Tôi mất việc, ở nhà chăm con cho vợ đi làm, bị cả nhà vợ gọi là 'thằng đàn ông ăn bám'
Người Đàn Ông Ở Nhà
"Trời đất ơi, đàn ông đàn ang gì mà chui vô bếp, đeo tạp dề y như đàn bà."
"Dạ, con nấu bữa tối cho hai cháu ạ."
"Con Thảo nó số khổ. Lấy phải ông chồng để vợ đi cày nuôi."
"Dạ…"
"Cậu nghe cho rõ đây. Thời buổi này mà còn có thằng đàn ông núp váy vợ."
Người nói câu đó là mẹ vợ tôi.
Tôi đứng chết trân giữa bếp, cái muôi còn trên tay, con bé ba tuổi bám chân tôi ngước lên nhìn.
"Bà ngoại nói gì bố?"
"Bà ngoại nói chuyện người lớn con."
"Bà ngoại nói bố mặc đồ đàn bà."
"Con ra ngoài chơi đi."
Tôi tên Dũng, ba mươi tám tuổi, kỹ sư cơ điện lạnh.
Chuyện bắt đầu từ một buổi chiều tháng Tư, khi công ty tôi làm tám năm gọi ba mươi người vào phòng họp lớn.
"Anh Dũng, mời anh ký vào đây."
"Đây là gì ạ?"
"Thoả thuận chấm dứt hợp đồng."
"Lý do gì ạ?"
"Tái cơ cấu."
"Tôi làm ở đây tám năm."
"Chúng tôi biết. Nên trợ cấp của anh cao hơn mặt bằng chung."
"Còn dự án lạnh trung tâm bên khu công nghiệp?"
"Bên đó có nhân sự khác tiếp quản."
"Ai tiếp quản?"
"Anh cứ ký đi anh Dũng. Chỗ này không phải chỗ hỏi chuyện đó."
Tôi ký.
Rồi tôi ôm cái thùng carton đựng mấy món đồ cá nhân đi ra, giữa nắng tháng Tư mà lưng lạnh toát.
Chiều đó tôi không dám về nhà ngay.
Tôi ngồi quán cà phê vỉa hè gần công ty hai tiếng, tập dượt trong đầu cách nói với vợ.
"Anh về sớm thế?"
"Ừ."
"Có chuyện gì à?"
"Công ty cắt giảm."
"Cắt ai?"
"Ba mươi người."
"Có anh không?"
"Có."
Thảo im một lúc.
Rồi cô ấy đặt tay lên tay tôi.
"Không sao anh. Người ta cắt giảm chứ đâu phải anh kém."
"Anh xin lỗi em."
"Xin lỗi gì. Anh nghỉ ngơi ít bữa rồi tìm chỗ mới. Nhà mình còn em lo được."
Lúc đó tôi thương vợ tôi vô cùng.
Nhưng thị trường năm đó khó.
"Anh gọi bên khu công nghiệp chưa?"
"Gọi rồi."
"Sao?"
"Họ chê anh lớn tuổi."
"Ba mươi tám mà lớn tuổi gì."
"Họ tuyển hai chín trở xuống."
"Còn bên xưởng dưới thị trấn?"
"Bên đó lương mười hai."
"Mười hai thì trừ tiền xăng tiền ăn…"
"Còn tám."
Một tháng.
Hai tháng.
Ba tháng.
Tiền trợ cấp cạn dần.
Một tối, sau khi hai đứa nhỏ ngủ, Thảo ngồi xuống mép giường.
"Anh à."
"Ừ."
"Em tính cái này, anh đừng giận."
"Em nói đi."
"Hay là trong lúc chưa có việc, anh ở nhà lo cho hai đứa nhỏ."
"Cho cô giúp việc nghỉ à?"
"Vâng. Đỡ được sáu triệu một tháng."
"Rồi anh?"
"Anh vừa trông con vừa tìm việc cũng được mà. Em đi làm, thu nhập em đủ xoay xở."
Tôi im khá lâu.
"Anh giận à?"
"Không."
"Anh nói thật đi."
"Anh không giận." Tôi nói. "Anh chỉ đang tính xem sáng mai đưa thằng Bin đi học lúc mấy giờ."
Thảo bật cười, rồi cô ấy khóc.
Những ngày đầu tôi vụng về đến buồn cười.
"Bố ơi cơm khê."
"Ừ, bố biết rồi."
"Khê là gì hả bố?"
"Là bố quên tắt bếp."
"Mẹ không bao giờ quên."
"Ừ. Mẹ giỏi hơn bố."
Con bé thì tôi tết tóc cho nó, nó khóc ré.
"Đau con!"
"Bố xin lỗi."
"Bố tết xấu."
"Ừ, bố tết xấu."
"Mai bố tết đẹp hơn nha bố."
"Ừ."
Ba tháng sau, tôi tết được kiểu hai bím.
Sáu tháng sau, tôi tết được kiểu đuôi cá.
Tôi dậy từ năm rưỡi.
Nấu bữa sáng, soạn cặp cho thằng Bin, cho con bé ăn, đưa hai đứa đi học.
Về dọn nhà, giặt giũ, đi chợ, nấu cơm trưa cơm chiều.
Chiều đón con, kèm thằng lớn học bài, tắm cho hai đứa.
Tối vợ về đã có cơm nóng.
"Anh."
"Ừ."
"Nhà cửa sạch hơn hồi thuê người."
"Anh có thời gian mà."
"Thằng Bin nó lên hạng ba lớp."
"Ừ, tối nào bố con anh cũng ngồi một tiếng."
"Em đi làm mà nhẹ cả người."
"Thế là được rồi."
Nhưng tôi vẫn rải hồ sơ.
Ngày nào cũng rải.
"Anh gửi mấy chỗ rồi?"
"Từ đầu năm tới giờ là bốn mươi mốt."
"Bốn mươi mốt!"
"Ừ."
"Người ta trả lời mấy chỗ?"
"Bảy."
"Bảy trên bốn mươi mốt?"
"Ừ."
"Rồi phỏng vấn mấy chỗ?"
"Ba."
"Sao anh không kể em?"
"Kể làm gì." Tôi nói. "Kể xong em lại thức đêm."
"Anh cứ giấu em kiểu đó."
"Anh không giấu. Anh đợi tới lúc có tin vui thì anh kể."
"Nhỡ không có tin vui thì sao?"
"Thì em khỏi phải nghe."
Tôi bắt đầu nghĩ, thôi thì trong lúc khó khăn, mỗi người một việc, chẳng có gì phải xấu hổ.
Nhưng tôi quên mất một điều.
Người trong nhà có thể hiểu nhau.
Còn miệng lưỡi người ngoài thì không.
Người đầu tiên nói ra là mẹ vợ tôi, ở gian bếp, cái hôm tôi đã kể ở đầu.
"Cậu liệu mà kiếm việc." Bà ngồi phịch xuống ghế. "Chứ cứ đà này người ta cười cho thối mũi, mà con Thảo nó cũng chán."
"Dạ con vẫn đang rải hồ sơ ạ."
"Rải bao lâu rồi?"
"Bốn tháng ạ."
"Bốn tháng!" Bà vỗ đùi. "Người ta thất nghiệp bốn tháng là người ta đi phụ hồ rồi cậu ơi."
"Con có nhận sửa máy tính cho hàng xóm ạ."
"Được bao nhiêu?"
"Cũng được vài trăm một tháng bác ạ."
"Vài trăm." Bà cười. "Con Thảo nó kiếm một ngày bằng cậu kiếm một tháng đấy."
Tối đó tôi không kể với Thảo.
Cái thùng carton tôi mang từ công ty về, tôi để trên nóc tủ quần áo.
Trong đó có một cái ổ cứng rời, một xấp bản vẽ khổ A3 gấp tư, và một cái phong bì đựng giấy tờ.
Thảo có lần hỏi.
"Cái thùng này vứt đi được chưa anh?"
"Chưa."
"Trong đó có gì?"
"Đồ cũ."
"Đồ cũ thì vứt."
"Để anh xem lại đã."
"Xem cả năm rồi anh."
"Ừ."
"Anh giữ làm gì cho bụi."
"Anh không biết." Tôi nói. "Có mấy thứ mình chưa vứt được vì mình chưa biết nó còn dùng vào việc gì."
"Nghe như anh nói về anh ấy."
"Có thể."
Tôi để đó gần một năm, không mở ra lần nào.
Những Viên Thuốc Đắng
"Chú Dũng sướng nhé. Ở nhà phe phẩy, vợ nuôi. Anh thèm cái số đó mà không được."
"Dạ anh cứ đùa."
"Đùa gì. Anh nói thật đấy chứ."
Anh rể tôi vỗ vai tôi giữa mâm cỗ, cười lớn.
Cả bàn cười theo.
Anh ấy tên Bình, chồng chị vợ tôi, chủ một xưởng cơ khí ngoài ngoại ô.
Trong nhà vợ, anh Bình là người "làm ăn khấm khá".
"Chú Dũng này." Bà dì ngồi đối diện gắp một miếng thịt. "Dì hỏi thật nhé."
"Dạ dì hỏi."
"Ở nhà cả ngày, chú làm gì cho hết ngày?"
"Dạ con nấu ăn, đưa đón hai cháu, dọn nhà."
"Dọn nhà thì mấy tiếng?"
"Cũng cả ngày dì ạ."
"Cả ngày?" Bà dì cười. "Dì ngày xưa bốn đứa con, dì vẫn ra chợ ngồi từ ba giờ sáng."
"Dạ, dì giỏi ạ."
"Không phải dì giỏi. Là dì phải sống."
"Dạ."
"Dì nói thật nhé. Đàn ông thất nghiệp lâu ngày là hỏng. Ở nhà quen rồi, sau này có việc cũng lười đi làm."
"Đúng đấy." Có người phụ hoạ. "Rồi ăn bám cả đời cho coi."
Họ nói ngay trước mặt tôi, như thể tôi không có ở đó.
Vợ tôi ngồi cách tôi ba người, cúi mặt xuống bát.
"Mẹ." Thảo lên tiếng. "Mẹ với dì nói vừa thôi."
"Mẹ nói sai chỗ nào?"
"Chồng con lo cho gia đình theo cách khác."
"Cách khác là cách nào?" Mẹ vợ tôi đặt đũa xuống. "Cách khác là ngửa tay lấy tiền vợ à?"
"Mẹ!"
"Được rồi được rồi." Anh Bình xua tay. "Ăn cỗ mà. Chuyện nhà ai nhà nấy lo."
Rồi anh quay sang tôi, hạ giọng, nhưng vẫn đủ để cả bàn nghe.
"Chú Dũng, anh nói riêng chú câu này."
"Dạ."
"Chú có nghề trong tay mà. Kỹ sư gì đó phải không."
"Dạ cơ điện lạnh."
"Ừ. Sao chú không ra ngoài mà làm."
"Con đang tìm ạ."
"Tìm cái gì mà tìm cả năm." Anh cười. "Hay chú sang xưởng anh, anh cho chú chân bảo trì. Tháng chín triệu, ăn ở tại xưởng."
"Dạ con còn hai cháu nhỏ."
"Thì gửi bà ngoại."
"Dạ để con tính ạ."
"Tính thì tính nhanh nhé. Anh chỉ giữ chỗ cho chú tháng này thôi."
Anh ấy nói câu đó bằng giọng của người ban ơn.
Tôi cảm ơn anh, và tôi không nhận.
Ngồi ở mâm đó, có một chuyện tôi nghe được nhưng không ai để ý.
"Anh Bình dạo này thế nào?" Ông chú hỏi.
"Cũng thường thôi chú."
"Nghe nói xưởng anh nhận đơn của bên khu công nghiệp?"
"Vâng, có nhận."
"To không?"
"To." Anh Bình rót rượu. "Nhưng mà mệt."
"Mệt gì?"
"Bên đó nó đòi hồ sơ kỹ thuật đủ thứ. Rồi kiểm định. Rồi nghiệm thu."
"Anh có người làm hồ sơ không?"
"Có thuê một ông. Mà ông đó chán lắm."
Tôi ngồi đó, ăn hết bát cơm, không nói gì.
Hôm ấy về, trên xe, Thảo không nói câu nào cho tới ngã tư thứ ba.
"Anh."
"Ừ."
"Anh có giận em không?"
"Vì sao anh phải giận em?"
"Vì em không bênh anh tới cùng."
"Em có bênh."
"Em bênh được hai câu."
"Hai câu là nhiều rồi."
"Anh nói mỉa em đấy à?"
"Không." Tôi nói. "Anh nói thật. Trong cái mâm đó không ai bênh anh cả. Em bênh hai câu là em một mình."
Thảo im.
"Anh Bình mời anh chân bảo trì kìa."
"Anh nghe rồi."
"Anh tính sao?"
"Anh không nhận."
"Vì sao?"
"Vì ăn ở tại xưởng thì ai đưa thằng Bin đi học."
"Mẹ em trông được."
"Mẹ em bảy mươi tư tuổi."
"Thì thuê người."
"Thuê người thì hết sáu triệu. Anh làm chín triệu, còn ba." Tôi nói. "Ba triệu để đổi lấy việc con anh không có bố mỗi ngày."
"Anh nói cứ như là em ép anh."
"Anh không nói em ép."
"Vậy anh nói cái gì?"
"Anh nói là anh đã tính rồi." Tôi nói. "Chỉ là không ai hỏi anh đã tính chưa."
Thảo quay mặt ra cửa xe, và tới tận nhà cô ấy không nói gì nữa.
Ở công ty, đồng nghiệp Thảo cũng biết chuyện.
"Chồng Thảo ở nhà nội trợ à?"
"Vâng, tạm thời."
"Đàn ông vậy chán nhỉ."
"Thảo giỏi thật, một mình gánh cả nhà."
Những lời tưởng khen mà như kim châm.
Thảo đi làm về, mặt ngày càng nặng.
Rồi cãi vã bắt đầu.
Một tối, con bé làm đổ ly sữa ra sàn tôi vừa lau.
Thảo về, thấy vệt sữa.
"Anh ở nhà cả ngày mà nhà cửa cũng không xong."
"Con bé nó vừa làm đổ."
"Anh làm được cái gì?"
Tôi đặt cái khăn lau xuống.
"Em nói lại câu đó xem."
"Em mệt lắm anh ạ."
"Em mệt thì em nói mệt. Đừng nói câu đó với anh."
"Anh biết ngoài kia người ta nói gì về em không?"
"Nói gì?"
"Người ta bảo em nuôi báo cô một thằng đàn ông." Thảo cao giọng. "Em nhục lắm anh biết không!"
Cái từ đó, thốt ra từ miệng vợ tôi, làm tôi lặng người.
"Ai nói?"
"Ai cũng nói."
"Anh hỏi ai nói."
"Chị Hạnh phòng em. Mẹ em. Cả anh Bình."
"Anh Bình nói gì?"
"Anh ấy bảo mẹ là… là để lâu quá thì hỏng người."
Tôi ngồi xuống ghế.
"Thảo."
"Gì."
"Em có nghĩ thế không?"
Cô ấy không trả lời.
Cái khoảng im đó dài hơn cả câu chửi.
"Em đi tắm." Thảo nói, rồi cô ấy đi vào nhà tắm.
Đêm đó tôi nằm quay lưng với vợ, mắt mở trân trân.
Nhưng viên đắng nhất thì tới hai tuần sau, ở cổng trường thằng Bin.
"Chú là bố cháu Bin phải không?"
"Vâng, chào chị."
"Chị là hội trưởng hội phụ huynh lớp."
"Vâng ạ."
"Chị nói cái này chú đừng buồn nhé."
"Chị cứ nói."
"Tuần sau lớp có buổi ngoại khoá, cần mấy phụ huynh đi kèm."
"Vâng, em đăng ký được ạ."
"Ừ thì… chị định nói là bên chị cần mấy anh đi cùng cho có đàn ông."
"Em là đàn ông ạ."
"Chị biết." Chị ấy cười. "Ý chị là mấy anh đi làm ấy. Đi làm thì các anh biết cách nói chuyện với bên khu du lịch, biết trả giá, biết…"
"Biết cái gì ạ?"
"Chú đừng để bụng nhé."
"Em không để bụng. Em hỏi thật."
"Thì… chú ở nhà cả năm nay, mấy phụ huynh khác họ cũng biết. Có mẹ trong nhóm chat còn hỏi chị là nhà cháu Bin có chuyện gì không."
"Nhà em không có chuyện gì ạ."
"Chị biết rồi. Chị chỉ nói lại thôi."
Thằng Bin đứng cạnh tôi từ nãy, tay nắm quai cặp.
Về tới nhà nó mới hỏi.
"Bố ơi."
"Gì con?"
"Cô ấy nói bố ở nhà là sao?"
"Là bố không đi làm công ty."
"Bố có làm việc mà."
"Ừ, bố có."
"Sao cô ấy nói như là bố không làm gì?"
Tôi không trả lời được câu đó.
"Bố ơi."
"Ừ."
"Buổi ngoại khoá bố đi với con nhé?"
"Bố… để bố xem."
"Bố đừng đi." Nó nói. "Con nói thật. Bố đừng đi."
Nó nói xong thì chạy tọt vào phòng.
Tôi đứng giữa nhà, tay còn cầm cái cặp của nó.
Đó là lần duy nhất trong cả năm đó tôi vào nhà tắm, mở vòi nước thật to.
Tuần sau, mẹ vợ tôi lên chơi, mang theo một cái phong bì.
"Cầm lấy."
"Dạ cái gì đây bác?"
"Tiền."
"Con không lấy đâu bác."
"Cầm đi. Hai triệu. Tiêu vặt."
"Bác cất đi ạ."
"Cậu sĩ diện với tôi làm gì." Bà đẩy cái phong bì tới. "Đàn ông trong túi không có đồng nào thì nói ai nghe. Cậu cầm mà mua bao thuốc, uống cốc cà phê với người ta."
"Con không hút thuốc bác ạ."
"Thì mua cái gì cũng được."
"Con thật sự không lấy."
"Cậu chê ít à?"
"Không phải ạ."
"Vậy cậu chê tôi?"
"Con không chê ai cả." Tôi nói. "Con chỉ không muốn con con nó nhìn thấy bố nó nhận tiền tiêu vặt của bà ngoại."
Bà đứng dậy, cất phong bì vào túi.
"Ừ. Cậu có lòng tự trọng nhỉ."
"Dạ."
"Lòng tự trọng thì tốt." Bà đi ra cửa. "Nhưng nó không nấu được cơm cho ai đâu cậu ạ."
Ra tới cổng, bà quay lại.
"Cậu Dũng."
"Dạ."
"Tôi hỏi cậu câu cuối."
"Bác hỏi ạ."
"Cậu định ở nhà tới bao giờ?"
"Con không biết ạ."
"Không biết là sao?"
"Là con làm tới lúc nào hai đứa nó tự đi học được thì thôi ạ."
"Thằng Bin lớp Hai. Con bé bốn tuổi." Bà tính. "Là còn mười năm nữa."
"Vâng."
"Mười năm cậu ngồi trong bếp?"
"Con có ngồi không đâu bác."
"Cậu làm gì?"
"Con vẫn làm nghề của con ạ. Chỉ là con làm ít."
"Nghề gì mà làm được trong bếp?"
Tôi không trả lời câu đó.
Tôi chỉ nói:
"Bác về cẩn thận ạ."
Bà nhìn tôi thêm một cái, rồi bà đi.
Sáng hôm sau tôi vẫn dậy từ năm rưỡi.
Nhưng có gì đó trong tôi đã khác.
Tôi bắt đầu nhận việc thật.
Sửa máy tính, lắp mạng, đi thay board điều hoà cho hàng xóm quanh khu.
Ai kêu gì làm nấy.
Tôi làm vào lúc con đi học, và tôi giấu Thảo.
Có một tối, sau khi hai đứa nhỏ ngủ, tôi lấy cái thùng carton trên nóc tủ xuống.
Tôi mở ra.
Xấp bản vẽ A3 vẫn còn nguyên nếp gấp.
Cái phong bì giấy tờ tôi cầm lên, xem lại một lượt, rồi bỏ vào lại.
Tôi đóng thùng, để lên nóc tủ.
Ba tuần sau, một buổi trưa, điện thoại tôi reo.
Số lạ.
"Anh là chồng chị Thảo phải không?"
"Vâng."
"Anh tới bệnh viện gấp. Chị Thảo vừa ngất xỉu ngay trong cuộc họp."
Cái Xưởng Của Anh Rể
"Bác sĩ nói vợ tôi sao ạ?"
"Chị nhà kiệt sức, tụt huyết áp, thiếu máu, dạ dày xuất huyết nhẹ."
"Vì sao ạ?"
"Làm việc quá sức trong thời gian dài, ăn uống thất thường, stress."
"Có nguy hiểm không bác sĩ?"
"Lần này thì chưa. Nhưng anh phải để chị ấy giảm tải."
"Giảm thế nào ạ?"
"Cái đó anh về nhà bàn với gia đình. Tôi chỉ nói được về mặt y tế."
Thảo tỉnh vào chiều tối.
Cô ấy mở mắt, nhìn trần nhà một lúc mới nhớ ra.
"Hai đứa nhỏ…"
"Anh gửi bên bà Sáu rồi."
"Thằng Bin nó có bài kiểm tra…"
"Anh dò bài cho nó rồi. Từ sáng nay."
"Anh dò lúc nào?"
"Lúc em còn ngủ. Anh về nhà một chuyến."
Thảo nhìn tôi.
Mắt cô ấy ngân ngấn.
"Anh Dũng."
"Ừ."
"Em xin lỗi anh."
"Em bệnh, đừng nói gì hết."
"Không, để em nói."
"Ừ."
"Mấy tháng nay em đối xử với anh tệ quá."
"Anh biết."
"Anh biết mà anh không nói gì."
"Nói thì em lại khóc."
"Em gọi anh là… em không nên nói cái từ đó."
"Ừ."
"Anh đâu có ăn bám."
"Ừ."
"Sao anh không cãi lại em?"
"Vì cãi lại thì em càng mệt." Tôi nói. "Mà em thì đang gánh cả nhà."
Cô ấy khóc.
Tôi ngồi im để cô ấy khóc.
"Thảo."
"Dạ."
"Anh cũng sai."
"Anh sai gì?"
"Anh chỉ lo giữ sĩ diện của anh. Anh quên mất em cũng đang gồng."
Bốn ngày Thảo nằm viện, tôi chạy như con thoi.
Bốn giờ sáng nấu cháo, sáu giờ đưa con đi học, trưa vào viện, chiều đón con, tối lại vào.
Mẹ vợ tôi vào thăm con gái, ngồi ở cái ghế nhựa cạnh giường, nhìn tôi đút cháo cho Thảo.
Bà không nói gì.
Bà chỉ nhìn.
"Dũng à."
"Dạ bác."
"Cậu ngủ được mấy tiếng?"
"Cũng được bác ạ."
"Tôi hỏi mấy tiếng."
"Ba tiếng."
Bà quay đi.
Đó là lần đầu tiên bà không nói gì thêm.
Chiều hôm sau bà vào nữa, mang theo cặp lồng cháo.
"Cậu ăn đi."
"Con ăn rồi bác."
"Ăn lúc nào?"
"Sáng ạ."
"Bây giờ là bốn giờ chiều."
"Con không đói bác ạ."
"Ngồi xuống."
Tôi ngồi xuống.
Bà múc cháo ra bát, đẩy sang.
"Bác này."
"Gì?"
"Bác đừng lo cho con. Bác lo cho Thảo thôi."
"Tôi lo cho con Thảo thì tôi phải lo cho cậu chứ." Bà nói. "Cậu ngã nữa thì hai đứa nhỏ ai trông."
Tôi cầm cái thìa lên.
"Cậu Dũng."
"Dạ."
"Mấy hôm nay tôi có nghĩ."
"Bác nghĩ gì ạ?"
"Nghĩ là nếu hôm nay ngã xuống là cậu, thì cái nhà này nó ra sao."
"Thì Thảo lo được ạ."
"Con Thảo lo được tiền." Bà nói. "Nhưng ai đưa thằng Bin đi học lúc sáu giờ mười lăm?"
Tôi không đáp.
"Thôi ăn đi." Bà nói. "Nguội rồi."
Thảo xuất viện.
Về nhà, hai vợ chồng ngồi lại.
"Không thể để em gánh một mình mãi được."
"Thì anh tính sao?"
"Anh có tính. Nhưng chưa nói được."
"Sao lại chưa nói được?"
"Vì anh chưa chắc."
"Anh cứ nói đi."
"Để anh xem thêm mấy hôm."
Mấy hôm đó có chuyện xảy ra ở xưởng anh Bình.
Tôi biết được là vì chị vợ tôi gọi cho Thảo, khóc suốt hai mươi phút.
"Chị Hà gọi gì thế em?"
"Xưởng anh Bình bị đình chỉ."
"Đình chỉ vì cái gì?"
"Cái đơn hàng bên khu công nghiệp. Bên đó nghiệm thu, hệ thống lạnh không đạt."
"Không đạt chỗ nào?"
"Em không biết. Chị Hà bảo là thiếu hồ sơ gì đó, với lại chạy thử thì nhiệt độ không xuống."
"Đơn hàng bao nhiêu?"
"Bốn tỷ."
"Anh Bình đặt cọc rồi à?"
"Ảnh vay ngân hàng mua thiết bị rồi em ạ. Vay hai tỷ tám."
"Rồi bây giờ sao?"
"Bên khu công nghiệp cho hạn hai tuần. Quá hạn thì huỷ hợp đồng, phạt hai mươi phần trăm."
Tôi ngồi nghe, và tôi hỏi vợ đúng một câu.
"Bên khu công nghiệp đó tên gì?"
"Em không nhớ. Sao anh?"
"Không có gì."
"Anh hỏi làm gì?"
"Anh hỏi cho biết."
"Anh biết chỗ đó à?"
"Có thể."
"Có thể là sao?"
"Là anh phải xem lại đã."
"Xem cái gì?"
"Em nghỉ đi, mai còn tái khám."
Thảo nhìn tôi một lúc.
"Anh Dũng."
"Ừ."
"Anh có chuyện gì giấu em đúng không."
"Anh không giấu."
"Vậy anh nói đi."
"Anh chưa chắc mà nói ra thì thành hứa hão." Tôi nói. "Anh hứa hão một lần rồi. Hồi anh bảo em là hai tháng anh có việc."
Ba hôm sau, số máy anh Bình gọi vào máy tôi.
Tôi đang chiên trứng cho con bé.
"Alô, chú Dũng à."
"Vâng anh."
"Chú khoẻ không."
"Dạ con bình thường."
"Ừ… chú đang làm gì đấy."
"Con đang nấu ăn cho cháu."
"À… ừ."
Anh ấy im mất một lúc.
"Anh có việc gì không anh?"
"Không, anh hỏi thăm thôi."
"Dạ."
"À mà chú này. Hồi trước chú làm bên công ty gì ấy nhỉ?"
"Dạ Thịnh Phát Cơ Điện Lạnh."
"Ừ đúng rồi. Chú làm mảng gì?"
"Con làm hệ thống lạnh công nghiệp ạ."
"Hệ thống lạnh… kiểu kho lạnh ấy hả?"
"Kho lạnh, phòng sạch, điều hoà trung tâm. Tuỳ dự án ạ."
"Chú làm được mấy cái rồi?"
"Con làm chủ trì mười một cái ạ."
Đầu dây bên kia im lâu hơn lần trước.
"Chú Dũng này."
"Dạ."
"Thôi không có gì. Chú nấu ăn đi. Hôm nào rảnh anh em cà phê."
"Anh Bình."
"Ừ?"
"Anh có cần gì thì anh cứ nói ạ."
"Không, không có gì đâu chú."
"Anh chắc chứ ạ?"
"Chắc mà. Anh hỏi thăm thôi."
"Vâng." Tôi nói. "Con chỉ hỏi một lần thôi đấy anh."
"Chú nói gì?"
"Con bảo là con hỏi anh một lần." Tôi nói. "Anh nhớ giúp con là con có hỏi."
Anh ấy cười.
"Chú Dũng dạo này ăn nói khó hiểu nhỉ."
"Dạ tại con ở nhà lâu quá anh ạ."
Anh ấy cúp máy.
Tôi để cái điện thoại xuống, lật miếng trứng.
"Bố ơi trứng cháy."
"Ừ, bố biết rồi."
"Bố nghĩ gì mà cháy?"
"Bố nghĩ chuyện của bố."
Chiều đó tôi lấy cái thùng carton trên nóc tủ xuống lần thứ hai.
Lần này tôi mở cả cái phong bì giấy tờ ra, trải hết lên bàn, đọc lại từng tờ một.
Thảo đi làm về, thấy tôi ngồi giữa đống giấy.
"Anh làm gì đấy?"
"Anh xem lại mấy cái này."
"Cái gì mà nhiều thế?"
"Đồ cũ."
"Anh bảo đồ cũ mà anh xem cả buổi."
Tôi xếp lại xấp giấy, cho vào phong bì.
"Thảo này."
"Dạ."
"Giỗ ông ngoại là ngày mấy?"
"Chủ nhật tuần sau. Sao anh?"
"Không sao." Tôi nói. "Năm nay anh đi."
Bữa Giỗ
"Chú Dũng năm nay ngồi mâm dưới với mấy đứa nhỏ nhé. Mâm trên hết chỗ rồi."
"Dạ vâng anh."
"Chú đừng tự ái."
"Con không tự ái đâu ạ."
"Đàn ông ngồi đâu chả được, phải không." Anh Bình cười. "Miễn là có cái ăn."
Giỗ ông ngoại, nhà vợ tôi đông hai mươi mấy người.
Ba mâm trên nhà, hai mâm dưới bếp.
Mâm dưới có tôi, hai đứa nhỏ, mấy đứa cháu, và bà cụ hàng xóm.
"Bố ơi sao mình ngồi dưới này?"
"Vì dưới này mát con."
"Bác Bình bảo là hết chỗ."
"Ừ, hết chỗ."
"Con thấy trên kia còn ghế trống."
"Con ăn đi."
Ăn được nửa bữa, trên nhà bắt đầu chuyện.
"Anh Bình dạo này thế nào?" Ông chú hỏi.
"Cũng bình thường chú ạ."
"Nghe nói xưởng anh có chuyện?"
"Có gì đâu chú. Người ta đồn."
"Đồn cái gì mà chị Hà nó khóc suốt?"
"Đàn bà mà chú."
"Anh Bình." Mẹ vợ tôi lên tiếng. "Anh nói thật với cả nhà đi."
"Con nói thật rồi mà mẹ."
"Anh vay ngân hàng bao nhiêu?"
Cả nhà im.
"Hai tỷ tám." Anh Bình nói.
"Trời đất."
"Con lấy đơn bốn tỷ. Đơn to nhất từ trước tới giờ."
"Rồi sao?"
"Bên đó nghiệm thu không đạt."
"Không đạt là sao?"
"Là hệ thống lạnh chạy không xuống nhiệt độ. Với lại thiếu hồ sơ."
"Hồ sơ gì?"
"Hồ sơ tính toán thiết kế, biên bản chạy thử, sơ đồ nguyên lý…" Anh Bình đếm trên tay. "Cả tá thứ."
"Anh không có à?"
"Con có thuê một ông làm. Ông đó làm ẩu."
"Rồi bây giờ tính sao?"
"Còn năm ngày."
"Năm ngày rồi sao?"
"Quá hạn thì họ huỷ. Huỷ thì con mất cọc, mất tiền thiết bị, mất tiền phạt."
"Là bao nhiêu?"
"Là hết." Anh Bình nói. "Là con mất cái xưởng."
Chị Hà đặt bát xuống, đứng dậy đi ra sân.
"Anh không tìm được người khác à?" Ông chú hỏi.
"Con tìm rồi chú. Mấy công ty lớn họ báo giá làm lại từ đầu, hai tháng."
"Còn kỹ sư lẻ?"
"Con gọi bốn ông. Ba ông từ chối. Một ông đòi tám chục triệu, mà làm trong mười ngày."
"Tám chục thì cũng phải chịu chứ con."
"Mười ngày thì quá hạn rồi mẹ ơi!"
Anh Bình đập tay xuống chiếu.
Cả nhà im.
Ở mâm dưới, con bé nhà tôi giật mình.
"Bố ơi bác ấy giận."
"Bác ấy lo, không phải giận."
"Lo là gì hả bố?"
"Là sắp mất cái gì đó mà không biết làm sao."
Trên nhà, mẹ vợ tôi thở dài.
"Cái nhà này rồi chả ai nhờ được ai."
Đó là lúc tôi đặt bát xuống.
Tôi lau tay, đi lên nhà trên, đứng ở mép chiếu.
"Anh Bình."
"Gì chú?"
"Anh cho con hỏi một câu ạ."
"Ừ, chú hỏi."
"Bên khu công nghiệp đó có phải là dưới thị trấn không ạ?"
Anh Bình ngẩng lên.
"Sao chú biết?"
"Con đoán."
"Đúng là dưới thị trấn."
"Kho lạnh hai nghìn tấn, âm mười tám độ, ba buồng, phải không ạ?"
Cả nhà quay ra nhìn tôi.
"Chú… sao chú biết cả cái đó?"
"Vì cái kho đó là con làm."
Không ai nói gì.
Tiếng quạt trần quay rõ mồn một.
"Chú nói lại anh nghe."
"Bản thiết kế hệ thống lạnh của kho đó là do con chủ trì." Tôi nói. "Năm ngoái, hồi con còn ở Thịnh Phát."
"Chú… chú làm chủ trì?"
"Vâng."
"Thế sao chú không nói?"
"Anh có hỏi con đâu."
Anh Bình đứng dậy.
"Chú Dũng, chú đừng đùa anh lúc này."
"Con không đùa."
"Chú chứng minh được không?"
Tôi lấy trong túi áo ra cái phong bì giấy tờ, đặt xuống chiếu.
"Anh mở ra xem."
Anh Bình mở.
Trong đó có ba thứ.
"Cái này là gì?"
"Là bản vẽ nguyên lý, có chữ ký chủ trì của con và dấu công ty."
"Còn cái này?"
"Là biên bản chạy thử ba buồng, con ký ngày mười một tháng Chín năm ngoái."
"Còn tờ này?"
"Tờ đó là giấy chứng nhận đăng ký giải pháp hữu ích." Tôi nói. "Cụm van tiết lưu và cách bố trí dàn lạnh cho buồng âm mười tám. Đứng tên con và công ty Thịnh Phát."
Anh Bình đọc, rồi đọc lại.
"Vậy là… cái hệ thống anh đang lắp…"
"Là làm theo bản của con."
"Nhưng nó không chạy được."
"Con biết."
"Sao chú biết?"
"Vì nhà thầu của anh làm sai chỗ ống hồi." Tôi nói. "Cái đó ai cũng làm sai. Trong bản gốc có một ghi chú ở góc dưới bên phải. Con đoán bản anh cầm là bản photo cắt lề."
Anh Bình ngồi thụp xuống.
"Chú… chú nói cái ghi chú đó là gì?"
"Anh muốn nghe bây giờ à?"
"Ừ."
"Ở đây đông người quá anh ạ."
Cả nhà nhìn tôi.
"Chú Dũng." Mẹ vợ tôi gọi.
"Dạ bác."
"Cậu biết chuyện này từ bao giờ?"
"Từ hôm anh Bình gọi điện cho con."
"Anh Bình gọi cho cậu à?" Bà quay sang con rể cả. "Anh gọi mà anh không nói gì với ai?"
"Con… con có gọi hỏi thăm."
"Anh hỏi thăm cái gì?"
"Con hỏi chú ấy làm mảng gì."
"Rồi sao anh không nhờ luôn?"
Anh Bình không trả lời.
"Anh Bình." Ông chú hỏi. "Sao anh không nhờ?"
"Tại con…"
"Tại sao?"
"Tại con nghĩ chú ấy ở nhà cả năm rồi." Anh Bình nói, giọng nhỏ hẳn. "Con nghĩ chú ấy quên nghề."
Có ai đó ở mâm bên khẽ "trời ơi".
"Con xin lỗi chú Dũng."
"Anh không phải xin lỗi con."
"Anh nói thật, hôm nọ anh gọi, anh định nhờ chú. Mà lúc nghe chú bảo đang nấu ăn cho cháu…"
"Thì anh cúp máy."
"Ừ."
"Vâng." Tôi nói. "Con biết."
Mẹ vợ tôi đặt đũa xuống, rất chậm.
"Cậu Dũng."
"Dạ bác."
"Cái hôm ở bếp nhà cậu, tôi nói câu gì cậu còn nhớ không?"
"Con nhớ ạ."
"Cậu nhắc lại tôi nghe."
"Thôi bác ạ."
"Cậu cứ nhắc."
"Bác bảo con là đàn ông núp váy vợ." Tôi nói. "Bác bảo con Thảo số khổ."
Bà ngồi im.
Hai bàn tay bà để trên đùi.
"Ừ." Bà nói. "Tôi có nói."
"Bác đừng bận tâm ạ."
"Cậu để tôi nói cho hết." Bà ngẩng lên. "Cái nghề của cậu, cả nhà này không ai biết nó là cái gì. Kể cả tôi. Chúng tôi chỉ biết cậu ở nhà."
"Dạ."
"Mà cái gì mình không biết thì mình khinh." Bà nói. "Cái đó là lỗi của tôi, không phải lỗi của cậu."
Cả nhà không ai đáp.
Anh Bình bò lại gần chỗ tôi ngồi, hai tay đặt lên chiếu.
"Chú Dũng."
"Vâng."
"Chú cứu anh."
"Anh đừng nói thế."
"Anh nói thật. Còn năm ngày. Chú ra giá đi, bao nhiêu anh cũng chịu."
"Con không ra giá."
"Chú giận anh à?"
"Con không giận."
"Vậy chú giúp anh đi."
Tôi ngồi xuống chiếu, đối diện anh.
"Anh Bình."
"Ừ."
"Anh nghe con nói cho hết đã."
"Chú nói đi."
"Cái ghi chú ở góc bản vẽ, con sửa được trong một buổi."
"Một buổi?"
"Vâng. Còn hồ sơ nghiệm thu thì con làm trong ba ngày, vì con có bản gốc."
Anh Bình đưa hai tay ôm mặt.
"Nhưng có một chuyện con phải nói trước."
"Chú nói."
"Cái giải pháp hữu ích đó đứng tên con và công ty Thịnh Phát." Tôi nói. "Anh dùng nó trong hợp đồng bốn tỷ mà không có văn bản cho phép. Cái đó không phải chuyện anh em."
"Vậy… vậy làm sao?"
"Con gọi cho bên Thịnh Phát, xin một văn bản đồng ý. Họ sẽ cho, vì con vẫn còn quan hệ."
"Chú làm giúp anh chứ?"
"Con làm."
"Trời ơi…"
"Nhưng anh phải ký một cái hợp đồng với con." Tôi nói. "Có giá, có thời hạn, có trách nhiệm hai bên."
"Chú lấy bao nhiêu cũng được."
"Con lấy đúng giá thị trường. Sáu mươi triệu."
"Ít quá chú ơi. Anh trả chú hai trăm."
"Sáu mươi thôi anh."
"Vì sao?"
"Vì nếu con lấy hai trăm," tôi nói, "thì mai kia cả nhà lại bảo là em rể nó nhân lúc anh khó mà chặt anh."
Anh Bình cúi đầu.
"Với lại còn một điều nữa."
"Chú nói."
"Con làm hợp đồng, không làm ơn."
"Anh không hiểu."
"Nghĩa là từ mai anh trả tiền con, con giao việc cho anh, xong thì thôi." Tôi nói. "Con không muốn anh mang ơn con. Mang ơn thì mệt cả hai."
Anh Bình gật đầu, mắt đỏ.
"Chú Dũng."
"Vâng."
"Cái chân bảo trì chín triệu hồi nọ…"
"Anh đừng nhắc nữa."
"Anh ngu quá."
"Anh không ngu." Tôi nói. "Anh chỉ nhìn cái tạp dề của con thôi."
Hôm đó tôi vẫn ngồi ăn ở mâm dưới, cùng hai đứa con.
"Bố ơi."
"Gì con?"
"Sao bố không lên mâm trên? Bác Bình gọi bố kìa."
"Bố ăn ở đây với con."
"Bác ấy gọi ba lần rồi."
"Bố nghe rồi."
"Sao bố không lên?"
"Vì bố đang ăn dở." Tôi nói. "Người ta gọi mình lúc người ta cần, thì mình cứ ăn cho xong bữa của mình đã con ạ."
Chiều đó, trước khi cả nhà về, bà dì gọi tôi ra sân.
"Chú Dũng."
"Dạ dì."
"Hồi giỗ trước dì có nói chú một câu."
"Dì nói nhiều câu ạ."
"Chú nhớ câu nào?"
"Câu dì bảo con ở nhà quen rồi thì sau này có việc cũng lười đi làm."
Bà dì gật.
"Ừ. Dì nói câu đó."
"Dạ."
"Dì nói vì dì tưởng chú ngồi không."
"Con biết ạ."
"Chú không giận dì chứ?"
"Con không giận." Tôi nói. "Nhưng dì cho con xin một điều."
"Chú nói."
"Lần sau dì đừng nói mấy câu đó trước mặt hai đứa nhỏ nhà con."
Bà dì đứng im một lúc.
"Ừ." Bà nói. "Dì nhớ."
Năm ngày sau, kho lạnh dưới thị trấn nghiệm thu đạt.
Anh Bình giữ được xưởng, trả ngân hàng đúng hạn.
Anh chuyển đủ sáu mươi triệu vào tài khoản tôi, có hợp đồng, có hoá đơn.
Số tiền đó tôi dùng làm vốn mở một văn phòng nhỏ ngay tại nhà: tư vấn và làm hồ sơ kỹ thuật hệ thống lạnh.
Không cần xưởng, không cần đi xa.
Một cái bàn, hai màn hình, và cái thùng carton tôi từng để trên nóc tủ suốt một năm.
"Anh làm ở nhà thì vẫn đưa đón con được chứ?"
"Vẫn được. Anh chỉ ngồi máy."
"Vậy em vẫn đi làm bình thường?"
"Em giảm tải đi. Bác sĩ dặn rồi."
"Giảm thì lương giảm."
"Thì mình sống ít lại một chút."
"Anh không sợ à?"
"Sợ chứ." Tôi nói. "Nhưng anh sợ em ngã lần nữa hơn."
Thảo ngồi xuống cạnh tôi, im một lúc.
"Anh Dũng."
"Ừ."
"Cái thùng carton đó, hồi em bảo anh vứt đi…"
"Ừ."
"Sao anh không nói với em là trong đó có cái gì?"
"Vì lúc đó anh không chắc là nó còn giá trị."
"Còn bây giờ?"
"Bây giờ anh biết một chuyện khác." Tôi nói. "Cái có giá trị không phải mấy tờ giấy trong thùng. Là cái người ta không nhìn thấy khi họ nhìn cái tạp dề."
Nửa năm sau, giỗ bà ngoại.
Năm nay tôi vẫn ngồi mâm dưới, vì mâm dưới có hai đứa con tôi.
Anh Bình bưng bát canh xuống, ngồi xuống cạnh tôi.
"Chú cho anh ngồi đây với."
"Trên kia hết chỗ hả anh?"
"Không." Anh cười. "Anh thích ngồi đây."
Mẹ vợ tôi từ trên nhà đi xuống, đặt xuống mâm chúng tôi một đĩa thịt gà.
"Ăn đi các con."
"Bác lên trên ăn đi ạ."
"Trên đó ồn." Bà ngồi xuống cái ghế nhựa. "Ngồi đây với mấy đứa nhỏ cho vui."
Bà ngồi được một lúc, rồi bà nói, không nhìn ai.
"Cậu Dũng."
"Dạ bác."
"Cái tạp dề cậu còn đeo không?"
"Còn ạ. Sáng nào con cũng đeo."
"Ừ." Bà gật. "Đeo đi."
Rồi bà gắp cho con bé nhà tôi một miếng thịt, và bà không nói gì thêm.
