồi đây được rồi."

"Mẹ đưa tay đây."

"Con đừng."

"Mẹ giấu tay mãi rồi. Hôm nay thôi nhé."

Nó kéo bàn tay sạm màu nghệ mà tôi đang giấu trong vạt áo ra, nắm chặt trong tay mình, rồi đỡ khuỷu tay tôi dìu tôi đứng dậy.

Cả hội trường bắt đầu vỗ tay.

Tiếng vỗ tay ban đầu còn thưa, rồi to dần, rào rào như một cơn mưa lớn, cứ thế mà kéo dài mãi không dứt.

Đi ngang qua hàng ghế đầu, tôi lướt qua chỗ bà Kim và cô Thảo.

"Cô Hạnh..."

"Vâng."

"Tôi..."

"Bà không phải nói gì đâu."

"Cô nghe tôi nói một câu."

"Hôm trước em đã bảo bà rồi mà. Em bảo bà đến gặp nó."

"..."

"Bà không đến."

Bà Kim cụp mắt xuống.

Cô Thảo bấu chặt hai tay vào chiếc túi xách trên đùi, không ngẩng lên.

Tôi chỉ khẽ gật đầu chào họ một cái, như chào hai người quen bình thường tình cờ gặp lại, rồi tiếp tục đi.

Tôi không thấy mình hả hê.

Thật lòng, trong khoảnh khắc ấy, tôi chỉ thấy nhẹ.

Nhẹ như thể vừa đặt được cái gánh nặng suốt mười hai năm trời xuống mặt đất, lần đầu tiên được thẳng lưng.

"Chị ơi, cho em xin một kiểu ảnh hai mẹ con với ạ."

"Tôi chụp không đẹp đâu cháu."

"Chị cứ đứng cạnh em Minh, nhìn về phía em ạ."

"Mẹ nhìn máy ảnh đi mẹ."

Tấm ảnh ấy, cùng câu chuyện của Minh, được đăng lên báo mạng ngay chiều hôm đó.

Tiêu đề tòa soạn đặt là "Gánh xôi vỉa hè nuôi thủ khoa du học".

"Cô Xôi ơi, cô có phải cô Xôi thủ khoa trên mạng không ạ?"

"Cháu hỏi ai cơ?"

"Cô ạ. Cháu đi ba cây số đến đây để ăn thử."

"Cháu ăn xôi gì?"

"Cô cho cháu gói xôi gấc đỗ xanh, giống trong bài báo."

"Ba nghìn hay năm nghìn cháu?"

"Cô cho cháu năm nghìn. Mà cô cho cháu quay một đoạn được không ạ?"

"Quay làm gì hả cháu."

"Để cháu khoe với mẹ cháu ạ."

Cái ngõ cũng khác đi.

Người đến đông, xe máy dựng kín cả góc ngã ba.

"Cô Xôi, hôm nay mấy giờ cô hết hàng?"

"Chín giờ em hết rồi chị ạ."

"Mọi hôm cô bán đến trưa cơ mà."

"Mọi hôm em nấu ba chục cân. Giờ em nấu sáu chục vẫn hết."

"Sao cô không tăng giá?"

"Tăng làm gì hả chị."

"Người ta đến đông thế cơ mà."

"Người ta đến đông thì em bán được nhiều. Còn ông Ba với mấy bác xe ôm ăn xôi em mười hai năm nay, giờ em tăng giá thì mấy bác ấy ăn ở đâu."

"Cô này lạ."

"Không lạ đâu chị. Lúc em ế, mấy bác ấy vẫn mua."

Rồi một hôm có người đàn ông ăn mặc lịch sự đứng chờ tôi bán hết hàng.

"Chị Hạnh, tôi làm chuỗi quán ăn. Tôi muốn hợp tác với chị."

"Hợp tác gì hả anh?"

"Mở một cửa hàng xôi đàng hoàng. Có thương hiệu, có tên tuổi."

"Tôi có mỗi cái nồi với cái bếp than."

"Chị có cái người ta không mua được. Chị có công thức và chị có câu chuyện."

"Anh cho tôi nghĩ mấy hôm."

Tôi đắn đo mãi mấy đêm, cuối cùng nhận lời, nhưng đặt một điều kiện duy nhất.

"Tên cửa hàng phải có chữ cô Hạnh trong đó."

"Sao lại phải thế chị?"

"Vì đó là tên thật của tôi. Mười hai năm ở cái ngõ này, chẳng mấy ai buồn gọi đến."

Bà Loan tạp hóa vẫn kéo cửa cuốn loảng xoảng mỗi sáng.

Nhưng bà không còn chép miệng nữa.

"Cô Hạnh."

"Bà Loan."

"Cho tôi bốn gói xôi vò."

"Bà mua nhiều thế."

"Tôi gửi về quê cho mấy đứa cháu. Chúng nó xem trên mạng, đòi ăn xôi cô Hạnh."

"Bà nói chúng nó là cứ về đây bà cháu ăn, cháu không lấy tiền."

"Cô này."

"Vâng?"

"Cái hôm tôi đứng bên kia đường tôi nói cô..."

"Bà lấy thêm hành phi không?"

"Cô nghe tôi nói hết đã."

"Bốn gói, em rắc thêm hành phi cho bà. Không hơn không kém, giống mọi khách."

Bà cầm gói xôi, đứng thêm một lúc rồi mới về.

Còn bà Kim, ít lâu sau buổi lễ, một chiều bà đi ngang qua gánh xôi.

Lần này bà dừng lại.

"Cho tôi một gói xôi gấc."

"Vâng, bà chờ em."

"Cô bán được không?"

"Được bà ạ."

"Thằng bé đi chưa?"

"Tuần sau nó bay."

"Nó..."

"Bà nói gì ạ?"

"Nó có nhắc gì đến tôi không?"

"Không bà ạ."

"..."

"Nhưng nếu bà muốn gặp nó, tuần này nó còn ở nhà."

"Cô nói thật đấy à?"

"Em nói thật. Em chưa bao giờ cấm bà gặp cháu bà."

"Cảm ơn cô."

Bà cầm gói xôi, ngập ngừng, rồi quay đi.

Có những lời xin lỗi người ta không nói thẳng ra được, mà gửi vào trong một gói xôi mua vội.

Tôi hiểu, và với tôi thế là đủ.

Bà Kim có đến, vào chiều thứ năm.

Bà đứng ở cửa, không vào nhà.

"Bà nội."

"Cháu đi mạnh khỏe."

"Cháu cảm ơn bà."

"Bà không có gì cho cháu."

"Bà đến là được rồi ạ."

Bà ở đó chừng năm phút rồi về.

Tôi đứng trong bếp, không ra.

"Mẹ nghe hết à?"

"Mẹ nghe."

"Con nói thế có được không mẹ?"

"Được. Con nói vừa đủ."

Cô Thảo thì tôi không gặp lại.

Nghe đâu ít lâu sau cô sinh được một bé gái, nhà chồng thôi không còn bóng gió.

Tôi mừng cho cô, thật lòng.

Đàn bà với nhau, ai cũng có phần đời khốn khó của mình.

Ngày tiễn Minh ra sân bay, nó ôm tôi thật lâu trước cửa khu kiểm tra an ninh.

"Mẹ giữ gìn sức khỏe. Đừng dậy sớm quá kẻo đau lưng."

"Ừ."

"Đừng đứng bên bếp than lâu quá kẻo hại phổi."

"Ừ."

"Mẹ lại ừ mà mẹ vẫn làm."

"Con đi đi, người ta gọi kìa."

"Con đi rồi con sẽ về. Con về ăn xôi gấc đỗ xanh của mẹ."

"Ừ. Mẹ để phần."

Tôi gật đầu, khẽ đẩy vai nó về phía cánh cửa.

Tôi không khóc trước mặt con.

Tôi đứng nhìn theo cho đến khi bóng nó khuất hẳn, rồi mới quay đi, tìm một hàng ghế ở sảnh sân bay ngồi xuống, lặng lẽ thật lâu.

Bốn giờ sáng hôm sau, tôi vẫn dậy nhóm bếp như đã làm suốt mười hai năm nay.

Có khác chăng, là trên bức tường bếp ám khói, tôi đã treo thêm một chiếc khung ảnh hai mẹ con đứng bên nhau trên cái bục hôm ấy.

"Cô Hạnh ơi, cô có bí quyết gì mà nuôi được đứa con thành thủ khoa thế?"

"Tôi làm gì có bí quyết nào đâu chị."

"Cô cứ giấu."

"Tôi chưa từng đi học cao. Chưa từng đọc một cuốn sách dạy con nào."

"Thế thì cô dạy nó thế nào?"

"Tôi có dạy được gì đâu. Tôi chỉ dậy sớm."

"Chỉ thế thôi?"

"Chỉ thế thôi. Chị ăn xôi gì để tôi gói?"

Tôi chỉ biết một điều, rằng có những thứ bị người đời khinh rẻ, chê bai, lại chính là thứ âm thầm nuôi lớn một con người tử tế.

Như một gánh xôi vỉa hè lúc bốn giờ sáng.

Tôi không đòi ai phải xin lỗi tôi.

Tôi chỉ thôi không giấu tay mình đi nữa.